ان حرف مشبهه ه اسم ان محلا منصوب (ضمیر شان) هومبتدا السمیع خبر و العلیم خبر دوم وجمله هو السمیع العلیم خبر ان از نوع جمله اسمیه محلا مرفوع

اگر توضیحی درباره ی تجزیه ی فعل یاتی و این که مجرد یا مزید ثلاثی است بدهید. ببخشید یک سوال دیگه داشتم تجزیه ی فعل امر به چه صورت است؟مثلا فعل اعبد
پاسخ:سلام و متشکرم
یاتی : فعل مضارع للغائب ثلاثی مجردمعلوم معرب معتل و ناقص(صحیح و مهموز)
تجزیه فعل امر مثل تجزیه سایر فعل هاست اما چند نکته را باید توجه نمود(همیشه مبنی و معلوم می باشد) اعبد : فعل امر مفرد مذکر حاضر  مبنی برسکون معلوم  صحیح و سالم متعدی

توجه: این نرم افزار در ویرایش بعدی با امکاناتی حرفه ای  عرضه می شود لطفا انتقادت وپیشنهادتان  در رابطه با تغییرات در قسمت نظرات بنویسید

تعریف علم صرف :

  صرف در لغت به معنی تغییر دادن است و در اصطلاح علمی است که به ما می آموزد چگونه کلمه ای را به صورت های گوناگون تغییر دهیم تا معانی مختلف بدست آید.

در هر زبانی بسیاری از کلمات از کلمه دیگر ساخته می شود مثلا در فارسی کلمات گفتم – گفتی – گفت – گوینده – بگو – می گوید – گویا – گویش ، از مصدر گفتن گرفته شده است .

در زبان عربی نیز تغییراتی در کلمه ایجاد می شود که گاه از یک کلمه دهها کلمه می توان ساخت . علمی که از این تغیرات بحث میکند صرف نامیده می شود . بنابراین باید علم صرف را بیاموزیم تا :

در مبحث صرف سه نوع کلمه وجود دارد :1فعل 2اسم 3حرف

فعل :کلمه ای است که انجام شدن کاری ویا داشتن حالتی را با داشتن زمان وشخص نشان میدهد.

اسم:کلمه ایست که دارای معنای مستقلی بوده ولی برزمان خاصی دلالت نمیکند .

حرف:کلمه ایست که به تنهایی دارای معنای کامل ومستقلی نیست بلکه در جمله به کار میرود .

حروف الفبا در عربی :الف (همزه)-ب-ت-ث-ج-ح-خ-د-ذ-ر-ز-س-ش-ص-ض-ط-ظ-ع-غ—ف-ق-ک-ل-م-ن-و-ه-ی

تعداد حروف در عربی 28 حرف بوده ودر این زبان 4حرف وجود ندارد (پ-چ-ژ-گ) حروف الفبا در عربی به دو دسته حروف قمری وشمسی تقسیم میشود.

حروف شمسی :به حرفی گفته میشود که در صورت قرار گرفتن در ابتدای اسم واضافه شدن حرف تعریف (ال)به ابتداآن،حرف ال تلفظ نشده وبه جای آن حروف شمسی ای که بعد از آن قرار گرفته به صورت مشدد تلفظ میشود.14 حروف شمسی عبارتند از :ت-ث-د-ذ-ر-ز-س-ش-ص-ض-ط-ظ-ل-ن-

حروف قمری :حروفی میباشند که در صورت قرار گرفتن ابتدای هر اسم واضافه شدن حرف ال به ابتدای آن حرف ال تلفظ میشود .14 حروف قمری عبارتند از :الف –ب-ج-ح-خ-ع-غ-ف-ق-ک-م-و-ه-ی-*فرق الف وهمزه :الف حرفی است که همیشه ساکن است وآنرا بصورت آتلفظ میکنیم ولی همزه علاوه براینکه میتواند ساکن باشد بلکه حرکات دیگر را هم قبول میکند .

انواع همزه :همزه وصل وهمزه قطع

همزه وصل همزه ای است که اگر در ابتدای جمله قرار گیرد تلفظ میشود ولی اگر در وسط جمله باشد تلفظ نمیشود .

همزه قطع همزه ایست که در هر کجای جمله باشد فرقی نخواهد داشت وتلفظ میشود .

حرکات

در عربی چهار نوع حرکت وجود دارد 1. فتحه 2کسره 3ضمه 4 سکون

تنوین نون ساکنی است که نوشته نمی شود ولی تلفظ میشود .

انواع تنوین 1. تنوین ضمه ٌ2تنوین کسره ٍ3تنوین فتحه ً

ترکیب

در ترکیب به سه مطلب توجه خواهیم داشت :

1.نقش کلمه

2.اعراب کلمه

3.نوع اعراب

  1 ـ فاء السببية.   2-جواب الشرط    3 ـ حرف عطف    4 ـ حرف تعليل  

 5 ـ زائدة برای زینت  6 ـ الفاء الفصيحة    7- فاء استینافیه

  فاء السببیّة : بر سر فعل مضارع می آید و قبل از آن نفی یا طلب (امر یا نهی...) قرار می گیرد:  إجتهد فتنجح

  فاءجواب الشرط: اگر جواب شرط جمله اسمیه یا امر یا نهی یا استفهام  باشد یا (قد، س ، سوف ،لن ) داشته باشد  واجب است بر  سرجواب شرط فاء جواب شرط (جزاء) بیاید. مانند :    إن تصبر فله أجر عظیم

  حرف عطف: جمله ما بعدش را به ما قبلش عطف می کند

  حرف تعليل : معنی «به علت اینکه »دارد مانند:  ساعد الناس فهم إخوانك.

   زائدة برای زینت: برسر حسب و قط می آید .مانند:  معي درهم فقط

   الفاء الفصيحة: برسر جواب شرطی می آید که جمله شرط آن حذف شده است مانند:

 الكلام اسم و فعل و حرف فالاسم كذا . جمله شرط محذوف چنین بوده است« فإذا أردت أن تعرف الاسم فهو كذا».

فاء استینافیه: حرفی است که ما بعد آن با کلام سابق هیچگونه رابطه‏أی ندارد (البته در لفظ) و جمله بعد شروع جمله جدید است و  این فاء محلی از اعراب ندارد مثل این آیه شریفه‏(فلمّا آتاهما صالحا جعلا له شرکاء فیما آتاهما فتعالی اللّه عمّا یشرکون)

نکته :فرق بین  «فاء السببية» و «فاء تعليل»این است که در«فاء السببية» ما قبل آن علت برای ما بعد است مانند: اجتهد فتنجح. و در«فاء تعليل»ما بعد آن علت برای ما قبل است مانند:اخرج منها فإنك رجيم و فرق دیگر ابن است که بعد از «فاء السببية» فعل مضارع منصوب می آید

فنون زدن تست

فنون تست‌زنی، یکی از مهارت‌های لازم در دوران دبیرستان و به خصوص کنکور است. تسلط بر تست‌زنی در موفقیت کنکور تأثیر غیر قابل انکاری دارد. بحث درباره‌ی مجموعه‌ی مهارت‌هایی که منجر به افزایش توانایی عملکرد تستزنی می‌شود، بحثی چند بعدی خواهدبود.

در فعل ماضی اجوف در اولین صیغه اش اعلال به قلب  صورت می گیرد مثلاً در قول واو

تبدیل به الف می شود ( قال ) . در سیَر یا تبدیل به الف می شود ( سار )  

فعل معتل و قواعد عربی

  اقسام فعل از نظر حروف اصلی:

               1)فعل معتل                            2)فعل صحیح

     فعل معتل:

  به فعل های كه یكی از حروف اصلی آن حروف عله(و،ا،ی)    باشد و به چهار دسته تسقیم می شود:

1)   فعل معتل مثال :  فعلی كه اولین حرف اصلی آن حروف عله  باشد.مانند(وعد)

2)   فعل معتل اجوف: به فعلی كه دومین حرف آن عله باشد. مانند (قَال، عاد)  

3)   فعل معتل ناقص :فعلی كه سومین حرف آن حرف عله باشد. مانند(دعا، تلا)

) الدخول فی زمان او مکان:

أصبحنا = داخل شدیم در صبح

أمسینا : داخل شدیم در شامگاه

4) واجِدِیَّة: ( دارا شدن فاعل چیزی را).مانند
أثمَرَ الشجرُ= درخت دارای ثمر شد
ألبَنَت الشاةُ = گوسفند دارای شیر شد.

** که این معنی از باب افعال متعدی نمی باشد

آیه ی قرآنی:﴿ کُلُوا مِن ثَمَرهِ اِذاأثمَرَ﴾( انعام 141)

(بخوريد از ميوه اش زمانيکه دارای ميوه شد)

5) الدلالة علی السلب: مانند:

أشکََيتَه =           شکايت اورا بر طرف کردم

أقذَيتَه(أزلتُ قَذَی عينه) = ازچشمش برطرف کردم

أشفَی المریضُ =            شفایش از بین رفت.

منصرف غیرمنصرف

نکاتی در مورد قواعد عربی

زبان عربي مانند همه زبان ها داراي تعدادي حرف مي باشد. همانطور که ما در زبان فارسي براي ساختن کلمات و جملات از 32 حرف استفاده مي کنيم و همچنين انگليسي زبان ها نيز از 26 حرف استفاده مي کنند ، زبان عربي هم داراي 28 حرف است . البته بهتر است اين زبان را زبان قرآن بناميم چراکه عرب زبان ها در گويش هاي مختلف خود از حروف ديگري به جز اين 26 حرف نيز استفاده مي کنند ولي زبان عربي با اين نظام و شکل و قواعد مدوّن يکي از ثمرات ظهور اسلام در جزيره العرب مي باشد. چنانچه امام صادق عليه السلام ميفرمايد : « تَعَلَّمُوا العَرَبِيه َ فإنَّهَا کَلامُ اللهِ الَّذِي يکَلِّمُ بِهِ خَلقَهُ » « زبان عربي را ياد بگيريد پس همانا اين زبان ، کلام خداست که بوسيله آن با آفريدگانش صحبت مي کند

چند نكته درباره مبحث ترجمه:

در مبحث ترجمه، بايد به نكات  زير توجه داشته باشيم

1- فعل :زمان فعل،ماضي، مثبت ومنفي بودن (استمراري،بعيد،نقلي) ،مضارع مثبت ومنفي، امر، وصيغه ،لازم ومتعدي بودن ومعلوم ومجهول بودن و...

2- اسم : مفرد مثني وجمع بودن آنها و معرفه ونكره بودن آنها و جامد ومشتق بودن آنهاومذكر ومؤنث بودن آنها و...

3- ضماير(متصل ومنفصل  وصيغه ومرجع آنها )اسم اشاره واسم موصول (معاني آنها)

4- نقش اسم (مبتدا ،خبر، حال (مفرد وجمله ) إستثناء و.....)بايد توجه داشت . شرح نكات مهم ترجمه درهرمبحث آمده وتوضيح لازمه داده شده است اما در اینجا بعنوان مبحث مستقل بررسی می کنیم.

1- تعريف معرب و مبني با مثال

2- كلمات مبني

الف)اسم شامل ضمير- اسم اشاره بجز مثني اسم موصول بجز مثني- اسم استفهام بجزأَيّ 

ب) فعل شامل14 صيغه ماضي و6 صيغه امرحاضرو2 صيغه جمع هاي مؤنث از فعل مضارع ج) تمامي          حروف

3- انواع بناء (مبني بر فتح- مبني بر كسر- مبني بر ضم و مبني بر سكون )4

4- كلمات معـرب الف) اسم شامل اكثراسم ها  بجز مواردي كه در مبني ذكر شد. ب)فعل مضارع بجـز دو صيغه جمع مؤنث

  5- انـواع اعراب (مرفـوع مشترك بين اسم وفعل مضـارع - منصوب مشترك بين اسم و فعـل مضارع- مجـرور مخصوص اسم- مجـزوم مخصوص فعل مضـارع )

6- ذكـر نوع بنـاء درفعل هاي (ماضي و امر حاضر و دو صيغه  جمع مؤنث از فعل مضارع ) : ماضي مبني بر فتـح مثل (ذهب  -  ذهبا  - ذهبت-   ذهبتا ) مبني بر ضـم مثل ذهبـوا و مبني بر سكـون از صيغه ششم تـا آخر مثل ذهبن ) مضارع ( مبني بر سكـون مثل يذهبن و تذهبن )  امـر حاضـر ( مبني بر سكـون  يعني صيغـه اول وآخر و بقيه صيغه هـا مبني بر حذف نون مثل إذهبوا- إذهبي )

 7 -  ذكر اين نكته كه هر گاه كلمات مبني ( اسم هاي مبني و حروف ) به ( ا  - ي  -  ي')  ختم شود مبني بر سكون است  مثل علي' -   في  - ما  )

8- ذكر اين نكته كه فعلهاي مضارع  معرب  زماني كه به ضمه  - ُ   و نون ختم شود مرفوع است  يذهب ُ – يذهبان ِ ‍)

9- ذكر توضيح مجدد تجزيه و موارد  آن در اسم و فعل و حرف و اضافه كردن مورد معرب و مبني در تجزيه هر كدام .

   1- تعريف اسم موصول و كـاربرد آن در جملـه

   2- ذكـر انواع موصول (خاص و عام ) و توضيح وجـه تسميه آنهـا .

3- تعريف صله موصول

4- ذكر نكته معاني اسم هاي موصول : اينكه اسم موصول خاص بعد از اسم ال دار معمولاً بمعناي كه مي باشد.

5- ذكر اين نكته كه غالباً موصول با صله خود مطابقت مي كند (از لحاظ جنس و عدد)6- تجزيه

 1- تعريف ضمير

2- انواع ضمير ( منفصل و متصل و انواع هر كدام )و توضيح هر كدام از آنها .( علت مرفوع  و منصوب بودن آنها )

3-  صرف و ارائه جدول ضماير همراه با معاني آنها و در قسمت ضماير متصل مرفوع صرف فعلهاي ماضي و

                    مضـارع و امـر جهت اشـاره ضميـر متصل ضـروري است .

4-  نقش ضمايـر ( منفصل و متصل ) و اعـراب آنهـا .

 5- توضيح ضمير ي و نا كه چـه موقع فاعـل هستند و چـه مـوقع مفعول .

6- توضيح نون وقايه

7-  تجزيه ضميـر

   8- ضماير بارز و مستتر ذكر شود .

            درس چهارم و پنجم :

  1- ذكر تقسيم اسم از لحاظ جامد و مشتق بودن و ذكر تعريف آن

2- ذكر موارد هفت گانه مشتقات و كاربرد معنـي آن

      هنگام ترجمه

3- ساخت اسم فاعل و اسم مفعول در ثلاثي مجرد و مزيد

  4- ذكر اين نكته كه غالباً اسم هايي كه با (مُ )

شروع مي شوند يا اسم فاعلند ( اگر حرف يك مانده به آخر از حروف اصلي آن –ِ  باشد ) .

 و يا اسم مفعولند( اگر حرف يكي مانده به آخر –ِ  باشد )

5- نكته ترجمه اسم فاعل( پسوند ا. نده ) واسم مفعول (با لفظ شده)

 6- ذكـر وزنهاي اسم زمان و مكان ( مَفعَلَ- مَفعِل-َ مَفعله )

7- ذكر وزن اسم تفضيل درمذكـرو مؤنث  .

  8- ذكر اين نكته كه اسم هايي مانند  أَجلّ- أَشد- أدني- دنيا- اولي- أعلي- اكمل اسم تفضيل هستند .

  9- طريقه تشخيص اسم تفضيل از فعل و اينكه اگر بعد از آن حرف مِن بيايد درمذكر و مؤنث يكسان است .

 10- شرط خير و شر به عنوان اسم تفضيل كه اگر به معناي بهتر يا بهترين و بدتر يا بدترين  باشد اسم تفضيل است .

 11- ذكر اين نكته كه چه موقع اسم تفضيل بمعناي تر و چه موقع ترين معنا مي دهد.

  12- ذكـر اوزان صفت مشبه  ( فَعْل-  فَعِل-  فَعَل-  فَعيل- فُعال-  فَعلان ) و ذكر أفعل وصفـي (كه بر رنگ يا

عيب دلالت   مي كند مثل أخضر- أحمر )

13- ذكـر مشتق بـودن كلمه طريق  و جـامد بودن كلمه سبيل

14- ذكر اوزان اسم مبا لغـه ( فَعّال- فعّاله-  فَعول ) و اين نكته كه ة گرد درفعّاله نشانه مؤنث نيست بلكه نشانه  زيادتي و كثرت است و اين وزن درمذكر و مؤنث يكسان بكار مي رود .

15- ترجمه اسم مبالغه كه با لفظ بسيار همراه است .16- اينكه در اسم هـاي جمع مكسر براي  تشخيص جامد و مشتق بودن يا نوع مشتق بايد مفرد آن را در نظر بگيريم .

17- ذكر مبحث تجزيه ( التحليل الصرفي )

 و تركيب ( الإعراب )

  18- در تجزيه: موارد تجزيه اسم پس از ذكـر اسم :

1- تعداد

2- جنس

  3- جامد و مشتق بـودن و نوع مشتق      ‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌

- در تجزيه فعل: پس از ذكر فعل :

1- نوع فعل (ماضي- مضارع- امر )2

2- صيغه3- ثلاثي مجرد و مزيد )وذكر باب آن .

- در تجزيه حرف فقط نـوع حرف ذكـر شود. مهمترين حـروف  :

1- حروف جر (بِ- لـِ-  في -عن- علي'- مِن- إلي ).

  2- حروف نفي (ما- لا ) 3- حرف نهي (لا ) 4- حروف استقبال ( سـ- سوف ) 5- حرف جواب ( نعم- لا )

   درس سوم :

 1- ذكر بقيه بابها كه دو يا سه حرف زائد دارند به ترتيب در ماضي- مضارع- امر حاضر و مصدر همراه با مثالهاي متعدد .

 2-  ذكر اين نكته كه عين الفعل در مضارع و امر همه بابها كسره مي گيرد بجز دو باب تفعل و تفاعل كه مفتوح است. فـرق بين أَكرَموا و أَكرِموا و مثالهاي متعدددر اين موضوع آورده شود.

3- ذكر اين نكته كه سه صيغه ماضي و امر باب تفعل و  تفاعل يكسان هستند يعني صيغه هايي كه به ضماير( ا. و. نَ )ختم مي شود يعني مثل ( تَعَلَّما – تَعَلَّموا- تَعَلَّمنَ)

4-  حركت حرف مضارعه در سـه باب اول (افعال- تفعيل- مفاعله ) چون ماضي آنها چهار حرفـي هستند ضمه مي گيرد
     و بقيه بابها چون چهار حرفي  نيستند فتحه مي گيرند. أَحسَن         يُحسِنُ  *  إِنفَعَلَ             يَنفَعِلُ
 5- ذكر فرق بين فعلهايي مانند إنتَخَبَ با انصرف كه اگر حرف سوم (ت) باشد باب افتعال و اگر نباشد انفعال است .
 6- فرق بين فعلهايي مانند استَلَمَ  و استَسلَم‌َ .

7- ذكر معني بابهاي تفاعل و استفعال .

 1-  تعريف ثلاثي مجـرد    

2- ذكر اوزان فعل هاي مـاضي و مضارع در ثلاثي مجرد  

3- تعريف ثلاثي مزيد و طـريقه تشخيص آنها از يكديگر.

4- ذكـر بابهاي ثلاثي مزيد و تقسيم بندي آنها از نظر تعداد حروف زائد يعني نام بردن بابهايي كه يك حـرف زائد دارند ( إفعال- تفعيل- مفاعله) و بابهايي كـه دو حرف زائد دارنـد ( تفاعل- تفعل- إفتعال- انفعال) و بابهايي كه سه حرف زائد دارند( فقط باب استفعال) و بردن مثالهاي متعدد در اين بـاب همراه با تكرار و تمرين در ماضي ،مضارع، امر و مصدر و ذكر حرف زائد از هر كدام و طريقه تشخيص  حروف زائد در هر باب .

5-  ذكر نكته فعل امر در باب افعال

6- تعريف لازم و متعدي بطور مختصر و ذكر متعدي بودن دو باب افعال و تفعيل همراه با مثالهاي متعدد

7- ذكر مصدر دوم باب مفاعله

 8- توضيح فعلهاي امردر باب مفاعله و تفعيل كه نياز به همزه ندارند

 9- ذكر معني باب مفاعله   

بررسی درس دوم و سوم عربی پیش دانشگاهی»

انواع ایّ :

1- استفهامیّه : ایّکم یأتینی بعرشها ( نحل:38 )        2- شرطیّه : أیّ إنسانِ ٍ جاءَک فَأکرَمهُ ( قصص:28 )

                                                       بعد ازنکره : صفت (علیّ رجلٌ أیّ رجلٍ )

3- کمالیّه : فقط به نکره اضافه می شود

                                                       بعد از معرفه : حال ( مررتُ بعبد الله أیّ رجلٍِ )

       4- موصولیّة : فقط به معرفه اضافه می شود « ثمّ  لَننزَعَنّ مِن کلِّ شیعةٍ  أیّهُم أشدُّ علی الرّحمنِ عتیّا » (مریم : 69)

   أیّ : مبنی برضم چون اضافه شده و صدر صله نیز حذف شده ( أیّهم هو أشدُّ )

   ویحک : مفعول مطلق

   کثیراً ما : مای زائد

   ما تعلَمُ من الشأو البعید : ما ، مفعولٌ به مقدّم

   یحسبون المتذللّ الدنی متوا ضعاً : مفعول اول و مفعول دوم یحسبون

   یُسَمّون الرجلَ..........................متکبّراً : مفعول اول و مفعول دوم یسمّون

بررسی نکات مهم درس اول

و ضرب الله مثلاً للذین آمنواإمرأة                    الفائد ة أنّ أحداً لا ینفعه

                                  مفعول به دوم «ضرب» یا بدل از«مثلاٌ»                    خبر برای الفائده

تبیّن أنّ إمرأة نوح وإمرأة لوط لم ینفعهما قربهما                       بیّن أ نّ کفر فرعون لم یتعدّ

               فاعل «تبیّن»                    فاعل«لم ینفع»                       مفعول به«بیّن»

 کانت مؤمنة  طائعة  .............خائفة                   استحقّوا لذ لک العقا بَ

       خبرکانت  خبرکانت             خبرکانت                                مفعول به استحقوا    

يَجِبُ:فعل وفاعله‹أنْ لانَسْمَحَ›-----أنْ لانَسْمَحَ:فعل وفاعله ضميرمستتر‹نحن›.

للفقراءِ:جارومجرور.

‹وَ›حرف عطف—المساكينِ:معطوف ومجرورباعراب اصلي.

أنْ يأتوا:فعل وفاعله ضميربارز‹و›محلاًمرفوع والجملة‹أنْ يأتوا›مفعول به ومحلاً منصوب لفعل أنْ لانَسْمَحَ.

الي الاستقبال:جارومجرور.            

قواعد درس ششم:
اقسام فعل مضارع: 1 ـ مضارع مرفوع 2 ـ مضارع منصوب 3 ـ مضارع مجزوم
1= مضارع مرفوع: هر گاه فعل مضارع بدون حروف ناصبه يا حروف جازمه بكار رفته باشد مرفوع مي باشد. به عبارت ديگر فعل مضارع در حالت عادي مرفوع است و علامت مرفوع بدون فعل مضارع عبارتند از:
1- ضمه ي حرف آخر ُ در صيغه هايي كه ضمير بارز ندارند ( 1- 4- 7- 13- 14) علامت اعراب ضمه ي حرف آخر مي باشد و اعراب آنها ظاهري و اصلي و اعراب به حركت مي باشد. مانند:
يذهب – تذهب – اجلس – نجلس ( همه ي اين افعال مضارع و مرفوع به ضمه ي اصلي و اعراب به حركت هستند)
2-ثبوت نون رفع: در صيغه هايي كه ضمير بارز (الف- واو – ياء) دارند يعني صيغه هاي مثني و جمعهاي مذكر غائب و مخاطب و مفرد مونث مخاطب علامت اعراب رفع، نون مي باشد. و اعراب آنها فرعي يا نيابي و اعراب به حرف دارند. مانند:
يذهبانِ – تذهبانِ
يذهبون – تذهبون مضارع و مرفوع به ثبوت نون فرعي (نيابي) (اعراب به حروف)
تذهبين

از نظر جنس (مذكر- مونث) با فاعل خود مطابقت مي كند اما مواضع وجوب و جواز مطابقت به قرار زير است.فعل

الف : فاعل اسم ظاهرمفرد :

-اگرفاعل مذكر باشد(حقيقي- مجازي) فعل مذكر مي آيد . مانند:

 وعدالله المومنين و المومنات.... (مذكر حقيقي)

طلع الصباح البارد. (مذكرمجازي)     

-اكر فاعل مونث حقيقي و بدون فاصله با فعل متصرف باشد واجب است فعل مونث بيايد:

حصلت التلميذه النشيطه علي الغلم والأخلاق . (مونث حقيقي)

-چنانچه فاعل مونث حقيقي داراي  فاصله با فعل باشد جايز است كه فعل مونث يا مذكر بيايد :

نعمتان حصلت عليهما التلميذه النشيطه هما العلم و الأخلاق . (مذكر) 

نعمتان حصل  عليهما التلميذه النشيطه هما العلم و الأخلاق .( مونث) 

  خلاصـه اي از قواعـد أفعال معتـل ثلاثــي مـزيـــد  :

  الف : صرف أفعال معتل مثال دربابهاي مـزيــد :

      1= هرگاه أفعـال معتـل مثـال به باب إفتعـال برده شوديعني اگرفاءالفعل حرف عله  (واو)باشدحرف                       

           (واو) به(تاء)تبديل ميشودو در(تاء)باب إفتعال ادغام ميگـرددوطبق اين فرمول صرف مي شود::

                   ماضــي     مضـارع       أمـــر       مصـــدر       اسم فاعل       اسم مفعـول       حروف اصلـي      

                   إفتعـل       يفتعـل       إفتعـل      إفتعـال         مفتعــل           مفتعـــل             ف ع ل

                   إتحـد        يتحـد         إتحـد       إتحـاد           متحــد           متحـــد               و ح د

                   إتفـق         يتفـق         إتفــق      إتفـاق            متفــق            متفــق                و ف ق  

چند توصيه براي مطالعه درس عربي

۱-معلم و دانش آموز ، باعث ايجاد انگــــــيزه ی يادگيری برقراری ارتباط عاطفی ميان معلم و دانش می شود.

۲- يكی از عوامل مؤثر در يادگيري، انجام پيش مطالعه است ، يعنی درسی كه هنوز تدريس نشده است، مورد مطالعه ی قبلی دانش آموز قرار گيرد. داشتن اشتباه در اين مورد ، امری طبيعی است.

۳- يادگيری كلمات جديد هر درس ، نقش بسيار مؤثری در فراگيری درس دارد. ترجمه ی متن درس و ترجمه ی جملات مربوط به تمرين ها ، در گرو دانستن معنی اين كلمات است. برای خواندن كلمات جديد و يادگيری معانی آن ها ، دانش آموز در ابتدا به واژه نامه ی كتاب مراجعه می كند و از آن جا كه ممكن است ، برخی كلمات به طور كامل در واژه نامه ، علامت گذاری نشده باشند ، كلمات مورد نظر را در متن درس می يابد و با توجه به تلفظ صحيح آن ها ، معانی كلمات را با تكرار و تمرين مناسب در ذهن نگه داری می كند.

تدريس به هنگام‌‌

چرا زبان عربی درمدارس ايران تدريس می شود؟

اهداف كلي آموزشي برنامه‌ي درسي زبان عربي:

 1-آشنايي باواژگان پركاربرد قرآني وفرهنگ اسلامي به منظور درك مفاهيم .

 2-آشنايي باقرآن كريم ونهج البلاغه واحاديث وروايات  معصومين وادعيه وترجمه‌ي آن‌ها.

 3-آشنايي با قواعد كاربردي وعبارات زبان عربي به منظور درك وفهم متون اسلامی وادبی.

4-آشنايي دانش آموزان باگوشه هايي از ظرايف و لطايف زبان عربی در متون قرآنی ونهج البلاغه واحاديث وروايات  معصومين.

5-آشنايي باواژگان زبان عربي پرکارد در زبان وادبيات فارسي براي درك و فهم بهتر زبان فارسي .

 6-تقويت علاقه‌ي دانش آموزان به فراگيري زبان قرآن     وترغيب آنان به استفاده‌ي درست از آموخته‌ها.

 7-تقويت توانايي درست خواني عبارت‌هاومتون زبان عربي.

 8-تقويت توانايي درست نويسي واژگان وعبارت‌هاي زبان عربي به منظور كمك به املاي فارسي .

باسمه تعالی

کارشناس مسوول  محترم تکنولوژی و گروههای آموزشی  استان گیلان  جناب آقای قصاب زاده .

سلام علیکم.احترام عطف به نامه معاونت محترم آموزشی  اداره کل جناب آقای  گلعلی پور  مبنی بر  بررسی  علل افت تحصیلی

دانش آموزان  به درس عربی  در پایه های سه ساله مقطع متوسطه و عدم علاقه مندی آنان به این درس ،این گروه بعد از فراخوان مقالات و تشکیل کارگروه  تخصصی ،مهمترین  علل  افت  تحصیلی  را  از دیدگاه  معلمان عربی  و   دانش آموزان به شرح  ذیل  تقدیم می دارد.

الف)دیدگاه معلمان عربی:

1)به روز و جذاب نبودن  مطالب  و تکراری بودن آنها.

2)وقت کم و مطالب زیاد کتاب فرصت آموزشی خوب را از معلم  می گیرد .

3)استفاده از دبیران غیر متخصص.

4)استفاده از کتابهای راهنما .

5)عدم علاقه و اعتقاد برخی دبیران به زبان عربی.

6)توجه بیش از حد به قواعد به جای مفهوم و ترجمه.

7)توجه بیشتر به دوره ی راهنمائی و افزایش بنیه علمی دانش آموزان دراین دوره.

8) تعداد زیاد دانش آموزان به ویژه در رشته انسانی .

9)عدم اهمیت آموزشگاهها به زبان عربی.

10)استفاده از کتاب کار .

11)عدم برگزاری کلاس های ضمن خدمت.(لازم است مدرسان عربی به روشهای نوین امر تدریس و مفهومی بودن سوالات ایمان داشته

و با این  سبک کلاسها را برگزار نمایند).

12) رنگ آمیزی  اعراب در سال اول دبیرستان.

13)عدم توجه به مکالمات روز مره .

14)مسلط نبودن دبیران عربی به مکالمه این درس .

15)عدم آشنائی دانش آموزان و اولیاء آنها به مشترکات فرهنگی ایران و اعراب.

16)اهمیت دادن به نظرات دبیران مناطق و نواحی در تالیف کتب درسی.

17)عدم اختصاص  ساعات  کافی به درس عربی خصوصا سال اول.

18)عدم دسترسی دانش آموزان به (سی دی )های مربوطه مثل زبان انگلیسی.

ب)دیدگاه  دانش آموزان به درس عربی:

1)عدم استفاده ی دبیران از وسایل کمک آموزشی.

2)نحوه شرح و و توضیح قواعد در کتاب مناسب نیست.

3) عدم مکالمه دبیر به زبان عربی.

4)حجم زیاد مطالب درسی  نسبت به راهنمائی.

5)عدم مشارکت دانش آموزان  در امر تدریس.

6)زبان عربی زبان روز نیست .

7)عدم حساسیت خانواده ها به این درس.

8)القاء دیگران مبنی بر عدم کاربری این درس.

9)عدم علاقه به این درس.

10)عدم ایجاد انگیزه از طرف دبیران عربی.

قواعد درس اوّل

در دستور زبان عربی کلمه بر سه نوع است.

                    اسم                                  فعل                        حرف

تعر یف  ا سم : کلمه  ای که معنی دار د ولی زما ن  ند ارد .

  ☼مانند : ا لشمس ←

اسم به بخش هایی تقسیم می شود که عبارتند از:

    مفرد ومثنّی و جمع -  مذکّر یا مؤنّث  -   جامد یا مشتق-     معرفه یا نکره - معرب یا مبنی

قواعد درس دهم                                

در درس دهم با اين مطالب آشنا مي شويم:

(مبتدا و خبر / انواع خبر / اعراب محلّي )

مبتدا  و  خبر

اللهُ   رحيمٌ

*مبتدا و خبر تقريباً  همان نهاد و گزاره فارسي هستند.

 - مبتدا:  اسمي است كه در ابتداي جمله اسميّه  مي آيد و مرفوع است يعني علامت  ﹹ _ٌ دارد.

- خبر:   كلمه يا كلماتي است كه بعد از مبتدا مي آيد و همان طور كه از اسمش پيداست، خبري است كه درباره مبتدا گفته مي شود و مرفوع است يعني علامت ﹹ‏ _ٌ  دارد.

قواعد درس نهم:                                        

در درس نهم چندين مطلب را ياد مي گيريم که بیشترشان تکراری است و در دوره ی راهنمایی خوانده ایم.

1- انواع فاعل     2- شناخت فعل لازم و متعدّي    3- جار و مجرور  4- مفعول

انواع جمله:       جمله ي فعليّه

                     جمله ي اسميّه

جمله فعليّه با فعل شروع مي شود. مثال:               جاءَ  الربيعُ.

جمله اسميّه  با اسم شروع مي شود. مثال:             الربيعُ  جاءَ.

اجزاي جمله فعليّه   =  فعل + فاعل (مرفوع) + مفعول (منصوب) + جار و مجرور

اجزاي جمله اسميّه =  مبتدا + خبر (كه هر دو مرفوعند)

 نکته: در جمله اسمیه هم مفعول و جار و مجرر می تواند وجود داشته باشد.

قواعد درس هشتم                                      

درس هشتم درباره كلمات معرب و مبني است.  

در دستور زبان عربي، كلمه ها را از نظر تغيير حركتِ حرفِ آخر به دو نوع تقسيم مي كنند:

مُعرَب  و مَبني

مُعرَب: كلمه اي است كه حركتِ آخرين حرفِ آن با تغييرِ  نقش و جاي آن تغيير مي كند.

 امّا مبني كلمه اي است كه حركتِ آخرين حرفِ آن با تغيير نقش و جاي آن تغيير نمي كند.

قواعد درس ششم                                      

در درس ششم با چهار نوع ضمير آشنا مي شويم.

قواعد درس پنجم                                               

در  درس پنجم با پنج نوع ديگر از انواع اسم مشتق آشنا مي شويم.     

اسم مكان و زمان بر وزن مَفعَل يا مَفعِل ( بر يکي از اين دو وزن ) مي آيند.

و همان طور كه از نامشان پيداست بر زمان و مكان دلالت مي كنند.

به نحوه ساختن اسم مكان و زمان دقّت كنيد:

كَتَبَ        =       مَكْتَب : مکان يا زمان نوشتن

سَجَدَ        =      مَسْجِد : مکان يا زمان سجده

عَبَدَ         =         مَعْبَد : مکان يا زمان عبادت

نَزَلَ          =          مَنْزِل : مکان يا زمان نازل شدن

غَرُبَ        =           مَغْرِب : مکان يا زمان غروب

لَعِبَ         =           مَلْعَب : مکان يا زمان بازي

: عَيِّن اسمَ المكانِ و الزمان: (4 اسم)

محمّد- مَجلِس- مملوء- مُصافحة- مُستَسلِم- مُحرِق- مَدخَل- مَطبَخ- مكتوب- مَدّاح- مقصود- مؤمن- مَشرِق- مقلِّد

دو نكته:

 نكته 1:

 در زبان فارسي غالباً اسم مكان و زمان فقط مفهوم مكاني دارند امّا در عربي، هم مفهوم مكاني و هم مفهوم زماني دارند.

نكته 2:

 (نكته خارج از كتاب درسي) كلماتي مانند: مدرسة، مزرعة نيز اسم مكان هستند و «ة» در آخر  آنها به معني كثرت (بسياري) است. مدرسة: جايي كه در آن بسيار درس مي خوانند.

-----------------------                  -----------------------

صفت مشبّهه

مي توان گفت صفت مشبهه همان صفت ساده در فارسي است. مثال:

جَميل: زيبا        قَبيح: زشت             خَشِن: زبر        عَطْشان: تشنه

صَعْب: سخت     كَسِل: تنبل              شريف: شريف   عَذْب: گوارا

وزن هاي مشهور صفت مشبّهه عبارتند از:

 فَعيل: شريف           فَعِل: خَشِن             فَعْل: سَهْل     فَعْلان: عَطْشان

اما وزن فعيل خيلي بيشتر از سه وزن ديگر مثال دارد.

: با توجّه  به وزن هاي صفت مشبّهه 4 صفت مشبّهه را در ميان كلمات زير پيدا كنيد.

جميل- ضاحك - مَشهَد- صَعْب- قَميص- مغفرة- مَنزِل- استقبال- اِبنة- تَعِب- يَوْم- جَوْعان- بزّاز- حياة- ثَلاثة- خَشِن- فَعيل- فَعِل- فَعْلان- فَعْل

---------------------                -----------------

اسم مبالغه

اسم مبالغه دو وزن مشهور دارد، كه عبارتند از: فَعّال  / فَعّالة

اسم مبالغه بر بسياريِ صفت دلالت دارد. مثلاً:

 صبّار: يعني كسي كه خيلي صبر مي كند.

علّامة: كسي كه خيلي مي داند.

به نحوه ساختنِ اسم مبالغه توجّه  كنيد:

عَلِمَ         عـ لـ م             عـَ لّـ ا مـ ة        عَلّامة

غَفَرَ         غـ فـ ر                غـَ فّـ ا ر           غَفّار

أمَرَ          أ مـ ر                  أمّـ ا ر ة           أمّارة

صَبَرَ         صـ بـ ر                صَـ بّـ ا ر           صَبّار

تمرين: عَيِّن اسمَ المبالغة: مُكَبِّر- كَذّاب- مُتَحَمِّل- ذَهاب

---------------------              --------------------

اسم تفضيل

اسم تفضيل : معادلِ صفت برتر و برترين در فارسي است. به عبارت ديگر صفت هايي كه داراي «تر» و «ترين» هستند معادل اسم تفضيل هستند.

 اسم تفضيل  بر وزن أفعل است و براي مؤنّث گاهي بر وزن فُعلَی مي آيد.

به نحوه ساختن اسم تفضيل توجّه  كنيد:

حَسُنَ   =          أحْسَن / حُسْنَی

كَبُرَ      =            أكْبَر / كُبْرَی

صَغُرَ    =            أصْغَر / صُغرَی

به ترجمه اسم تفضيل نيز دقّت كنيد:

كَبير: بزرگ        أكبَر، كُبرَي:     بزرگ تر، بزرگ ترين

صَغير:كوچك        أصغَر، صُغرَي:  كوچك تر،كوچك ترين

تمرين: عَيِّن الترجمةَ الصحيحة:

الف: فريدٌ أحسَنُ الطُّلّابِ.

1- فريد بهترين دانش آموزان است.                   2- فريد از دانش آموزان خوب است.

ب: فاطمةُ أصغَرُ مِن حبيبة

1- فاطمه كوچك تر از حبيبه است.                    2- فاطمه كوچك است يا حبيبه؟

:  چه موقع اسم تفضيل براي مؤنّث بر وزن فُعلَی مي آيد؟

:              وقتي براي مؤنّث، صفت بياوريم مثلاً:

فاطمةُ الكبری:     فاطمه بزرگ تر/ القريةُ السُّفلَی: روستاي پايين تر

-----------------

نكته 1:

در ترجمه اسم هاي مبالغه از لفظ «بسيار» استفاده مي كنيم.

(صَبّار: بسيار بردبار     غَفّار: بسيار آمرزنده)

نكته 2:

 گاهي اسم تفضيل ( بدون ال) شبيه فعل ماضي باب إفعال مي شود. در چنين موردي بايد به معني جمله دقّت كنيم.

صادقٌ أحسَنُ التلاميذ:   صادق  بهترين دانش آموزان است.

صادقٌ أحسَنَ بِأصدِقائِهِ: صادق به دوستانش  نيكي كرد.

نكته 3:

 اسم تفضيل، دو معني «تر» و « ترين» دارد. امّا اگر بعد از آن «مِن» بيايد، به صورت «تر» ترجمه مي شود.

البحرُ أكبرُ مِنَ النَّهر: دريا بزرگ تر از رودخانه است.

اگر بعد از اسم تفضيل حرف « مِن» نيايد، معمولاً به صورت «ترين» ترجمه مي شود.

أحسنُ طالبٍ: بهترين دانش آموز.

نكته 4:

 نكته خارج از كتاب درسي : هر گاه دو طرف مقايسه مؤنّث باشند از « أفعل» براي بيان برتري استفاده مي شود نه فُعلَی. مثال:

(فاطمةُ أكبرُ مِن زهراء): فاطمه بزرگ تر از زهرا است.

در چنين تركيب ها يي نيز از وزن «أفعل» استفاده مي شود.

أحسَنُ شَرِكةٍ فِى العالَم: بهترين شركتِ جهان

قواعد درس دوم                                         

: درس امروز ما، درباره فعل ثلاثي مجرّد و مزيد است.

فعل و بسياري از اسم ها در زبان عربي داراي سه حرف اصلي و گاهي چهار حرف اصلي هستند.

به فعل هايي كه داراي سه حرف اصلي هستند ثلاثي و فعل هايي كه داراي چهار حرف اصلي هستند؛ رباعي مي گويند.

قواعد درس سوم

در اين درس مي خواهيم با پنج باب ديگر از هشت باب ثُلاثي مزيدآشنا شويم.

مفرد، مثنّی ، جمع:

اسم مفرد اسمی است که نشانه ندارد و بر یک نفر یا یک چیز دلالت دارد..مانند : قلم /رَجُل /کتاب/ محفظة

اسم مثنی اسمی است که بر دونفر یا دو چیز  دلالت دارد و نشانه ی آن (ــانِ ) و (ــَیـنِ ) در انتهای کلمه است . مانند :

تلمیذانِ / تلمیذَیـنِ / تلمیذتانِ / تلمیذتَـینِ 

جمع نیز یا سالم است و یا مکسّر .

مکسر یعنی شکسته و به جمع بی قاعده می گویند . جمع مکسر تقریباً قاعده ی خاصی ندارد  و باید آن ها را از پیش شنیده باشیم . البته در عین حال که بی قاعده است ولی قواعدی نیز بر آن حاکم است .

جمع سالم مذکر دو نشانه دارد . ( ونَ ) و (ینَ ) مانند :

معلّمونَ و معلّمینَ

جمع مونث سالم نیز یک نشانه دارد و آن الف و تاء است . مانند : تلمیذات

نکته : وقتی که اسم جمع مونث سالم را به مفرد بر می گردانیم حرف (ة) دوباره به آن بازمی گردد. مانند فلاحات و مهندسات که مفرد آن ها می شود : فلاحـة و مهندسة .

:       «هَل» و« أ» هر دو به معني آيا هستند.

اما فرق «هل» و «أ» اين است كه :

الف: «هَلْ» براي فعل منفي نمي آيد ولي« أ » مي آيد .مثال:

 (أ لا تَسمَعُ؟   آيا نمي شنوي؟)

ب:« هَلْ » در جمله اي كه مخاطب را بين دو سؤال قرار مي دهيم و پاسخ نَعَم يا لا انتظار نداريم معمولاً نمي آيد. در چنين حالتي «أ» مي آيد. مثال:

(أ أنتَ كَسَرْتَ الزُّجاجَ أم أخوك؟ - أخى)

(آيا تو شيشه را شكستي يا برادرت ؟ برادرم.)

ضمناً  «هل» و «أ» حرف استفهامند نه اسم استفهام.