آزمون تستی عربی (2) رشته تجربی رياضى  درس  [ 1؛2 ] حمزه  خان بيگــى

1 ) كَمْ خَطَأ فِـــى الْعِبَـــارَةِ التَّالِيَــةِ ؟ « يُحِبُّ الْمُسْلِمِيْنَ أوْلادُهُمْ . »

    الف )1 .                     ب ) 2 .                       ج ) 3 .                    د ) 4 .

 2 ) مَا هُوَ الْخَطَأ لِلْفِرَاغِ ؟  « فَشِلَ ...... فِى الدُّنْيَا . »

  الف ) الْكَاذِبِيْنَ .          ب) الْمُنَافِقَانِ .                ج ) الْكَاذِبُونَ .                د ) الْكَاذِبَانِ .

 3 ) أكْمِلْ الْفِرَاغَ بِالْكَلِمَةِ الْمُنَاسَبَةِ . « أُنْصُرْ ...... الْمَظْلُومَ .»

     الف ) أخُوكَ .       ب ) أخَــاكَ .         ج ) أخِيْكَ .                د ) أخَـكَ .

 4 ) مَـا هُوَ الْخَطَأ ؟   

   الف ) جَـاءَ أبُــوهُ .      ب ) رُأَيْتُ أبُـوهَـا .         ج ) هَـذَا أبُــوهُـمَا .      د ) سَلَّمْتُ عَلَي أبِيْهِ .

 5 ) مَـا هُوَ الْخَطَأ حَسِبَ الْمَعْنَــي ؟     الف )« دَابِرُ» : ريشه .             ب ) « قَاصِم»: تقسيم كننده .    

            ج ) «إقَامَه»: درست كردن؛ به راه آوردن .                        د ) «عِوَج»: انحراف .

6 ) أكْمِلْ الْفِرَاغَ بِالْكَلِمَةِ الْمُنَاسَبَةِ . « فَرِحْتْ ......فِــى الصَّفِّ .»

   الف ) النَّاجِحَاتَ .            ب ) النَّاجِحَاتِ .           ج ) النَّاجِحَاتُ .               د ) النَّاجِحَاتٍ .

7 ) مَـا هُوَ الصَّحِيْحَ لِلْفِـرَاغِ ؟ « الْجِبَـالُ ........ مَـرَّ السَّحَـابِ .»

  الف ) يَمُـرُّ .                 ب )يَمُـرُّوْنَ .             ج ) تَمُـرُّ .                     د ) يَمْـرُرْنَ .

 8 ) مَـا هُوَ الْخَطَأ ؟       الف ) جَلَسَتْ الْمُعَلِّمَـةُ .                 ب ) رَأيْتُ الْمُعَلِّمَـاتَ .

                                 ج ) سَلَّمْتُ عَلَي الْمُعَلِّمَـاتِ .           د ) جَلَسَتْ الْمُعَلِّمَـاتُ .

 9) مَـا هُوَ الصَّحِيْحَ لِلْفِـرَاغِ ؟ « ألَيْـسَ ألَلَّهُ بِــ........ بِـالشَّاكِرِيْنَ.»

   الف ) أعْلَـمٍ .          ب ) أعْلَمَ .                ج ) أعْلَــمِ .              د ) إعْلَــمُ .

 10 )أیُّ كَلِمَـهٍ مُنَـاسَبَـهٍ لِلْفِـرَاغٍ ؟ « سَـاعِدْ .......... فِِــى الشِّــدَّةِ‌.»

  الف ) أبِيْـكَ .           ب ) أبَـاكَ .   ج ) أبُـوكَ .                  د ) أبَــكَ .

 11) مَـاهِـيَ التَّرْجَمَة الصَّحِيْحَةُ لِلْعِبَارةِ التَّـــالِيَـةِ؟ « عِنْدِي فِكْرةٌ ! نُعَلِّقُ جَرَساً عَلَي رَقَبَةِ الْقِطَّةِ .»

الف ) فكري در سر دارد ! زنگي را به گردن سگ مي آويزيم .    

ب )فكري دارم! زنگي را به گردن گربه مي آويزيم .    

ج ) فكري دارد! زنگي را به گردن سگ مي آويزد .   

د ) فكري دارم! زنگ را به گردن گربه خواهيم آويخت .

 12 ) مَـا هُوَ الصَّحِيْحَ لِلْفِـرَاغِ ؟ « الْأبْنَـاءَ وَرَثُـوا ....... بَعْدَ حَيَاتِـهِ .»

الف ) أبُوْهُمْ.           ب ) أبَـاهُمْ .        ج ) أبِيْهِـمْ .            د ) أخِيْهِمْ .

13 ) فِي أيِّ عِبَـارَةٍ إسْتَعْمِلَتْ الْعَلَامَـةُ الْفَـرْعِيَّـةُ لِلْإعْرَابِ ؟   

    الف) إنْتَخِبْ بَيْنَ هَـذَيْنِ الْأمْرَيْنِ .                    ب ) يَذْهَبُ التَّلْمِيْذُ إلَي الْمَدْرَسَةِ .      

     ج ) سَلَّمْتُ عَلَي مُحَمَّدٍ .                                د ) هُوَ قَرَأ الْقُـرْآنَ .

14 )  كَمْ خَطَأ فِـــى الْعِبَـــارَةِ التَّالِيَــةِ ؟ «  يُدَافِعُوْنَ الْمُسْلِمِيْنَ عَنْ هُوِيَّتِةِ .

         الف ) أرْبَعَةٌ .                ب ) ثَلَاثَةٌ .                   ج ) إثْنَانِ .              د ) وَاحِدٌ .

   15 ) عَيِّـنْ مَـا لَيْسَ فِـى الْعِبَارَةِ التَّـالِيـَةِ : « لَا يَجْعَلُوْنَ فِـى الْمَخَـازِنِ شَيْئـاً لَذِي الْحَـاجَةِ .»       الف ) مَفْعُوْلٌ بِهِ .           ب ) مِنْ أسْمَاءِ خُمْسَةِ .      ج ) إسْمَـانِ مُشْتَقَّـانِ .         د ) مُضَـافٌ إلَيْـةِ .

 16 ) مَـاهِـيَ التَّرْجَمَة الصَّحِيْحَةُ لِلْعِبَارةِ التَّـــالِيَـةِ؟ « وَ بَعْدَ مُدَّةٍ أصْبَحَ مِنْ أعْظَمِ عُلَمَـاءِ عَصْرِهِ .»

   الف ) فاضل ترين دانشمند زمان خود شد .           ب ) از بزرگ ترين دانشمندان شد .

     ج ) از بزرگ ترين دانشمندان زمان خود شد .        د ) از فاضل ترين دانشمندان زمان مي شود .

17 ) مَـاهِـيَ التَّرْجَمَة الصَّحِيْحَةُ لِلْعِبَارةِ التَّـــالِيَـةِ؟ « تَوَصَّلَ الْبَاحِثُوْنَ فِـى الْقَرْنِ الْعِشْرِيْنَ إلَي نَظَـرِيَّـةٍ .»

   الف ) محققان در قرن بيستم به نظريه اي دست مي يابند .   ب) مُحقّق در قرن بيستم به نظريه اي رسيد .

  ج ) مُحقّق در قرن نوزدهم به نظريه اي دست يافت .   د) مُحقّقان در قرن بيستم به يك نظريه دست يافتند.

18 ) أيُّ كَلِمَـةٍ‌مَمْنُوعَـةٍ مِنَ الصَّرفِ ؟    الف ) ظُهُوْر.      ب )مَظْهَر .    ج )مَظَاهِر .     د ) ظَاهِر .

 19 ) مَـا هُـوَ الْمُنَـاسِبُ لِلْفِـرَاغِ ؟ « إسْتَمَعْتُ إلَي كَلَامٍ .......... . »

    الف ) أفْصَحٍ .            ب ) أفْصَحَ .                   ج ) أفْصَحِ .               د ) أفْصَحاً .

 20 ) مَـا هُـوَ الْخَطَأ ؟   الف ) فَلَسْطِينُ أرْضُ‌الْأنْبِيَـاءِ .                    ب ) الْأعْدَاءُ غَصَبُـوْا فَلَسْطِيْنَ .

                               ج ) الْأعْدَاءُ قَتَلُـوْا الْأطْفَـالَ فِـى فَلَسْطِيْنِ .              د ) مَرَرْتُ بِيُوسُفَ .

 

نام ؛                نام خانوادگي ؛                    شعبه ؛               مدَّت : 25 دقيقه .

رديف	الف	ب	ج	د
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20

 تعداد صحيح :         تست .          تعداد غلط :       تست .      درصد :     % .         رتبه :                                               

رديف	الف	ب	ج	د
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10

                                                      

  

      

 

 

                                             

 

 

 

 

 

مقدمه
ترجمه بعنوان یک فن همیشه در نقل علم و اندیشه،از زبانهای مختلف به یکدیگر ،اساسی ترین نقش را دارا بوده و در طول زندگی اجتماعی بشر متمدن بعنوان آب راهی بوده است که اقیانوس های دانش و تفکر جوامع را به یکدیگر مرتبط ساخته و داد و ستد های فرهنگی را میسر نموده است.
در لغت نامه دهخدا زیر کلمه ی ((ترجمه))چنین آمده است:"بیان کردن مطالب زبانی به زبان دیگر."
تعریف ترجمه:اگر ترجمه را بنا بر تعریف فرهنگ نفیسی بیان کلام از زبانی به زبان دیگر بدانیم،گویندگی و نویسندگی خود نوعی مترجمی است زیرا گوینده مطالبی را از زبان"حال" به زبان"قال"و نویسنده مفاهیمی را از زبان "پندار"به زبان "نوشتار"بیان می نماید.اما نوعی دیگر از ترجمه نیز وجود دارد که مترجم کلام گفتاری یا نوشتاری گوینده یا نویسنده ای را از زبان قومی (مثلاً عربی یا فارسی)به زبان قومی دیگر(مثلاً فارسی یا عربی)بیان می دارد.
صاحبان نظر در فن ترجمه می گویند:
1- استعداد نویسندگی مترجم باید در حد استعداد کسی باشد که اثرش را ترجمه می کند.
2- کسی که نتواند اثر قابل ملاحظه ای بنویسد بعید است اثر قابل ملاحظه ای را ترجمه کند.
3- یک مترجم خوب باید مثل یک هنرپیشه خوب به کلمات،حیات و حرکت ببخشد و مترجم باید خودش نویسنده باشد.
علاوه بر این مترجم باید پژوهشگر و پویا تربیت شده و دارای وجدان کار باشد ،از دقت و هوش و ذوق کافی برخوردار بوده و علاقه مند باشد،بی حوصله و شتاب زده نباشد،به هر دو زبان آشنایی داشته باشد و قواعد دستوری،لغات،اصطلاحات،ضرب المثل ها و... را بداند تا :
1- محتوای متن و قصد نویسنده را به خوبی درک کند.
2- از ترجمه لفظ به لفظ که هم به مفهوم متن اصلی و هم به زیبایی بیان لطمه وارد می آورد پرهیز نماید.
3- در حد امکان از اسالیب زنده روز استفاده نماید.
4- از کلمات و ترکیبات رایج و مستعمل استفاده نماید.
انواع ترجمه:
1- ترجمه لفظ به لفظ
2- ترجمه تطبیقی
3- ترجمه آزاد
ویژگی های ترجمه خوب:
ترجمه خوب عبارت است از نزدیک ترین معادل در زبان مترجم برای مطلب مورد ترجمه با حفظ مشخصات متن اصلی تا آنجا که ظرفیت زبان اول ایجاب کند و عجیب و دور از ذهن ننماید.
یک ترجمه خوب ترجمه ای است که مفهوم و پیام اصلی را علاوه بر شکل بیان تا سرحد امکان حفظ کرده باشد همچنین ترجمه خوب نباید ترجمه گون باشد و با سلاست و روانی و حفظ کیفیات متن اصلی آن را به زبان دوم برگردانده و از متن دور نشده باشد و در پی یافتن معادل باشد زیرا در ترجمه زبان مقصد ملاک است.
مترجم باید برای مفردات متن اصلی،معادل یابی نماید و به تشابه (دلالت یک لفظ بر چند معنی) و ترادف (دلالت چند لفظ بر یک معنی ) توجه کامل نمایند و تمام بار معنوی کلمه را ترجمه نماید و کلماتی را گزینش کند که به راحتی قفل معنای متن اصلی را بگشاید و دچار لغزش احتمالی نشود.
در ترجمه متون عربی به فارسی باید قواعد دستوری زبان مبدأ(عربی)را رعایت نمود و ساختار های جملات زبان مقصد(فارسی)را حفظ کرد.همچنین باید بر ترجمه دقیق و صحیح کلمات تأکید داشت و امین بودن در ترجمه و نیفزودن و یا نکاستن از متن اصلی مگر در صورت ضرورت از نکات مهم در ترجمه متون عربی است و همچنین رعایت نکات سجاوندی نیز ضروری می باشد.
در این جزوه سعی شده است با توجه به اهمیت ترجمه در متون به خصوص برای داوطلبان کنکور به مهمترین نکات ترجمه عربی به فارسی اشاره شود امید است مورد استفاده خوانندگان قرار گیرد .


ترکیب های وصفی:
برای ترجمه ترکیب های وصفی از فارسی به عربی دانستن این نکته دستوری ضروری است که صفت ها در زبان عربی با موصوف های خود از چند جهت مطابقت می کنند:
ا-جنس 2-عدد 3-معرفه یا نکره بودن 4-اعراب
*در مواردی با اسم های جمع مانند مفرد مونث رفتار می شودکه عبارتند از :
1- جمع های مکسر و مونث سالم غیر انسان،الاشجار الباسقه(درختان بلند)،المجلات العلمیه(مجله های علمی).
2- جمع مکسر اسم های جمع: الاقوام الایرانیه،القبائل العربیه.

ترکیب های اضافی:
در زبان عربی ترکیب های اضافی دارای ویژگی های ذیل می باشند.
1- مضاف حرف تعریف"ال"و تنوین نمی گیرد و مضاف الیه پیوسته مجرور است.
2- اعراب در ترکیب های اضافی بر روی مضاف ظاهر می شودßمن کتابِ الطالبِ.
3- اگر مضاف مثنی یا جمع مذکر سالم باشد نون تثنیه و جمع حذف می شودمانند :
طالبا المدرسة.
*در ترکیب های اضافی لفظی،مضاف حکم نکره را دارد و مضاف الیه پیوسته با حرف تعریف"ال" همراه است و چنانکه این ترکیب،صفت برای موصوف معرفه قرار گیرد مضاف با "ال" همراه استßمَسجِدٌ مُتِقنُ البناء یا المسجد المُتِقنُ البنا

ترکیب های وصفی اضافی:
در زبان فارسی گاه بین مضاف و مضاف الیه،صفت قرار می گیرد.مثل" دیوان مشهور شاعر" که جهت ترجمه آن به عربی به دو صورت می توان عمل کرد:
1- صفتِ مضاف، پس از مضاف الیه قرار گیرد: دیوانُ الشاعرِ المشهورُ
2- مضاف و صفت آن را به صورت ترکیب وصفی در آورده سپس مضاف الیه را با حرف "لِِِِِ" بیاوریم: الدیوانُ المشهورُ للشاعرِ.

ساختار جمله های عربی
جمله های اسمیه:
جمله اسمیه از یک مبتدا و یک خبر تشکیل می شود که در حقیقت همان نهاد و گزاره فارسی است.
خبرمی تواند مفرد(الرجل عالمٌ)،شبه جمله(الرجلُ فی البیتِ)،جمله اسمیه( المومن قلبهُ طاهرٌ)یا جمله فعلیه(الرجل خرجَ من البیت) باشد.
مبتدا معمولاً معرفه و خبر معمولاً نکره است مثل:المکتبهُ کبیرةٌ.

نکات مهم
*خبر در جمله های اسمیه در اغلب اوقات از لحاظ ظاهری نکره است و نباید آن را به صورت نکره ترجمه نمود مثلاً : الشمسُ مستورة:خورشید پنهان است.
*خبر در برخی از جمله ها هم از لحاظ ظاهری و هم از لحاظ معنایی نکره است که در این صورت باید نکره ترجمه شود.مثلاً : هذا تیارٌ سیاسی : «این جریانی سیاسی است».
*در جمله های اسمیه ای که خبر آنها نیز جمله اسمیه است باید توجه داشت که دو مبتدا را به صورت یک ترکیب اضافی( اضافه مبتدای دوم به اول)آورده و از ترجمه ضمیر در مبتدای دوم پرهیز کرد،مثل: الکتابُ مَطالبُه نافعهٌ:«مطالب کتاب سودمند است».
*در جمله های اسمیه،اصل آن است که خبر (مسند)به صورت نکره بیاید،اما نمونه هایی هم وجود دارد که خبر به صورت معرفه به «ال» آمده است که در این صورت حکایت از حصرخبر در مبتدا می کند.به عبارت دیگر می خواهیم نشان دهیم که ویژگی منحصر به فرد مبتدا این گونه است:مانند:هو الغنی الحمید(ممتحنه -6 ):«اوست بی نیاز ستوده ». در جمله «هو غنٌّی حمیدٌ»:او بی نیاز است در این عبارت انحصار وجود ندارد.
*اگر در جمله های اسمیه بین مبتدا و خبر ضمیر فصل بیاید در ترجمه ضمیر فصل بایداز تعابیری چون:«تنها،همان است،آن است که ، چنین است »استفاده می شود.
مانند:اصحاب الجنة هُم الفائزون ((و تنها اهل بهشت هستند که رستگارند.))
*کلمه کُل به معنای(( همه،هر،هریک))ترجمه می شود مانند:
کلُ طلابٍ:هر دانش آموزی کُل الطلابِ:همه دانش آموزان کل من الطلبةِ:هریک از دانش آموزان .
*هرگاه خبر مفردو مشتق باشد، از لحاظ عدد و جنس با مبتدا مطابقت می کند:المراةُ جالسةٌ.
*هرگاه خبر مفردوجامد باشد، با مبتدا مطابقت نمی کند:الصدقُ نجاةٌ.
*برخی از واژگان با این که در قالب یکی از اسم های مشتق اند اما چون معنای وصفی ندارند مشتق به شمار نمی آیند لذا با مبتدا مطابقت نمی کنند.
«هذه المسالهُ موضوعٌ هامٌ»:این قضیه موضوع مهمی است.
*هناک،هنالکَ،ثَمَّ،ثَمَّه،گاه در مقام مبتدا و گاه در مقام خبر قرار می گیرند:
هناکُ حدیقهٌ:آنجا باغی است الحدیقهُ هناکُ:باغ آنجاست
مبتدا خبر
- این واژگان گاهی از معنای اصلی خود خارج شده و بر معنای"وجود دارد" یا "هست"دلالت می کنند.
(( هناکُ مسالةٌ هامةٌ لابد من الاشارة الیها)) مساله مهمی وجود دارد که باید به آن اشاره کرد.












افعال ناقصه:
افعال ناقصه که بر سر جمله های اسمیه می آیند و اسم را مرفوع و خبر را منصوب می سازند از نظر معنایی به چند دسته تقسیم می شوند و در ترجمه آنها باید به این معانی توجه داشت:
1- "کانَ" به معنای"بود" کان صوتهُ عذبا: « صدایش دلنشین بود».
*گاهی از "کان"به عنوان فعل کمکی استفاده می شود که در این صورت به معنای"بود"نیست و اگر بعد از آن فعل ماضی بیاید،فعل ماضی تبدیل به ماضی بعید و اگر فعل مضارع بیاید تبدیل به ماضی استمراری می شود: کان لعب:بازی کرده بود.(ماضی بعید )
کان یلعب: بازی می کرد. (ماضی استمراری )
2- لیس"به معنای "نیست":لیست الشهاده دلیلاً علی اکتساب الثقافة الحقه
«مدرک نشانه ای برای کسب فرهنگ واقعی نیست».
*گاه از لیس تنها به عنوان یکی از ادوات نفی استفاده می شود و این در صورتی است که بعد از آن فعل مضارع بیاید:لیس یستطیعُ أن یسیرَ ضدَ التیارِ السائدِ.
« نمی تواند خلاف جریان حاکم حرکت کند.»
3- افعال((صار-أصبح-أضحی-أمسی-باتَ-عاد-ظلَّ)به معنای "شد"مانند:
صارَ القطنُ نسیجاً:«پنبه به پارچه تبدیل شد».
أََصبح الجو ملوثاً:«هوا(صبح هنگام)آلوده شد».
أضحی العمالُ نا شطینَ فی عملِهِم:«کارگران(روز هنگام)در کار خود فعال شدند».
أمسَتِ السماءُ ممطرهً:«آسمان (شب هنگام)بارانی شد».
باتَ الطلابُ خائفینَ:«دانشجویان(در طول شب)هراسان شدند.
عاد الماءُ آجناً:«آب گندیده شد».
ظلَ الخوفُ مخیماً عَلینا:«ترس بر ما سایه گستر شد».
*در اغلب موارد معنای(صبح ، روز و شب ، در طول شب)در (أَصبح،اضحی،أمسی،بات)
مورد نظر نیست:أصبحَ هذا العالمُ مَشهوراً:«این دانشمند مشهور گردید».
*ظل گاهی بر صیرورت و دگرگونی و گاهی بر دوام و پیوستگی،دلالت می کند.
مثلاً در آیه ذیل به معنای"شدن-گردیدن"می باشد.
(و إِذا بُشِّرَ أَحدُهُم بِالأُنثی ظَلَّ وَجهُهُ مُسودّاً هو لَظیمٌ . ) (نحل/58)
«و هنگامی که به یکی از آنان مژده دختر داده شود چهره اش سیاه می شود در حالی که خشم خود را فرو می برد».
اما در آیه زیر به معنای(پیوسته بر حالتی باقی ماندن) می باشد:
((قالوا نَعبدُ اصناماً فَنظِلُّ لها عاکفینَ )) (شعراء/71)
«گفتند:ما بتانی را می پرستیم پس همواره ملازم آنان باقی می مانیم».
*گاهی(أَصبحَ-أضحی-أَمسی-بات) جزو افعال تام هستند و دیگر معنای (شدن-گردیدن-گشتن)را نمی دهند بلکه به ترتیب به شکل ذیل ترجمه می شوند:
أصبح:داخل صبح شد أضحی:داخل وقت ظهر شد أمسی:داخل شب شد بات:شب را به روز رساند.
برای روشن شدن مطلب به دو شاهد قرآنی زیر توجه نمایید.
((فسبحانَ الله حین تُمسون و حین تُصبحِونَ )) (روم/17)
«پس خدا را تسبیح گویید آنگاه که به شامگاه در می آیید و آن گاه که به صبح گاه وارد
می شوید».
((والذینَ یبیتون لِربهم سجَّداً وقیاماً)). (فرقان/64)
«و آنان که برای خدایشان شب را به حالت سجده و قیام روز کنند».
4- افعال (مازال-مابرح-ما انفک-مافتی)به معنای دوام و پیوستگی می باشند و با اینکه ظاهری منفی دارند به صورت مثبت ترجمه می شوند و معادل فارسی آنها(هنوز-همچنان-همواره-پیوسته......هست)می باشد.
مثال:مازال السلام أَمَلاً مُحباً:«هنوز صلح آرزویی دوست داشتنی است».
ما بَرح الصاروخانِ منطَلَقَینِ إلی القَمَرِ:«همچنان دو موشک به سمت ماه در حال حرکتند».
ما انفک الطفلُ نائماً:«هنوز کودک خواب است».
ما فتی الخصومُ یُذَمّونَنا:«هنوز دشمنان ما را سرزنش می کنند».

5- "مادام" برای بیان مدت می باشد و به صورت((مادامی،که...هست،تاوقتی که...باشد))ترجمه می شود:مثال:
لَن یَنتَصرَ العدوُ مادامَ التعاونُ قائماً:«مادامی که همکاری پا برجا باشد دشمن هرگز پیروز نخواهد شد».

(وَجَعَلنی مبارکاً این ما کنتُ و أَوصانی بِالصَلوةِ و الزَکوهِ ما دُمتُ حیاً) (مریم/31)
«و مرا هرکجا باشم مایه برکت و رحمت قرار داد و تا وقتی زنده ام مرا به نماز و زکات سفارش کرد».
*قابل ذکر است که در مورد بالا ابتدا"مادام"و جمله بعد آن و سپس جمله قبلی آن ترجمه
می شود.
*گاهی اوقات افعال ناقصه(به جز مافتی-مازال-لیس)به عنوان افعال تامه استفاده می شوند و در این صورت باید در ترجمه آنها دقت شود.به عنوان مثال «کان:وجود داشته باشد،باشد /صار:بازگشت / ظلَّ:باقی ماند) ترجمه می شود.
قال الله تبارک و تعالی:کُن فیکون فعل تام« خداوند متعال و بلند مرتبه فرمود :به وجود بیا پس به وجود آمد» .
*برای ترجمه قید"هنوز"به عربی در جمله های منفی از افعال یاد شده نمی توان استفاده کرد بلکه فرمول آن(لم+فعل مضارع + بعدُ)می باشد: هنوز نرفته است:لم یذهب بعدُ









افعال مقاربه و رجا و شروع :
افعال مقاربه و رجا و شروع که از اخوات "کان" به شمار می آیند به ترتیب چنین ترجمه
می شوند.
1- کاد-کَرِب-أوشک(افعال مقاربه):به معنی نزدیک بود مثال:
کادت الازمهُ الاقتصادیهُ تنفرجُ:« نزدیک بود بحران اقتصادی برطرف شود».
کَرِب اللیلُ ینتصفُ:«نزدیک بود شب به نیمه برسد».
علیٌ علی وُشکِ الزواج:«علی در شرف ازدواج است».
2-عسی-حری-اخلولقَ(افعال رجا)به معنی امید است.
عسی الطب أن یعالج الامراضَ المستعصیه:
«امید است که علم پزشکی بیمارهای لاعلاج را درمان کند».
حَری أَخی أن یجتازَ امتحان السیاقة فی المرحله الاولی:«امید است برادرم امتحان رانندگی را در مرحله اول پشت سر بگذارد».
إِخلَولَقَ اللاجئونَ یَعوُدونَ إلی وَطَنِهِم:«امید است پناهندگان به وطن خویش باز گردند».
3-شَرع –بَدأَ-أخَذَ-أَنشأ-طفقَ-جَعَلَ-هبَّ-(افعال شروع) به معنی شروع کرد:
شَرَعَ الشاعرُ ینشدُ قصیدتَه :« شاعر شروع به خواندن قصیده خود نمود».
أَخَذَ العجوزُ یمشی فی الحدیقهِ العّامَهِ:«پیرمرد شروع به پیاده روی در پارک کرد».
هَبَت البَلابِلُ تُغَرِدُ فی أوّلِ الرَبیعِ:«بلبلان در آغاز بهار شروع به آواز خواندن کردند».
*قابل ذکر است که فعل شروع به صورت ماضی و فعل مضارع بعد از آن به صورت مصدر ترجمه می شود.
نکته1-افعال مقاربه و رجا و شروع از آن جا که غالبا جامدند(فقط به صورت ماضی به کار می روند)ماضی ترجمه می شوند ولی در قرآن و برخی متون ادبی گاهی برخی از این افعال(کاد-أوشَکَ-طفِقَ-جَعَلَ)به صورت مضارع به کار رفته اند که در این حالت مضارع ترجمه می شوند مثال: یکاد البرقُ یخطفُ أَبصارَهم «نزدیک است که برق،روشنی چشمهایشان را برباید».
یوشک الشتاءُ أَن ینتهی:«نزدیک است زمستان به پایان برسد».
نکته2-خبر افعال مقاربه که همواره فعل مضارع است چند حالت دارد که در هنگام ترجمه از فارسی به عربی و لزوم استفاده از چنین افعال باید این حالت ها را در نظر گرفت:

الف-گاهی فعل مضارع و جوباً با "أن" ناصبه همراه است(در افعال حری و إخلَولَقَ)
ب-گاهی فعل مضارع و جوباً بدون"أن"ناصبه به کار می رود(در افعال شروع)
ج-گاهی هر دو وجه جائز است(در افعال کاد،کرب،أوشک،عسی)

نکته3-افعال(أصبح-راح-مضی-قام-عاد) نیز هنگامی که فعل مضارع بعد از آنها می آید به صورت افعال شروع ترجمه می شودمثال:
أصبح البستانیُّ یقطِفُ الاثمارَ:«باغبان چیدن میوه ها را آغاز کرد».
مضی التاجرُ الثریُّ یساعدُ الفقراءَ:«تاجر ثروتمند کمک کردن به مستمندان را آغاز نمود».
قامَ المناضلونَ یُدافِعونَ عَن بَلَدِهِم:«رزمندگان شروع به دفاع از سرزمین خود کردند».
عادت الریح تهبُّ:«باد شروع به وزیدن کرد».

*فعل"عاد" به شکل منفی با فعل مضارع به معنای" دیگر نه ......" می باشد.
إِنه لم یَعد یدرسُ:« او دیگر درس نخواند».

*اگر میان(جَعَلَ و فعل اصلی ،مفعول به قرار گیرد"جعل" معنای "وادار کردن" می دهد:
جعلَه یکتب:«او را به نوشتن وا داشت».

موارد استفاده از " به محض اینکه ، هنوز نه ... ، که":
گاه ممکن است یک حادثه بلافاصله پس ازحادثه ای دیگر اتفاق بیافتد که در زبان فارسی برای برقراری ارتباط میان دو حادثه از حروف مرکب «به محض اینکه ...»یا«هنوز نه... که» استفاده می شود. اما برای ترجمه این گونه عبارات به عربی می توان به روش زیر عمل کنیم:
1)ما + إن + فعل ماضی .. + حتی +(اذ ) + فعل ماضی
ما إن خرجتُ من البیت حتی (اذ )بدأت السماءُ تُمطِرُ ((هنوز از خانه خارج نشده بودم که آسمان شروع به باریدن کرد)).

2) لم + مضارع کاد(ماکاد)+ فعل مضارع .. + حتی (اذ) + فعل ماضی
لم اکد (ما کدت ) أخرجُ من البیت حتی (اذ) بدأت السماءُ تمطر

3) لم + فعل مضارع .... حتی (اذ) + فعل ماضی ...
لم یفتحِ المجرمُ فاه أمامَ القاضی حتی (اذ) تعجَّب الحاضرون.
هنوز مجرم در برابر قاضی دهان باز نکرده بود که حاضرین تعجب کردند.

یادآوری :
فعل «کاد – یکاد » دلالت بر نزدیکی وقوع یک فعل دارد که در نحو عربی از افعال مقاربه شمرده می شود و همچون افعال ناقصه احتیاج به اسم و خبردارد و خبرآن باید فعل مضارع باشد.کِدتُ أَسقط : «نزدیک بود بیافتم»، یَکادُ المَطَرُ یَنزِلُ: «نزدیک است باران ببارد».
• گاه «کاد» را در این اسلوب می توان «تقریباً» ترجمه کرد:
لا نَکادُ نَفهَمُ معنی هذه العبارت المُعقَّده : «تقریباً معنای این عبارت های پیچیده را نمی فهمیم».
• فعل «أَوشک» و مضارع آن از هرجهت شبیه «کاد» است . با این تفاوت که این فعل برای ارتباط با فعل اصلی پس از خود معمولاً به «أن» نیاز دارد:
أوشکَ المَطَرُ أن ینزِلَ : «نزدیک بود باران ببارد».
یُوشِک ُالمَطَرُ أن یَنزِلُ : «نزدیک است باران ببارد».
• در ترجمه لای نفی جنس از الفاظی نظیر((هیچ،اصلاً)استفاده می شود:
لا لباسَ أجملُ مِنَ العافِیَةِ: «هیچ جامه ای زیباتر از سلامتی نیست».





جمله های فعلیه و فعل ماضی:
جمله های فعلیه در زبان عربی جمله هایی هستند که با فعل آغاز می شوند و فعل در این جمله ها همواره به صیغه مفرد آورده می شود خواه فاعل جمع باشد خواه مفرد:
- خرج الطلاب من الصف
- خرج الطالب من الصف
*اگر جمله مجهول باشد معمولادر ترجمه افعال مجهول از صیغه های((شدن))استفاده
می کنیم:اُکرِمَ الضِیوفُ:مهمانان مورد اکرام واقع شدند.اما بعضی اوقات از فعل شدن استفاده
نمی شود مانند : لَن نُخدَعَ : فریب نخواهیم خورد(به جای فریب داده نخواهیم شد ).
در مثال فوق اگر چه فعل مجهول است ولی از واژه "شدن " استفاده نمی کنیم .
الف-فعل ماضی
فعل ماضی در زبان فارسی انواعی دارد که عبارتند از ماضی مطلق،ماضی استمراری،ماضی نقلی،ماضی بعید،ماضی ملموس،ماضی التزامی.
1- ماضی مطلق فارسی برابر است با ماضی کامل در زبان عربی.
ماضی کامل عربی را با ما+ فعل ماضی یا لم+فعل مضارع می توان منفی ساخت:
ما ذَهَبَ= لَم یَذهَب
2- ماضی استمراری(در زبان عربی برای آن نامی تعیین نشده است):در زبان عربی برای ساختن این زبان از "کان"+فعل مضارع استفاده می شود:کانوا یعلبون:«بازی می کردند».
برای منفی ساختن ماضی استمراری در عربی می توانیم از الگوهای زیر استفاده کنیم:
ما+کان+فعل مضارع/لم+مضارع مجزوم+فعل مضارع/کان+لا+فعل مضارع
نمی رفتم=ما کنتُ أذهبُ/لم أکن أذهَبُ/کنتُ لا أذهبُ
3- ماضی نقلی:انجام فعل در گذشته آغاز شده اما اثرش تا زمان حال باقیست .
در زبان عربی فرمول آن"قد+فعل ماضی" می باشد:قد ذهب:رفته است.
*برای منفی ساختن ماضی نقلی در زبان عربی دو راه موجود است:
الف-لمّا+فعل مضارع مجزوم=لمّا أذهب:هنوز نرفته ام.
ب-لم+فعل مضارع مجزوم+بعدُ=لم أذهب بعدُ:هنوز نرفته ام.
4- ماضی بعید برابر است با ماضی أکمل در زبان عربی که انجام کاری را پیش از یک ماضی دیگر بیان می کند. در زبان عربی برای بیان این زمان از یکی از دو فرمول زیر می توان استفاده کرد:
کان+قد+فعل ماضی=کان قد ذهب/کان+فعل ماضی=کان ذهب=رفته بود.
5- ماضی مستمر:
ماضی مستمر دلالت بر کاری دارد که در گذشته به صورت مستمر همزمان با کار دیگری انجام گیرد و فرمول آن عبارت است از:
الف-کان+اسم فاعل:کانت الطفله ضاحکهً عندما دخلتُ الغرفه:«هنگامی که داخل اتاق شدم کودک داشت می خندید».
ب-ماضی استمراری+لمّا(بینما)+...:کنتُ أکتبُ لمّا دَخلَ:«وقتی وارد شد داشتم می نوشتم».
ج-کاد+فعل مضارع+فاذا+...:کدتُ أسقطُ فإذا صَدیقی أمسَکَ بِیَدی:
«داشتم می افتادم که دوستم دستم را گرفت».
6- ماضی التزامی انجام کاری را در گذشته باشک و تردید و یا آرزو و دریغ بیان می کند.
در زبان عربی برای ساختن این زمان باید به شکل زیر عمل کنیم:
إِن یا (لعل-لیت-أردتُ ان-من الممکن أن،...)+فعل مضارع کان+قد+فعل ماضی:
إِن تکونو قد ذهبتم...:«اگر رفته باشید...».
لعلّه یکون قد اشتری الکتاب:«شاید کتاب را خریده باشد».
لیتَهم یکونون قد علِموا:«کاش دانسته باشند».
أَردَتُ ان اَکونَُ قد طرقتُ البابَ:«خواستم که در زده باشم».
یَجِبُ أن یَکونَ قَد وَصلَ:«باید رسیده باشد».
مِنَ المُمکن أن تکونَ هذه المقالة العلمیةُ قد إنتَشَرَت فی بَعضِ المَجلاتِ العَرَبیهِ:
«ممکن است این مقاله علمی در یکی از مجلات عربی منتشر شده باشد».
*نکته:فعل ماضی بر آینده دلالت می کند در صورتی که:
1-پس از "ما" مصدریه زمانیه بیاید:
لن تلقوا ضُرّاً ما بقینا أحیاءَ:تاز مانی که ما زنده باشیم ضرری نخواهید دید.
2-پس از ابزارهای شرط(إن-إذا-من-أی-ما-مهما.....)
إِن فعلتُ ذلک ضیّعتُ مالی:«اگر این کار را انجام دهم سرمایه ام را از دست می دهم».
3-بر طلب(مانند:دعا)دلالت کند:حفظه الله:«خدا نگهدار او باشد».
لا رحِمَهم اللهَُ« خدا آنها را نیامرزد»- رَضِیَ اللهُ عَنهُ:«خدا از او راضی و خشنود باد».
7-مضارع التزامی:فعل مضارع هنگامی که در جواب طلب واقع می شود به صورت التزامی ترجمه می شود و قبل از این فعل ها کلمه((تا))می آید مانند:
أحسِن إلی الناسِ تستَعبِد قُلُوبَهُم:«به مردم احسان کن تا دلهایشان را بدست آوری».
4-پس از قسم منفی:وَ حَیاتی لا کلّمتُکَ أبدَ الدهرِ: «به جانم سوگند هرگز با تو سخن نخواهم گفت».
5-و نَُفِخَ فی الصور فَصَعق مَن فِی السَمواتِ و مَن فِی الارضِ(زمر-68)
«و در صور دمیده شود،سپس هرکس که در آسمان ها و زمین است بیهوش شود...».

*نکته:فعل ماضی گاهی بر زمان حال دلالت دارد:
- زعموا أنّ:« می گویند که....».
- قیل:«گفته می شود:...».
- أَما علمتَ النبأَ؟ :«خبر را نمی دانی؟»
- بِعتُکَ هذِه الدارَ:«این خانه را به تو می فروشم».(یعنی در افعال عقود)
- إنَ اللهَ کانَ علیماً:«خدا داناست».
- کانَ الباطِلَُ زهوقاً:«باطل نابودشدنی است».
*در زبان عربی فعلی به معنی داشتن نداریم و برای این معنی از ترکیب "عند یا لـ+ضمیر ویا یک اسم" استفاده می شود:لک سیارةٌ:تو اتومبیلی داری. / عندی کتابٌ:من کتابی دارم.
*نکته:برای فعل داشتن در زمان " ماضی " از ترکیب(کان+ل) استفاده می کنیم مانند :
کان لی سیارةًَ:ماشینی داشتم. برای منفی کردن فعل داشتن از" لیس" یا "ما"استفاده
می کنیم.لیسَ عندی/لِی شئٌ:«چیزی ندارم».
اسلوب تعجب
در زبان عربی جمله های تعجبی معمولاً با استفاده از افعال تعجب ساخته می شوند و افعال تعجب به دو صورت به کار می روند:
1- ما أَفعلَ : ما أجملَ الرّوضَ.
2- أَفعِل بـ : أجمل بالرّوضِ.
در ترجمه این گونه جمله ها می توان از قیدهای تعجب فارسی مانند::"چه – عجب – چقدر و ..." استفاده کرد ، یعنی در ترجمه مثال بالا می توان گفت : «چه باغ زیبایی، عجب باغ زیبایی، چقدر باغ زیباست!».
• گاهی فعل «کان» میان «ما» و « أفعلَ» اضافه می شود و به جمله تعجب معنای گذشته می بخشد مانند : ما کان أجملَ الرَّوضَ :«‌باغ چه زیبا بود».
• گاهی بعد از «ما أفعلَ» ما مصدریه و فعل «یکونُ » می آید که در این صورت زمان جمله تعجبی آینده خواهد بود:
ما + أفعل + ما (مصدریه)+ یکون + ... = ما أجمَلَ مایکونُ الروض:« باغ چه زیبا خواهد بود».
• علاوه بر این عباراتی مانند : لله دره + تمییز / سبحان الله / لـَ + ضمیر+من + صفت ، و... نیز معنای تعجبی به جمله می بخشد که در ترجمه آنها نیز می توان از قیدهای تعجب استفاده کرد.
یا لَهُ مِن رَجُلٍ مِسکینٍ : «چه مرد بینوایی !»
للّه درّه شاعراً: «عجب شاعری است او !»تمییز :
تمییز قیدی است غالباً جامد و نکره که برای برطرف نمودن ابهام یک کلمه (تمییز ذات) یا یک جمله (تمییز نسبت) به کار می رود.
تمییز مفرد عبارت است از :
1- تمییز برای عدد : إشتَرَیتُ عِشرِینَ کتاباً : «بیست کتاب خریدم».
2- تمییز برای مساحت :عِندِی ذِراعانِ حَریراً :« دو ذرع حریر دارم».
4- برای وزن : إشتَرَیتُ مَناً قَمحاً : «یک من گندم خریدم» .
5- برای پیمانه : شَرِبتُ کوباًَ شایاً : «یک لیوان چای نوشیدم ».
* در مورد تمییز برای جنس/ معمولاً تمییز با کلمه ماقبل آن به صورت ترکیب وصفی ترجمه می شود : عندی خاتمٌ فضةٌ : «یک انگشتر نقره ای دارم».
* قید تمییز نسبت که بر سر جمله های اسمیه و فعلیه وارد می شود ، بهتر است در ترجمه آن حتی الامکان از تعبیرهایی چون : از لحاظ – از نظر پرهیز کرد. بنابراین باید نقش اصلی تمییز را یافته و آن ر ا بر اساس همان نقش اصلی ترجمه نمود:
خالدٌ أکثَرُ مِن أخیهِ عِلماً : «دانش خالد بیش از برادرش است».
فاضَ النهرُ ماءً : «آب رودخانه طغیان کرد».
حَصَدنَا الارضَ قَمحاً : «گندم زمین را درو کردیم».
یادآوری 1 :
• قید تمییز در برخی جمله های تعجبی به اقتضای جمله ترجمه می شود.
للّه دَرهُ فارِساً : «چه سوار کاری است!»
للّه دره خَطیباً : «چه سخنرانی است!»
یادآوری 2 :
• می توان گفت که تمییز در مواردی که مشتق استعمال می شود چه در جمله های تعجبی (مانند دو مثال فوق) و چه در جمله های غیر تعجبی بنا به اقتضای جمله ترجمه می شود.
کفی بالموت واعظاً : «مرگ برای پندآموزی کافی است».کفی بالله شهیداً : «خداوند برای شاهد بودن کافی است».

مفعول مطلق
در زبان عربی گاه بعد از فعل مصدری از لفظ آن به صورت منصوب و معمولاً نکره، برای تاکید یا بیان نوع و یا بیان عدد آن می آید که به آن مفعول مطلق می گویند. در فارسی برای مفعول مطلق معادلی وجود ندارد از این رو در ترجمه گاه با مشکل مواجه می شویم لذا باید به نکات زیر توجه نماییم:

1) در ترجمه مفعول مطلق تاکیدی می توان از قیدهایی مانند : بسیار،سخت،به شدت،خیلی و ... استفاده کرد:
فرحتُ فَرحاً :« بسیار خوشحال شدم».
حزِنت حُزناً: «سخت غمگین شد».
بَکی بُکاءً : «به شدت گریست».

2) ترجمه مفعول مطلق نوعی معمولاً کار چندان ساده ای نیست و باید به حالت مفعول مطلق به روش های متعددی توجه نمود.

الف ـ در ترجمه مفعول مطلق نوعی هرگاه مفعول مطلق با صفت مفرد همراه باشد، می توان از انواع قیدهای بیانی (به گونه ای- به طور مطلق – به طور کامل و ... ) کمک گرفت:
نَمَا هذَا البلدُ نُمُوّاً عَجِیباً :« به گونه ای عجیب این کشور رشد کرد».
خَضَعَ لِلأَجانِبِ خُضُوعاً مُطلقاً :« به طور مطلق تسلیم بیگانگان شد».
أَثّرَت الثقافهُ الفارسیَهُ فی الثَقافَهِ العَرَبِیهِ تَأثیراً کامِلاً :« فرهنگ فارسی به طور کامل در فرهنگ عربی تاثیر گذاشت».
ب – در ترجمه مفعول مطلق نوعی ، هرگاه با صفت جمله همراه باشد، می توان از قید «چنان» یا « آن گونه» استفاده کرد.
إِنتَقمنا مِنَ العدّو انتقاماً لن یَنساه أَبدأ:« چنان انتقامی از دشمن گرفتیم که هرگز آن را فراموش نخواهد کرد».
إِحتَرِمهُ إِحتراماً یلیق به :« آن گونه که شایسته او است به او احترام بگذار».
ج – مفعول مطلق نوعی هرگاه با مضاف الیه همراه باشد معمولاً بیانگر نوعی تشبیه است که می توان در ترجمه آن از برخی ابزار تشبیه از قبیل :« همچون ،مانند و ... »استفاده کرد:
بَکَی بُکاءَ الاطفالِ : «همچون کودکان گریست (کودکانه گریست)» .
أُنظُر اِلی الدنیا نَظَرَ الزاهدینَ فیها:«همچون نگاه انسانهای زاهد به دنیا بنگر».












جمله های وصفی

در زبان عربی گاه یک جمله در مقام صفت قرار می گیرد.
الف-القناعة مالٌ لا یَنفَدُ. «قناعت سرمایه ای است که تمام نمی شود».
موصوف جمله فعلیه(صفت)
ب-الطالبُ الذِی یُطالِعُ فِی المَکتَبَهِ صدیقُ احمدِ.
صفت
«دانشجویی که در کتابخانه مطالعه می کند دوست احمد است».

• در ترجمه جمله وصفی به فارسی میان موصوف و صفت از حرف"که"استفاده می کنیم.
• چنان چه بخواهیم عبارت هایی نظیر موارد بالا را از زبان فارسی به عربی ترجمه کنیم
باید به نکره یا معرفه بودن موصوف توجه داشته باشم،چنانچه موصوف نکره باشد حرف"که" نیاز به معادلی در عربی ندارد،اما اگر موصوف معرفه باشد معادل "که"در عربی یکی از اسم های موصول خاص(الذی-التی و...)است استفاده می شودو بدیهی است که در این حالت اسم موصول از لحاظ عدد و جنس با موصوف خود مطابقت می کند.:
الف-این دانشکده ای است که در آن درس می خوانم:«هذه کلیةٌ أَدرسُ فیها».
ب-دانشکده ای که در آن درس می خوانم در این خیابان واقع است:«الکلیه التی أدرُسُ فیها تَقَعُ فی هذا الشارعِ».

اسم های موصول
- اسم های موصول خاص و مشترک گاهی به جای موصوف خود می نشیند:
- الذی جاء هو أستاذ الفلسفه:«آن که آمد استاد فلسفه است».
- مَن جاءَ هُوَ أستاذُ الفَلسَفَهِ: «آن که آمد استاد فلسفه است».


• مَن .... مِن/ ما.... مِن
علاوه بر موارد بالا در موارد دیگری نیز می توان به جای موصول خاص از موصول مشترک مَن(برای انسان)و یا ما(برای غیر انسان)استفاده کرد:
"دشمنان وارد شهر شدند و اموالی را که در آن بود غارت کردند"
1- دخل الاعداءُ المدینهَ و نهبوا الاموال التی کانت فیها.
2- دخل الاعداءُ المدینه و نهبوا ما کان فیها مِن الاموال.
*پیشنهاد می شود برای ترجمه عبارت هایی شبیه عبارت شماره 2 نخست اسم پس از "مِن" را به جای"ما" یا "مَن"قرار داده آنگاه عبارت را ترجمه کنید.
نَسِی ما حفظ مِن الابیات : «ابیاتی را که حفظ کرده بود،از یاد برد».
• مِن......مَن/مِن...ما
گاهی اسم موصول "مَن"یا "ما"پس از حرف اضافه "مِن"واقع شود.که در این صورت نباید جمله را لفظ به لفظ ترجمه کرد. بلکه باید از تعبیراتی نظیر "برخی از گروهی از...،مقداری (برای اشیا)کمک گرفت:
مِنَ التلامیذِ مَن یَصحَبُ أسرَتَه لِزیارَه الاقارِبِ :«برخی از دانش آموزان خانواده خود را برای دیدار خویشان همراهی می کنند».
یادآوری:
*پس از موصول مشترک"مَن" فعل ممکن است مفرد یا جمع بیاید.
*باید توجه داشت که فعل مفرد پس از"مَن" ممکن است معنای جمع داشته باشد.
مانند : سَجَلَ الاستاذُ اسمَ مَن أجاب مِنَ الدَرسِ:«استاد اسم(کسانی)را که درس جواب داد(دادند)یادداشت کرد».
* فعل واقع پس از مَن در دو اسلوب((مَن...مِن))و ((مِن...مَن))همیشه به صورت جمع ترجمه می شود هرچند مفرد باشد.






ترجمه جمله های شرطی
فعل شرط و جزای شرط می تواند ماضی یا مضارع باشد،اما باید دانست که افعال ماضی در این اسلوب غالباً معنای حال یا آینده دارند.

1- اِن:اگر،چنانچه.... : إِن تَدرُس تَنجَحß «اگر درس بخوانی موفق می شوی».

2- مَن:هرکس،کسی که.. : مَن نَظَرَ فی العَواقبِ سَلِمَ مِن النَوائبِ
«هرکس در عواقب امور بیندیشید از گرفتاری ها در امان می ماند».

3- ما:هرچه،هرآن چه : ما تَتَعَلَّمَ فی الصغَرِیَنفَعُکَ فِی الکِبَرِ
« هرچه در کودکی بیاموزی در پیری تو را سود می رساند».

4-مهما:هرچه : مهما تأَمر أَفعَله :«هرچه امر کنی انجام می دهم ».

5-متی:هر وقت،هرگاه مَتی ما أجتهد أَشعُربِلذةٍ تامَّةٍ.
«هرگاه تلاش می کنم کاملاً لذت می برم».
6-کیفما:هرطور،هرگونه : کیفم ما تعامِلنی أُعامِلکَ.هرگونه با من رفتار کنی با تو رفتار می کنم.
7-أَینما:هرکجا،هرجا : أینما تکونوا یُدرِککم الموت:هرکجا باشید مرگ شما را در می یابد.
8-حیثما،هرکجا،هرجا
حیثما یذهب العالِم یُکَرم:«دانشمند هرکجا رود گرامی داشته می شود».
9-إِذا،هرگاه،وقتی که...
إِذا رَأَیتَ صدیقی فَأبلِغهُ سَلامی « هر گاه دوستم را دیدی سلام مرابه او برسان».
10-لو...لَ:اگر...حتماً :
لو کنتَ مخلصاً فی ودّکَ لاتَخَذتُکَ صدیقاً حمیماً.
«اگر در دوستی ات اخلاص بورزی حتماً تو را به عنوان دوستی صمیمی بر می گزینم.

روش خواندن عربی برای آزمون های کنکور سراسری و دانشگاهها

عربي :
اکثر داوطلبان به هيچ عنوان از کتاب درسي استفاده نمي کنند ، چون اين درس در پيش دانشگاهي (بجز در رشته ي انساني ) تدريس نمي شود ،
کتب عربي به فراموشي سپرده مي شوند و همه به خواندن يک کتاب کمک درسي يا جزوه و زدن تستهاي طبقه بندي قناعت مي کنند ، در حالي که در سالهاي اخير خيلي به ترجمه و درک مطلب در عربي اهميت داده شده است و خيلي از تستهاي قواعد هم در صورت معني کردن درست سوال و گزينه ها حل مي شوند .

پس بايد به کل کتاب اشراف داشته باشيد . اما چگونه ؟؟؟
1- ابتدا بايد قواعد هر درس را از روي کتاب و جزوه ي مدرسه بخوانيم .
2- تمرينهاي هر درس را بدون نگاه کردن به پاسخها حل مي کنيم و تک تک آنها را در طول حل کردن معني مي کنيم .
3- بعد از جا افتادن قواعد، متن آن درس را خط به خط مي خوانيم و جملات را تجزيه و تحليل و معني مي کنيم .
4- سعي کنيد معني کلمات را در جمله ياد بگيريد تا بهتر در ذهن بماند .
5- تستهاي عربي را به صورت مخلوط بزنيد نه به صورت طبقه بندي ، زيرا مثلا" وقتي شما در حال زدن تست مجرورات هستيد ، مسلما" ناخودآگاه گزينه اي که کسره دارد را انتخاب مي کنيد و متوجه نمي شويد بالاخره آن درس را ياد گرفته ايد يا نه!!!
6- در حين زدن تست، سوالها و تک تک گزينه ها را معني کنيد حتي اگر تست ترجمه نباشد و فقط قواعد را در نظر داشته باشد.

چند نکته مفید درمورد (ضمیر)

نكته 1:
مضمر كه همان ضمیر است، كلمه‌ای است كه برای جلوگیری از تكرار بی‌مورد یك اسم بجای آن اسم بكار می‌رود.
به اسمی كه برای آن ضمیر آورده می‌شود مرجع ضمیر گویند:
المعلمُ یَخْرجُ من بیته و هو مسرورٌ
هو-----> مرجع ضمیر

فی ای جواب ماجاء الضمیر؟
1- یُحِبّـُـنی المعلمُ.
2- اِنَّ ربكَ واسعُ المغفرهِ.
3- یفیضُ ماءُ ذلكَ النهر ِ.
4- یضربه زیدٌ كُــلَّ یوم ٍ.


نكته 2:
ضمیر به دودسته منفصل و متصل تقسیم می‌شود.
متصل ضمیری است كه به كلمه قبل خود بچسبد ولی منفصل به كلمه قبلش متصل نمی‌شود.
تمام ضمیرها هم جزء اسمهای معرفه است.
چند ضمیر متصل: ه، ها، كَ، تَ.
چند ضمیر منفصل: هو، هی، ایاك، انتَ.

كم ضمیراً متصلاً فی العبارهِ التالیه؟
« الهنا والهكم واحد و نحنُ له مسلمون »
1- ثلاثه
2- ستّه
3- خمسه
4- ضمیران


نكته 3:
ضمیرها متصل به ضمیر متصل رفعی و ضمیر متصل نصبی و جری تقسیم می‌شوند، ضمیرهای متصل رفعی یا متصل مرفوع چون فقط به فعل‌ها متصل می‌شوند به آنها ضمیر متصل به فعل هم گفته می‌شود.
آنها عبارتند از: (ا، و، نَ، تَ، تما، تم، تِ، تما، تُنَّ، تُ، نا، ی)
رفتی --> ذ َهَبْتِ
شنیدم --> سَمِعْتُ
می‌روید --> تَذ ْهَبونَ
بروید --> اِذ ْهَبْنَ

كم ضمیراً متصلاً للرفع فی الجمله التالیه؟
«و نَقـُوْلُ للذین ظـَلَموا ذوقواعذابَ النارِالتی كنتم بها تُكَـذ َّبونَ.»
1- ثلاثه
2- خمسه
3- اربعه
4- ضمیران

چند نمونه تست برای دانش آموزان عزیز رشته تجربی و ریاضی

■■ عيّن الأصحّ والأدقّ فـى الترجمة أوالتعريب أو المفهوم للأسئلة (26 - 33):

26- «لمّا رجعت الأمّ قالت لهم: ألم تُراقبن حركات الفلاح حتّي تُخبرننـى هل يُهَدِّدُنا خطر؟ »

1) هنوز مادر باز نگشته بود كه از آنها پرسيد: آيا مراقب حركات كشاورز بودند و آيا خطري ما را تهديد نمي‌كند؟

2) هنگامي كه مادر بازگشت به آنها گفت: آيا مراقب حركات كشاورز نبوديد تا اينكه مرا خبر دهيد، آيا خطري ما را تهديد مي‌كند؟

3) موقعي كه مادر برگشت يكي از آنها گفت: آيا مراقب حركات دهقان بوديد تا با خبر شويد كه خطري ما را تهديد مي‌كند؟

4) وقتي كه مادر باز گشت از آنان پرسيد: براي چه مراقب كشاورز نبوديد تا مطلع شويد كه خطري تهديدمان مي‌كند؟

27- «هل تَعلمون أنّ الأعداء لا يُريدون لكم غَيرالضَياع والنَّهب والجرّ إلي التَبعيَّة و الأسْر؟!»

1) آيا مي‌دانيد كه دشمنان براي شما جز نابودي، غارت و كشاندن به سوي وابستگي و اسارت را نمي‌‌خواهند؟!

2) آيا مي‌دانيد كه دشمنان شما، برايتان فقط سردرگمي ، غارت، پيروي و اسارت از آنها را مي‌‌خواهند؟!

3) آيا دانسته‌ايد كه خواسته تجاوزگران جز تباهي و غارت و دنباله‌ روي و اسارت نيست؟!

4) آيا مي‌دانيد كه دشمن براي شما چيزي جز تباه شدن و از دست دادن ثروت و پيروي از آنها را نمي‌‌خواهند؟!

28- «هَل تَسمحين لـى بالذهاب ، إنّى لن أترك يَدها وَاللهُ خيرٌ حافظاً »

1) آيا اجازه مي‌دهي برويم، من هيچ وقت او را ترك نمي‌كنم، خداوند بهترين نگه دارنده است.

2) آيا به من اجازه مي‌دهي كه بروم، به خدا سوگند كه او را خوب حفظ مي‌كنم و هرگز رهايش نمي‌كنم.

3) آيا با رفتنم موافقت مي‌كني، من هرگز رهايت نخواهم كرد، اگرچه خداوند بهترين نگه دارنده است.

4) آيا به من اجازه رفتن را مي‌دهي، من هرگز دست او را رها نخواهم كرد و خداوند بهترين حافظ است.

29- عيّن الخطأ :

1) نُبارك طالباتٍ يجتهدن من أجل المستقبل = به دانش آموزانی که به خاطر آينده تلاش کرده اند تبريک می گوييم.

2) رأيت حمامة تُغرّد فوقَ الشجرة = کبوتری را که بالای درخت آواز می خواند ديدم .

3) أجَبنا عن أسئلةٍ قد رأيناها سابقاً = به سؤالاتی پاسخ داديم که قبلا آنها را ديده بوديم .

4) نحن طلابٌ لم نتکاسل فـى دروسنا = ما دانش آموزانی هستيم که در درسهايمان تنبلی نکرده ايم.

30- «هنگامي که ماه پرتوهاي نقره فام خود را ظاهر کرد، منظره، زيبا و دلپسند گرديد»

1) حينما أظهر القمر أشعّته الفِضّيَّة أصبح المنظر جميلاً رائِعاً. 2) القمر عندما أظهر شعاعَه الفضىّ صار المنظر أجمل و أروع.

3) لمّا ظهرت أشعة القمر الفِضّيَّة أصبح المنظر رائعاً جميلاً. 4) بينما تظهر أشعة

القمر الفضىّ يُصبح المنظر جميلاً رائعاً.

31- «ما بايد علم را بجوييم و تنبلي نكنيم ، براي اينكه موفقيت ما در طلب علم است»

1) علينا أنْ نطلب العلم و لا نَكسل لأنّ نجاحنا فـى طلب العلم .

2) يجبُ علينا أنْ نبحث عن العلم و لا نَكسل لأنّ التوفيق فـى ‌العلم.

3) لِنطلبْ نحن العلم و لا نَتكاسل لأنّ النجاح فـى مُطالبة العلم .

4) لابُدّ أنْ نطلب العلم و لا نكسل لأنّ توفيقنا فـى مُطالبة العلوم .

32- عيّن الصحيح:

1) مردم از اشخاص خودخواه بيزارند = الناسُ لا يحبّون الراضى عن نفسه .

2) خردمند كسي است كه از تجربه ديگران پند بگيرد = العاقل مَن يعتبر بتجربة الآخرين.

3) تلاشگران براي تحقق اهداف تلاش مي‌كنند = المجتهدان يُحاولون أن يُحقّقوا أهدافهم .

4) در دنيا خود را پيش از ديگران محاسبه كنيد = حاسِبوا الآخرينَ قَبل اَنفسكم فـى الدنيا.

33- عيّن الصحيح فـى المفهوم: «قَصِّر الآمال فـى الدنيا تَفُزْ فَدليلُ العقل تقصير الأمَل»

1) إنّ العاقل، عينه بصيرة و يده قصيرة. 2) إنّما الفائز من قَصّر عقلَه لآماله فـى الدنيا.

3) إنَّ تقصير الآمال نتيجة تقصير العقول. 4) إنّ العاقل من كانت آماله قصيرة فـى الدنيا.

34- عیِّن الصّحیح فـى إعراب ما اُشیر إلیه بخطٍّ:

«لاتَقُلْ أصلى و فصلى أبداً إنّما أصل الفتی ماقَد حصل»

1) منصوب تقدیراً – مجرورتقدیراً 2)مرفوع تقدیراً – مرفوع تقدیراً

3) منصوب محلاً – مرفوع محلاً 4) منصوب – مجرور محلاً

35- عیِّن الصحیح للفراغ: «شاهدتُ بناء . . . یَمُرُّ أمامَه نهرٌ . . .»

1) عالٍ – جارٍ 2) عالیاً – جاریاً 3) عالیاً – جارٍ 4) عالـى – جارى

36- أیّ عبارة لایشتمل علی الترکیب الوصفى.

1) السلامَ علی عبادِ الله الصالحینَ. 2) لاتَعتمد علی النفس الأمّارة.

3) ﴿مِن المؤمنین رجالٌ صدقوا ماعاهدوا اللهَ علیه﴾ 4) الحسنُ و الحسینُ سَیِّدا شباب أهل الجَنَّةِ.

37- میّز الذى یختلف نوع إعرابه عن البقیه.

1) الدنیا مزرعة الآخرة. 2) رأیت القاضى فـى المحکمة.

3) هوالذى أرسل رَسُولَهُ بِالهُدی. 4) ماعندکم ینفدُ و ماعنداللهِ باقٍ.

38- عیِّن الصحیح: «قام الطلّاب بواجباتهم فـى. . . و . . .»

1) أربعة أیامٍ – ثلاث لیالٍ 2) أربع یومٍ – ثلاثة لیلةٍ 3) ثلاث أیامٍ – أربعة لیالٍ 4) ثلاثة یوم – أربع لیلةٍ

39- فـى أىّ عبارةِ یختلفُ نوعَ اعرابِ «الفاعل» ؟

ٍ

1) ﴿إذا السّماءُ اِنْشَقَّتْ . . .﴾ 2) ﴿تَبَّتْ یَدا أبی لَهب . . .﴾

3) ﴿فَفَزِعَ مَن فـى السّماواتِ ومَن فـى الارض﴾ 4) ﴿لقد خَلقنا الانسانَ فـى أحسنِ تقویمٍ﴾

40- أى عبارة لایکون فیه الإعراب الـمحلى.

1) الجاهلُ مَن یَتبعُ الهَوی. 2) الراضى عَن عَملهِ لایَتقدَّمُ.

3) هذانِ الصَّدیقان مسافرانِ إلی مشهد. 4) ﴿رَبِّ اجعلْ هذاالبلدَ آمناً﴾

41- عيّن الصحيح للفراغ : « ... ، ... يُدافعون عن حقوق المظلومين»

1) مُسلِمو ايرانَ 2) مُسلمون الايرانَ 3) الـمسلمى ايرانِ 4) مُسلمين ايرانَ

42- عيّن الجواب الذى لا يختلف فيه اعراب المضارع :

1) ﴿ وَنَحن نُسبِّح و نُقدِّس لك﴾ 2) ﴿ ألا تُحبّون أن يَغفرالله لكم ﴾

3) ﴿ لن تنالوا البرّ حتي تُنفقوا ممّا تُحبّون ﴾ 4) ﴿ اللهمَّ أسألك أنْ تدخلنـى الجنة ﴾

43- عيّن الصحيح فـى إعراب الفعل المضارع:

1) لايلعبون : مرفوع بالواو 2) حتي تنصرا : منصوب بالألف

3) لَنْ تجلسنَ : منصوب بالفتحة 4) تُطالعين : مرفوع بثبوت نون الاعراب

44- ما هو الخطأ عن الآیاتِ الکریمة؟

ِ

1) ﴿وعلی الله فلیَتَوکّل المؤمنونَ﴾= مضارع مجزوم بلام الامر

2) ﴿إیَّاك نعبدُ و إیَّاك نستعین﴾ = مفعول به و محلاً منصوب

3) ﴿ولِلّهِ غَیبُ السّماواتِ و الارضِ﴾ = خبر مفرد و مرفوع

4) ﴿واللهُ یَبْسُطُ الرّزقَ لِمَن یَشاء ﴾ = مفعول به و منصوب

■ عیّن التشکیل الصحیح (45 - 46):

45- «الافضل لنا مواجهة حقائق الحياة المرة بالتفاؤل»

1) مُواجِهَةُ - حَقائقَ - الحَيَاةَ

2) الأفْضَلُ - مُواجَهَةُ - حَقائقِ

3) الأفْضَلُ - حَقائقَ - المُرَّةَ

4) الحَيَاةَ - المرَّةِ - بالتَفاؤُلِ

46- «الهى نبهنـى لذكرك فـى أوقات الغفلة»

1) اِلَهى - نَبَّهَنِى - أوْقاتِ

2) لِذِكْرِك - أوْقاتَ - الغَفْلَةِ

3) اِلَهى - نَبِّهْنِى - لِذِكْرِكَ

4) نَبَهَنِى - أوقاتِ - الغَفْلَةِ

روش مطالعه عربی برای دانش آموزان عزیز

۱-معلم و دانش آموز ، باعث ايجاد انگــــــيزه ی يادگيری برقراری ارتباط عاطفی ميان معلم و دانش می شود.

۲- يكی از عوامل مؤثر در يادگيري، انجام پيش مطالعه است ، يعنی درسی كه هنوز تدريس نشده است، مورد مطالعه ی قبلی دانش آموز قرار گيرد. داشتن اشتباه در اين مورد ، امری طبيعی است.

۳- يادگيری كلمات جديد هر درس ، نقش بسيار مؤثری در فراگيری درس دارد. ترجمه ی متن درس و ترجمه ی جملات مربوط به تمرين ها ، در گرو دانستن معنی اين كلمات است. برای خواندن كلمات جديد و يادگيری معانی آن ها ، دانش آموز در ابتدا به واژه نامه ی كتاب مراجعه می كند و از آن جا كه ممكن است ، برخی كلمات به طور كامل در واژه نامه ، علامت گذاری نشده باشند ، كلمات مورد نظر را در متن درس می يابد و با توجه به تلفظ صحيح آن ها ، معانی كلمات را با تكرار و تمرين مناسب در ذهن نگه داری می كند.

۴- پس از يادگيری كلمات جديد درس و اطمينان از يادگيری كامل آن ها ، وظيفه ی دانش آموز ، خواندن متن عربی و صحيح خوانی آن است. البته متن عربی درس حداقل يک بار بايد پيش مطالعه شده باشد. متن درس هر چه بيشتر خوانده شود ، در يادگيری مؤثرتر است. در خواندن متن درس در دفعات پايانی ، دانش آموز معمولاً توانايی خواندن متن را به شكل صحيح پيدا می كند و چگونگی بيان جملات را درمی يابد.

۵ – پس از خواندن متن ، دانش آموز نسبت به ترجمه ی آن به فارسی اقدام می كند. برای انجام اين كار ، دانش آموز ، علاوه بر دانستن معانی كلمات جديد ، بايد معنی كلمات خوانده شده ی قبلی را نيز بداند. به عبارتی بايد معنی هريک از واژه ها را بداند. برای دستيابی به معنی اين كلمات ، بهترين كار ، مراجعه به اين كلمات در درس های قبلی و يا كتاب های پايه ی اول و دوم است.

۶ – سعی شود جملات به فارسی روان معنی شوند و از حفظ كردن معنی جملات ، بدون دانستن معانی يكايک كلمات خودداری شود. زيرا اين امر يكی از عوامل خستگی دانش آموز است و اين كار نه تنها سودی برای دانش آموز ندارد ، بلكه باعث افزايش كار دانش آموز و كاهش كارآيی او می شود. زيرا معمولاً تعداد جملات از تعداد واژه ها بيشتر است و حفظ كردن معنی جملات سنگين تر از حفظ كردن واژه هاست.

۷ – دانش آموز ، پس از ترجمه ی جملات مورد نظر ، جهت اطمينان از پاسخ صحيح ، به پاكنويس خود مراجعه می كند و در صورت داشتن خطا ، مورد را ، بررسی و اصلاح می نمايد. هنگام مطالعه ی پاكنويس ، جملات بعدی بايد با وسيله ی مناسبی پوشانده شود تا چشم دانش آموز ، با آن ها برخورد نداشته باشد.

۸- قواعد درس در كتاب بسيار خلاصه است با توجه به شيوه های ابتكاری معلمان محترم – كه به طورجزوه در اختيار دانش آموزان قرار داده می شود – مورد بررسی قرار می گيرد.

۹ – پس از مطالعه و ترجمه ی متن و مطالعه ی قواعد ، به تمرين درک مطلب پرداخته می شود.

۱۰ – تمرين های بعدی با توجه به موارد گفته شده ، مورد بررسی و مطالعه ی دانش آموز قرار می گيرد.

۱۱ – از دانش آموزان خواسته می شود كه مطالب كتاب را در كتاب البته در برگه هاي الصاقي بنويسند تا در دسترس دانش اموز باشد.

۱۲ – كتاب های كمک آموزشی در درس عربی بر دو نوع اند: نوعی از آن ها ، متن درس ها را ترجمه كرده و پاسخ تمرين ها را در اختيار دانش آموز قرار می دهند. دانش آموزی كه از اين كتاب ها استفاده می كند ، معمولاً قدرت تفكر خود را از دست می دهد و فقط به حفظ كردن پاسخ ها می پردازد. نوعی ديگر از كتاب ها ، با طرح سؤالات و پرسش ها ی مختلف ، باعث ايجاد تفكر در دانش آموز می شوند كه البته بايد در انتخاب آن ها دقت كرد. ضمناً برخی از اين كتاب ها به طرح مباحث خارج از كتاب می پردازند كه ضرورتی به مطالعه ی آن ها نيست.

۱۳ – در عربی دوم ، يادگيری درس اول از نظر قواعد ، اهميت بسيار زيادی دارد. زيرا مجموعه ی اين قواعد ، تشكيل دهنده ی تركيب جملات كه در درسهاي ۹و۱۰ عربی اول است ، ضرورت دارد دانش آموز آن ها را بداند.

۱۴ – در عربی دوم ، يادگيری كل قواعد كتاب اهميت بسزايی دارد و دانستن درسهاي ۸ و۹ و ۱۰ ضروري است.

۱۵ – برای حل بسياری از تمرين هاي ترجمه اي در عربی دوم و حتي كنكورمی توان از درس اعراب فعل مضارع استفاده كرد و بطور كلي درس پركاربردي است.

۱۶ – در عربی سوم بعد از اعلالها بخش منصوبات ، بسيار مهم است. زيرا نه تنها در ترجمه ی متن ها به دانستن انها نيازمنديم ، بلكه براي قوي شدن تركيب به دانستن اين قواعد احتياج داريم.

۱۷ – در پايان پيشنهاد می شود كه دانش آموزان ، جهت بالا بردن كيفيت يادگيری ، در بحث های گروهی شركت نمايند.

۱۸-دانش آموزان كنكوري بايد بدانند كه ۴۰%كنكور از سئوالات ترجمه اي مي باشد و نكات ترجمه اي كتاب در حدود ۳۵ نكته راحت و قابل فهم ميباشد كه با كمي تمرين وممارست مي توانيدبه راحتی به اين ۸ سئوال را پاسخ دهيد.

با آرزوی موفقیت برای دانش آموزان عزیز

چند لطیفه عربی همراه با ترجمه فارسی

تذکر: سعي كنيد بدون مراجعه به ترجمه معناي لطيفه را بفهميد. پس از اينكه تا آخر آن را خوانديد به ترجمه مراجعه كنيد و اشكالات خود را متوجّه شويد. اين كار متن خواني و درك مطلب شما را تقويت مي كند.

الابتسامةُ الأُولَي 1

قالَ السَّجانُ لِلمُجرمِ الّذى كانَ قَد دَخَلَ السِّجْنَ جديداً:

« هذا السِّجنُ،‌سِجْنٌ مثالـىٌّ. نحن نَستَخدِمُ السُّجَناءَ فِى نَفْسِ الشُّغلِ الّذى كانوا مشغولينَ بِهِ قَبلَ دُخولِهِم فِى السِّجْنِ، ماذا كانتَ مِهْنَتُكَ فِى الماضى؟»

أجابَ السَّجينُ بِتَبَسُّمٍ:

« كُنتُ حارساً جَنبَ مَدْخَلِ بِناءٍ.»

زندانبان به جنايتكاري كه به تازگي وارد زندان شده بود گفت:

« اين زندان، يك زندان نمونه است. ما زندانيان را در همان شغلي به كار مي گيريم كه قبل از ورودشان به زندان به آن مشغول بودند. شغل تو در گذشته چه بوده؟»

زنداني با لبخند جواب داد:

« نگهبانِ درِ وروديِ يك ساختمان بودم.»

الابتسامةُ الثانيةُ 2

المعلِّم: ما هوَ جمعُ « الشَّجَرَة».؟

التلميذ: « الغابة» يا استاذ.

معلّم : جمع درخت چه مي شود؟

دانش آموز: جنگل، استاد.

الابتسامة الثالثةُ 3

قالَ الطَّبيبُ لِلمريض:

« يَجِبُ عَلَيكَ أنْ تأكُلَ الفاكِهَةِ بِقِشرِها. لِأنَّ قِشرَ الفاكهة مفيدٌ.»

قال المريض: « حَسَناً ، سَأفعَلُ ذلك.»

سَألَ الطبيبُ: <و الآن. قُلْ لـﻰ أﻯَّ فاكهـﺔٍ تُحِبُّ ؟>

فأجابَ المريض:< الموز و الرَّقّـﻰ.>

پزشك به بيمار گفت:

< بايد ميوه را با پوستش بخوري. چون پوست ميوه مفيد است.>

مريض گفت: <بسيار خوب، اين كار را انجام خواهم داد.>

پزشك سؤال كرد: « حالا به من بگو چه ميوه اي دوست داري؟»

مريض جواب داد: « موز و هندوانه»

الابتسامةُ الرابعةُ 4

قالَت الوالدةُ‌ لِطَفلَتِها:

« اِذهَبـى إلي ساحةِ المنزل و ﭐنْظُرى هل السَّماءُ صافيةٌ أم غائمةٌ؟

ذَهَبَت الطفلةُ ثُمَّ رَجَعَت و قالَتْ:

« آسفة يا والدتى، لِأنَّنـى ما قَدَرْتُ أنْ أنظُرَ إلي السَّماءِ؛ لِأنَّ المَطَرَ كانَ شديداً.»

مادر به دختر كوچكش گفت:

« به حياط خانه برو و ببين آسمان صاف است يا ابري؟

كودك رفت ، سپس برگشت و گفت:

«متأسفم مادر، چون من نتوانستم به آسمان نگاه كنم.

آخر باران شديد بود».

الابتسامةُ الخامسةُ5

تَعِبَت الاُمُّ مِن أعمالِ المنزل. فَذَهَبَتْ إلي غُرفَتِها لِلاستراحة.

فَجأةً صاحَ ولدُهُ:

«ماما، اُريدُ كَأساً مِنَ الماءِ البارِد.»

قالتَ الأمُّ : «أنا تَعِبَةٌ. اِذْهَبْ و ﭐشرَب الماء بِنَفسِكَ.»

صاحَ الوَلَدُ مَرَّةً اُخرَي: « اُريدُ الماءَ.»

فَقالَت الاُمُّ: « اِشْرَبْ بِنَفْسِك و إلّا أضرِبُكَ.»

بَعدَ قليلٍ قال الوَلَد: « ماما، عِندَما جِئتِ لِضَربـى؛ اُحْضُرى كَأساً مِنَ الماءِ البارد.»

الترجمة:

مادر از كارهاي خانه خسته شد.

پس براي استراحت به اتاقش رفت.

ناگهان پسرش فرياد زد: «مامان،‌ يك ليوان آب سرد مي خواهم.»

مادر گفت:‌من خسته ام. برو خودت آب بنوش.»

پسر بار ديگر فرياد زد: «آب مي خواهم.»

مادر گفت: « خودت آب بنوش و گرنه تو را مي زنم.»

بعد از مدّت كمي پسر گفت: « مامان، وقتي براي زدنم آمدي، يك ليوان آب سرد هم بياور.»

الابتسامةُ السّادسةُ 6

قالَ الطِّفلُ لِوالِدِهِ متعجِّباً: « عجباً مِن والِدِ صديقي! »

كَمْ‌ هو بخيل!؟ أقامَ الدُّنيا عِندَما اِبتَلَعَ صَديقى درهماً.»

الترجمة:

كودك با تعجّب به پدرش گفت: از پدر دوستم تعجّب مي كنم.

چقدر خسيس است!؟ دنيا را به هم ريخت وقتي دوستم يك سكّه يك درهمي بلعيد.»

الابتسامةُ السابعةُ 7

قالَت الزوجةُ لِلطَّبيب: « زَوجى يَتَكَلَّمُ و هوَ نائمٌ فـى اللَّيل. ماذا أفعَلُ ؟

أجابَ الطَّبيبُ: «أعْطيهِ فُرصةً لِيَتَكَلَّمَ فـى‌النَّهار.»

الترجمة:

زن به پزشك گفت: « همسرم شب در حالي كه خواب است حرف مي زند. چه كار كنم؟

پزشك جواب داد: « به او فرصتي بده تا در روز حرف بزند.»

الابتسامةُ الثّامِنةُ 8

قالَت الوالِدةُ لِابنهِا: « إذا تَضرِبُ القِطَّةَ؛ سَأضرِبُكَ و إذا تَجُرُّ اُذُنَها؛ أجُرُّ اُذُنَكَ.»

فَقالَ الابنُ: « و إذا أجُرُّ ذَيلَها؛ ماذا تَفعَلينَ؟.

الترجمة:

مادر به پسرش گفت: « اگر (هر گاه) گربه را بزني؛ تو را خواهم زد و اگر گوشش را بكشي؛ گوشَت را مي كشم.»

پسر گفت: « و اگر دمش را بكشم؛ چه كار مي كني؟»

الابتسامةُ التاسِعةُ 9

الكَذّابُ الأوّلُ: « عِندى بِناءٌ مِن مِائةِ طابِقٍ! الطّابِقُ المِائةٌ فَوقَ السَّحاب!»

الكذّابُ الثّانـى: « هذا أمرٌ بَسيطٌ. عِندى حمارٌ كبيرٌ؛ أرجُلُهُ عَلَي الأرضِ و رأسُهُ فـى‌ السَّحاب! »

الكذّابُ الأوّل: وَ كَيفَ تركَبُ عَلي هذا الحِمار؟»

الكذّابُ الثّانـى: « أذهَبُ فَوقَ سَطحِ بِنائكَ.»

الترجمة:

دروغگوي اوّل: ساختماني صد طبقه دارم كه طبقه صدم بالاي ابر است.

دروغگوي دوم: اين چيز ساده اي است . الاغ بزرگي دارم كه پاهايش روز زمين و سرش در ابر است.

دروغگوي اوّل: « و چگونه روي اين الاغ سوار مي شوي؟ »

دروغگوي دوم: « روي بام ساختمانت مي روم.»

الابتسامةُ العاشرةُ 10

اِلتَقَي رَجُلٌ نحيفٌ بِرَجُلٍ سَمينٍ.

فبادَرَهُ الرَّجُلُ السَّمينُ و قالَ لَهُ ضاحِكاً:

«النّاسُ يقولون فـى‌البلاد مَجاعة.»

فقالَ النَّحيفُ :‌« نَعَم و يقولون إنّكَ سَبَبُ المجاعة.»

الترجمة:

مرد لاغري به مرد چاقي برخورد كرد .

مرد چاق پيشدستي كرد و با خنده به او گفت:

« مردم مي گويند در كشور قحطي شده است.»

مرد لاغر گفت: « بله و مي گويند كه تو علّت قحطي هستي.»

جمع‌های مکسر پایه اول، دوم و سوم

 

جمع‌های مکسر پایه اول

درس اول	جمع	مفرد	جمع	مفرد	جمع	مفرد
	الجوارح العیوب	الجارحة العیب	النعم	النعمة	النقم	النقمة
درس سوم و چهارم	جمع	مفرد	جمع	مفرد	جمع	مفرد
	الالبسة الصحف الاخلاق الفقراء	اللباس الصحیفة الخلق الفقیر	الاحذیة الدروس الجنود المساکین	الحذاء الدرس الجندی المسکین	الاخبار الدقائق الکفار الاجیال	الخبر الدقیقة الکافر الجیل
درس پنجم و ششم و هفتم و هشتم	جمع	مفرد	جمع	مفرد	جمع	مفرد
	الانواع الاوراق الغیوب الجُمَل الامراض الآمال العِباد	النوع الورق الغیب الجملة المرض الامل العبد	الدراهم المیاه الاموال الاطباء الاقسام الروساء الجدود	الدرهم الماء المال الطبیب القسم الرنیس الجد	السوابق التُجّار القصص العلماء النواحی البلاد البیوت	السابق التاجر القصة العالم الناحیة البلد البیت
درس نهم و دهم	جمع	مفرد	جمع	مفرد	جمع	مفرد
	المظالم الاصدقاء المَصاعب الاعناب الملوک الـمَنافع الاعلام الصبیان	المظلم الصدیق المَصعب العنب الملک المنفعة الَعلَم الصبیّ	الرووس المُدن الانفس العناصر الجرایثم المصابیح الانبیاء الاعداء	الرأس المدینة النفس العنصر الجرثومة المصباح النبی العدوّ	الرسائل الاقدام الابدان الاملاح الاطمة الفضائل الحُکّام الکِبار	الرسالة القدم البدان الملح الطعام الفضیلة الحاکم الکبیر

جمع‌های مکسر پایه دوم ریاضی و تجربی

درس اول و دوم	جمع	مفرد	جمع	مفرد	جمع	مفرد
	الخزائن الاشراف الذنوب النعماء البُوساء الیتامی املاک	الخزینة الشریف الذنب النعمة البائس الیتیم مُِلک	الابواب الایدی الاولیاء السوابغ الاطفال الاحوال سُقاط- ساقونُ	الباب الید الولیّ السابغة الطفل الحال ساقی	العلوم الاسماء الفواضل الآلاء الثغور الفقراء	العلم الاسم الفاضلة الاِلی الثغر الفقیر
درس سوم و چهارم	جمع	مفرد	جمع	مفرد	جمع	مفرد
	الکتب المعابد الاشرار الانجم الاغنیاء الاثار الاصول الوصایاء القادة	الکتاب المعبد الشر النجم الغنیّ الاثر الاصل الوصیة القائد	القرون المحافل الشموس المعالم الاسئلة النعاج الکواکب الشباب	القرن المحفل الشمس المعلم السؤال النعجة الکوکب الشاب	المساجد المدارس الاقمار الابنیه الادباء المحاصیل التجارب القِیَم	المسجد المدرسة القمر البناء الادیب المحصول التجربة القیمة
درس پنجم و ششم	جمع	مفرد	جمع	مفرد	جمع	مفرد
	المناطق القلوب الأخطاء الاوقات الحقائق الاکیاس الآلاف الاقفال الصغار الشروط الاقالیم	المنطقة القلب الخطاء الوقت الحقیقة الکیس الألف القفل الصغیر الشرط الاقلیم	الجزر الضعفاء الرجال الطلاب الشهور المشاکل الاخبار الصنادیق الاعزاء الشدائد الافلاک	الجزیرة الضعیف الرجل الطالب الشهر المشکل الخبر الصندوق العزیز الشدیدة الفلک	المسالک الایام الإخوان التلامیذ البلاد النعم الاهداف الزخارف الاقرباء العباد الملائکة	المسلک الیوم الاخ التلمیذ البلد النعمة الهدف الزخرف القریب العبد الملک

جمع‌های مکسر پایه سوم انسانی

درس اول و دوم و سوم و چهارم	جمع	مفرد	جمع	مفرد	جمع	مفرد
	الفرص الامثال المواضیع الجواری الانواء الارزاء الهزائم احیاء	الفرصة المثل الموضع الجاریه النوء الرزء الهزیمة حیّ	الابطال القصص النماذج الاعداء الامال الانغام جُنود	البطل القصة النموذج العدَو الامل النغمة جندیّ	العمَال الامم الاشراف الامطار العواصف الاحیاء	العامل الامَة الشَریف المطر العاصفة الحیّ
درس پنجم و ششم و هفتم و هشتم	جمع	مفرد	جمع	مفرد	جمع	مفرد
	التجارب الامور الطیور الاقمار الابنیة الآلام العجایب المجالس الاسود القواعد المضامین المعالی الصّخور الفوائد الاسماک	التجربة الامر الطائر القمر البناء الالم العجیبة المجلس الاسد القاعدة المضمون المعلاة الصخرة الفائده السَمک	المتاعب الانهار الاوراق الانجم التحالیل المفاصل الانبیاء الادعیة العبید المعاجم الاشعار القمم الصُحف الابخرة	المتعب النهر الورق النجم التحلیل المفصل النبی الدَعاء العبد المعجم الشعر القمَة الصحیفة البخار	الشَدائد النجوم الشَموس المعالم الاعصاب العیون البیوت الخناذق الاحرار الآثار الشعراء الاشواک المواطن الاملاح	الشدیدة النجم الشَمس المـَعلم العصب العین البیت الخنذق الحُر الاثر الشَاعر الشَوک الموطن الملح

جمع‌های مکسر پایه سوم انسانی

درس هفتم و هشتم	جمع	مفرد	جمع	مفرد	جمع	مفرد
	الطیور الطغاة السنن الحصون الکُفّار الاعمال الاصنام الاغنیاء المکارم	الطائر الطاغی السنة الحصن الکافر العمل الصنم الغنی المکرمَة	الحجار الاشجار العجائب الحبوب الانفس الصحابة الشیاطین الاشیاء الاصدقاء	الحجر الشجرة العجیب الحبة النفس الصاحب الشیطان الشَیء الصدیق	الغزاة الاسرار القلاع الاعین الاعراب الاباء الشهداء الاضداد الملوک	الغازی السر القلعة العین العرب الاب الشهید الضدّ المَلِک
درس نهم و دهم	جمع	مفرد	جمع	مفرد	جمع	مفرد
	النماذِج العظماء اللیالی الفوائد الاقوال الشعوب الغیوم الشعائر المشاِیخ الامانی	النمودج العظیم اللیل الفائدة القول الشعب الغیم الشعیرة الشیخ الامنیة	الاجیال المعالی المصاعب الضواحی الاشخاص الانوف الحوائج المصادر الاخیار العدی	الجیل المعلاة المَصعب الضاحیة الشخص الانف الحائجة المصدر الخیَر العدو	الائمة المعاصی الحرّاس الوحوش الدیار الانهار الحدائق البطون البدع	الامام المعصیة الحارس الوحش الدار النهر الحدیقة البطن البدعة

جمع های مکسر پایه سوم انسانی

درس نهم و دهمو یازدهم و دوزادهم و سیزدهم و چهاردهم و پانزدهم	جمع	مفرد	جمع	مفرد	جمع	مفرد
	المعاصی الاصوات الوجوه الجدران التوابیت البشائر الخصایص المفاتیح الغرف الموک الاعضاء المطالب الاوائل العزائم الافکار الاباط البطون الاخیار الخضر العراة القضبان المواضیع الوشاة	المعصیة الصَوت الوجه الجدر التَابوت البشارة الخصیصة المفتاح الغرفة الملک العضو المطلب الاول العزیمة الفکر الابط البطن الخیر الاخضر العاری القضیب الموضوع الواشی	اللیالی العباد الابریاء الاکفان الاجداد النفوس الودانع الاقالیم النوافذ الطرق الافاق الارزاق البصائر الاذهان الاثمار الحوائج المشایخ التهم الربوع العظام المشاعر النعماء	اللیل العابد البری الکفن الجدَ النفس الودیعة الاقلیم النافذة الطریق الافق الرزق البصیرة الذهن الثمر الحائحة الشّیخ التهمة الرَبع العظم المشعر النعمة	الرفقاء الزَهاد الضیّوف الملایین الازهار الضمایر الاسابیع الافلاک الابواب السبل الخلایا الفواضل القیود السُفن الورود الامراء الخدم الشوون الفحول المعالی النوّم	الرَفیق الزَاهد الضیَف الملیون الزَهر الضَمیر الاسبوع الفلک الباب السبیل الخلیة الفاضلة القید السفینة الورد الامیر الخادم الشان الفحل المعلاة النائم

ترجمه و اعراب سوره کوثر و انگلیسی آن

سوره کوثر

إنّ : حرف مشبهة بالفعل ( انّا مرکب از إنّ +نا است )

نا : اسم إنّ و محلاً منصوب

أعطیناک : فعل و فاعل آن ضمیر بارز نا محلاً مرفوع ، ک :مفعول به 1 و محلاً منصوب ( جمله خبر ان و محلا مرفوع )

الکوثر َ : مفعول به 2 و منصوب

_ برخی از افعال دو مفعول می گیرند که أعطی یکی از آنها است .

فصلّ : فعل و فاعل آن ضمیر مستتر أنت محلاً مرفوع ( صلّ امر از ریشه صلی است که به باب تفعیل رفته ومضارع آن تـصلـّــی است ،برای ساختن امر ابتدا حرف تا از اول آن و یا از آخر آن حذف شده یعنی مجزوم به حذف یا است )

لربـــّ :حار و مجرور

ک : مضاف الیه و محلاً مجرور

وانحر : معطوف به صلّ

إنّ :حرف مشبهة بالفعل

شانئــَـ : اسم إنّ و منصوب

ک : مضاف الیه و مجرور

هو: ضمیر فصل

( ضمیری است که بین مبتدا و خبر معرفه یا آنچه در اصل مبتدا و خبر بوده می آید و باعث می شود که مبتدا و خبر از موصوف و صفت تشخیص داده شود مثال المومن هو الصبورُ ( المومن : مبتدا . هو ضمیر فصل و الصبور : خبر ) اگر هو نباشد جمله این گونه می شود المومن ُ الصبورُ که الصبور ُممکن است برای المومنُ صفت گرفته شود که از جهت قواعد ادبیات عرب ایرادی برآن وارد نیست بنا براین برای منع التباس مبتدا و خبر با موصوف و صفت بین مبتدا و خبر معرفه ضمیر فصلی می آید که صیغه و جنس آن با مبتدا مطابقت می کند ؛ منظور از آنچه در اصل مبتدا و خبر بوده اسم و خبر نواسخ است )

الأبترُ : خبر إنّ و مرفوع .

بسم ِ اللهِ الرحمانِ الرحیم ِ

إنّا أعطیناک الکوثر ( همانا ما به تو خیر فراوان عطا کردیم )

فصلّ لربـــّک و انحر (بنابراین برای پروردگارت نماز بخوان ( درود فرست ) و قربانی کن )

إنّ شانئک َ هو الأبتر( بی شک دشمن کینه توز تو بی خیر و برکت و بی نام ونشان خواهد بود .)

In the name of God, Most Gracious, Most Mercifu

1. We have blessed you with many a bounty

2. Therefore, you shall pray to your Lord (Salat), and give to charity.

۳. Your opponent will be the loser

چند نمونه تست عربی

1. کدام گزینه درباره ی ((یَتَحَوَّلُ)) نادرست است؟ (کنکور آزاد)

الف) مصدر باب تفعیل ب) فعل مضارع

ج) مفرد مذکر غایب د) ثلاثی مزید از باب تَفَعُّل

2. ((مُبدِع)) چه نوع کلمه ای است؟ (کنکور آزاد- ریاضی)

الف) اسم مفعول از باب افعال ب) اسم فاعل از باب افعال

ج) اسم فاعل از باب تفعیل د) اسم فاعل از ثلاثی مجرد

3. کدام اسم جامد است؟ (کنکور آزاد- تجربی)

الف) علماء ب) أعیُن ج) مضامین د) عُمّال

4. اسم فاعل و اسم مفعول ((تأسیس)) به ترتیب کدام است؟ (کنکور آزاد-زبان)

الف) مُؤَسِّس- مَؤَسَّس ب) مُتَأَسِّس- مَتَأسَّس

ج) أسی- مأسوس د) مُؤسِس- مُؤسَس

5. در عبارت ((اِستراح الرّاعی تحت الشَّجَرهِ)) کدام گزینه در مورد ((الرّاعی)) غلط است؟

(کنکور آزاد- ریاضی)

الف) مشتق ب) فاعل ج) جامد د) اسم فاعل

6. أیُّ الکلمات ((اسم فاعل)) ؟ (کنکور سراسری- انسانی)

الف) مُتَبَحِّر ب) مَوعِد ج) مشهور د) مُقَدَّس

7. ((مُنتَشِر)) از چه بابی است؟ ( کنکور سراسری- تجربی)

الف) انفعال ب) افتعال ج) تفعیل د) مفاعله

8. ما هو المشتق؟ (کنکور آزاد- ریاضی)

الف) عالِم ب) العِلم ج) تَعَلُّم د) إعلام

9. در کدام عبارت اسم فاعل و اسم مفعول وجود دارد؟ (کنکور سراسری- هنر)

الف) سلامٌ هی حتّی مَطلع الفجر.

ب) فی الجنّهِ أنهارٌ مِن عَسَلٍ مُصَفَّی.

ج) و مانُرسِلُ المُرسَلینَ إلّا مُبَشِّرینَ و مُنذرینَ.

د) و الشمسُ تجری لِمُستَقَرٍّ لَها.

10. ما هو الخطا عن کلمه ((المُقَصِّر)) ؟ (کنکور آزاد- ریاضی)

الف) اسم فاعل ب) جامد ج) مفرد د) مشتق

نمونه سؤالات طبقه بندي شده ي كنكور از درس اوّل عربی سه سوم تجربی و ریاضی

بحث فعل معتلّ مثال و اجوف

 

1- عَيِّن الصَّحيحّ عَن كلمةِ « يَصِيدُ»: ( انساني سراسري 81)

« العصاﻓيرُ تشعُرُ بِأذيً كثيرٍ مِنَ الإنسانِ عِندَما يَصيدُها بعضَ الأحيانِ.»

الف-معتلّ ناقص- لازمٌ- ﻣﺒﻨﻰّ للمعلوم- معربٌ/ فعلٌ مرفوعٌ و فاعلُهُ ضميرُ «هو» المستتر

ب-مزيدٌ ثلاثيٌّ مِن بابِ إفعال – معتلّ و أجوف – ﻣﺒﻨﻰّ للمعلوم/ فعلٌ مرفوعٌ و مَعَ فاعِلِهِ جملةٌ فعلية

ج-فعلٌ مضارعٌ – للغائب- معتلّ و أجوف – متعدٍّ – ﻣﺒﻨﻰّ للمعلوم – معربٌ/ فعلٌ و فاعلُهُ « بعض»

د-فعلٌ مضارعٌ – مجرّدٌ - ثلاثيّ- معتلّ و أجوف- متعدٍّ/ فعلٌ وفاعلُهُ « هو» المستتر والجملة فعلية

2- عَيِّن الصَّحيح عَن كلمةِ « يَقومُ» : ( هنر سراسري 81)

«هذا الطّائرُ يمتازُ بِالقوّة و يَقومُ بإصلاح و تعميرِ عُشِّهِ سَنَويّاًَ.»

الف-فعلٌ مضارعٌ – للغائب- مجرّد ثلاثى- معتلّ و أجوف / فعلٌ مرفوعٌ و فاعلُهُ ضميرُ « هوَ» المستتر

ب-فعلٌ مضارعٌ- للغائب- معتلّ و أجوف- متعدٍّ – معربٌ / فعلٌ و فاعلُهُ « عُشّ» و الجملةُ فعليّةٌ

ج-مجرّدٌ ثلاثىّ- لازمٌ- ﻣﺒﻨﻰّ للمعلوم- ﻣﺒﻨﻰّ علي الضَّمِّ / فاعلُهُ ضميرٌ مستترٌ و الجملةُ فعلية

د-مضارعٌ – مزيدٌ ثلاثىٌّ مِن بابِ إفعال- ﻣﺒﻨﻰّ للمعلوم – معربٌ / فعلٌ و فاعلُهُ « هو» المستتر

3- عَيِّن الصَّحيحّ عَن كلمةِ « خَفْنَ» قَبْلَ الإعلال: (رياضي «عصر» آزاد 81)

الف- خِيفْتُنَّ ب- خَافْنَ ج- تَخَافْنَ د- تَخاﻓينَ

4- ما هوَ نوعُ الإعلالِ ﻓﻰ هذه الآيةِ الشّريفة؟ (رياضي «صبح » آزاد 81)

﴿ قالَ يا قومِ ألَمْ يَعِدْكُم رَبُّكُم وَعْداً حَسَناً﴾

الف- قلب – حذف ب- قلب – قلب

ج- حذف - حذف د- حذف- إسكان

5- ما هو الخطأ؟ (رياضي آزاد 80)

الف- لاتخافُ لا تَخْفَ ب- يَوْصِفُ يَصِفُ

ج- عَوَدَتْ عَادَتْ د- يَضْيِِِِِِِِعُ يَضِيْعُ

6- ما هو الصَّحيحُ عَن كلمةِ«قالَ»؟ (رياضي آزاد 80)

الف-للغائب ، مجرّدٌ ثلاثى، معتلّ العين، متعدٍّ ، ﻣﺒﻨﻰّ عَلَي الفتح

ب-فعلٌ ماضٍ، مجرّدٌ ثلاثىّ، إعلالُهُ بالحذف، ﻣﺒﻨﻰّ للمعلوم

ج-فعلٌ مجرّدٌ ثلاثىّ، لازمٌ ، ﻣﺒﻨﻰّ عَلَي الفتح،معتلّ و أجوف

د-للغائب، معتلّ و أجوف ، ﻣﺒﻨﻰّ للمجهول، لازمٌ ، مجرّدٌ ثلاثىّ

7- صيغة الغائبات مِن فعلِ «نالَ- يَنالُ» : (رياضي سراسري 75)

الف- نالُوا ب- نالْتُنَّ ج- نالْنَ د- نَلْنَ

8- كَيفَ يكونُ فعل «وَصَفَتْ» مَعَ حرفِ «لَمْ» الناﻓية؟ (عمومي چهار گروه سراسري 76)

الف- لم تَصِفى ب- لم تَوصِفى ج- لم تَصِفينَ د- لم تَصِفْ

9- كَم فعلاً أجوف ﻓﻰ العبارة التّالية؟ (انساني سراسري 80)

رأيتُ هذه الآيةَ ﻓﻰ القرآن الكريم و هى تَقولُ : ﴿ فَأقيموا الصّلاةَ و آتوا الزَّكاةَ و أطيعوا اللهَ و رسولَهُ﴾

الف- اِثنانِ ب- ثلاثة ج- أربعة د- خَمسة

10- عَيِّن الخطأ مِن فعل «رَجَا، يَرْجُو» لِلفراغ: (رياضي سراسري 79)

«....... رحمة اللهِ.»

الف- أنتِ تَرْجينَ ب- هُنَّ تَرجونَ ج- هُم يَرْجونَ د- هىَ رَجَتْ

11- كَيفَ يكونُ «ناجَي» ﻓﻰ صيغةِ المخاطبة مِنَ المضارع؟ (هنر سراسري 79)

الف- ناجَيْتِ ب- تَنْجينَ ج- ناجَتْ د- تُناجينَ

12- عَيِّن الفعلَ الّذى ﻓيهِ الإعلال بالحذف: (پزشكي آزاد 77)

الف- وَقَي ب- تَقولُ ج- تَصِلُ د- قالَ

13- مَيِّز الخطأ فيما يَلى: (مِن «خافَ ، يَخافُ» و «سارَ، يَسيرُ» ) ( هنر سراسري 78)

الف- سِرْنَ: أمرٌ و إعلالُهُ بالحذف ب- سِرْنَ: ماضٍِ و إعلالُهُ بالحذف

ج- خِفْنَ: ماضٍ و إعلالُهُ بالحذف د- خِفْنَ : أمرٌ و إعلالُهُ بالحذف

14- اِصنَعْ فعل أمرٍ للمخاطبة مِن «اِستَعانَ» : (كنكور آزمايشي عمومي 79)

الف- اِستَعِنْ ب- اِستَعينين ج- اِستَعوﻧﻰ د- اِستَعينـﻰ

15- ما هو الأمرُ مِن «تَعِظينَ»؟ (تجربي آزاد78)

الف- عِظى ب- اِعظى ج- عِظينَ د- عِظْنَ

16- ما هىَ صيغةُ « اِستَقَمْتُنَّ» ؟ (پزشكي آزاد 76)

الف- للمخاطبات ب- للمخاطبة ج- للغائبات د- للغائبة

17- فعلُ أمرٍ للمخاطبين مِن «ذاقَ»: ( انساني آزاد 76)

الف- ذاقُوا ب- ذُقْتُما ج- ذُوقُوا د- تَذوقُونَ

18- عَيِّن الصحيح ﻓﻰ الأمر: (انساني سراسري 79)

الف- بِعْ/ بِعى ب- قِفْ/ قِفى ج- قُلْ / قُلى د- قُمْ / قُمى

19- عَيِّن الصَّحيح عَن كلمةِ «تَدَعُ» قَبلَ الإعلال: (هنر آزاد81)

الف- تُودَعُ ب- تَوْدَعُ ج- تَدْعُوا د- اُدْعُ

20- عَيِّن الصَّحيح عَن كلمةِ « يَطيرُ» : (تجربي سراسري 81)

« قَد شاهَدْنا الخفّاشَ و هو يَطيرُ مساءً.»

الف-فعلٌ مضارعٌ- لِلغائب- معتلّ وأجوف- لازمٌ/ فعلٌ مرفوعٌ وفاعلُهُ ضميرُ «هو» المستتر

ب-لِلغائب- مجرّدٌ ثُلاثىٌّ- معتلّ ومثال- ﻣﺒﻨﻰّ للمعلوم/ فعلٌ و فاعلُهُ ضميرُ «هو» البارز

ج-مجرّدٌثُلاثىٌّ – معتلّ وأجوف – متعدٍّ - ﻣﺒﻨﻰّعلي الضّمّ / فاعلُهُ ضميرُ «هو» المستتر

د-معتلّ و أجوف- لازمٌ – ﻣﺒﻨﻰّ للمعلوم- معربٌ / فعلٌ و فاعلُهُ «الخفَّاش» و الجملةُ فعليّةٌ

طرز ساخت فعل نهی

اگر بخواهیم کسی راازانجام کاری منع کنیم ، درواقع نهی از منکر کنیم ازفعل نهی استفاده می کنیم .

فعل نهی همانند فعل امر از مضارع مخاطب ساخته میشود وبرای ساخت آن می بایست به شکل زیر عمل نمایید .

ابتدا حرف ( لا ) رابرسر فعل مضارع مخاطب قرار دهید .

حرف آخر فعل مضارع را همانند فعل امر ساکن نمایید .

یادتان باشد در صیغه جمع مونث غایب ( ن ) نشانه جمع زنان است نه علامت رفع یاضمه . پس به آن دست نزنید .

اکنون فعل های زیر رابادقت ببینید وبخوانید :

لا تذهَبْ : نرو لا تذهبی : نرو(مونث)

لاتذهبا : نروید لاتذهبا : نروید

لاتذهبوا : نروید لاتذهبـْنَ : نروید

تفاوت لای نفی با لای نهی دراین است که : لای نفی هیچ تغییری درآخر فعل مضارع ایجاد نمی کند . ولی لای نهی باعث جزم یا ساکن شدن حرف آخر فعل مضارع میشود . دقت داشته باشید که فعل نهی رابرای صیغه های غایب ومتکلم هم می توانیم بسازیم اما کاربرد چندانی ندارد .

نمونه سؤال عربی دو رشته ریاضی و تجربی خردادماه

نمونه سوال عربی 2

تعداد سئوالات: 17 تعداد صفحات : سه سال تحصيلي86 / 87 صفحه: اول
1	للترجمة : 1)شَاهَدَ فيهِ حَصيرَهُ المُندرسَ . 2)‌أنَا فَداكَ ، وَ هَل تَعرفُ مَن اَنا ؟ 3)هُوَ اللهُ الّذي يَريَ كُلَّ اَحَدٍ . 4)كَاَن لِمَلكِ غَليظِ القَلبِ خَادِمٌ .	3
2	لِلتَّعريبِ : (به عربي ترجمه كنيد ) 1)از ديدرار شما خوشحالم . 2)درس را بنويس (براي مذكر )	1
3	تَرجم اِلمُفرداتِ : 1)إقتَرَحَ:......................... 2) اُلنُّقود : ...................... 3) ديوار : .................... 4 )‌قرار مي دهد (مذكر ) : ...........................	1
4	عَيَّن اِلتَرجَمةَ الصَّحيحةَ (ترجمعه صحيح را مشخص كنيد ) كَانَ الفَلّاحانِ يَحصُدانِ الزَّرعَ 1)دو كشاورز محصول درو مي كردند ¨ 2)دو كشاورز محصول را درو كرد ند ¨	5/.
5	صَحَّح اِلخَطَاً فِي تَرجمة اِلعبِارة اِلتّالية : مَن ظَلَمَ عِبادَ اللهُِ كاَنَ اللهُ خَصُمُهَ . ((هر كس به بنده خدا ستم کند خداوند دشمن اوست ))	5/.
6	انتخب الِكَلَمة اِلمُنَاسبةِ للفراغ : 1)‌كَأَنَّ ......... سقفٌ مَرَفوعٌ . (اَُلسَّماءُ ،‌ألسَّمَاءَ ،‌ألسَّمَاءِ) 2)في الحَديقهِ .................. (خَمسُ شَجَرةٍ ،‌ خَمسةُ اَشجاراً ،‌خَمسُ اُشجارٍ).	1
نام و نام خانوادگي: عربي سال دوم صفحه: دوم
7	صَحَّح اِلخَطَاينِ مَعَ بَيانِ السَّبَبِ (در عبارات زير دو غلط را با ذكر دليل را تصحيح كنيد ) يُرشِدُ المُعلّمةُ التلميذاتَ .	1
8	شَكَّلِ الكَلَمات التی أُشيِرَ اليَها بِخَطّ: الشّمس أقْرب نجْم إلى الأرض و هى صَغيرة جِدّاً .	1
9	أَجب عَن الأََسُلة اِلتاليةِ (به سوالهاي زير پاسخ دهيد ) 1)عَيَّنِ الأَسمَ المُشَتقَّ وَ نوعَهُ : ((ألمُؤمنِونَ يَشكُرونَ رَبهَّمُ )) 2) عَيّنِ المُبتَدَأَ وَ الخَبرَ وَ نَوعَه ِ: 75/0(( أَلتَّواضُعُ ثَمرةُ العِلمِ )) 3)عَيَّن نَوعَ المَعرفَهِ : ((إنَّ هَذهِ أُمَّتُكم أمةً واحدةً )) 4)عَيَّن عَلامةَ الاعرابِ الفَرعيّةَ: ((أَكرِم أَباكَ وإن لَم يُكرِمُك )) 5)إنتَخبِ الاعرابَ لمِا اُشِيَر إلَيه بِخَطًّ: ((هُوَ الّذي أرسَلَ رَسُولَهُ بِالهُديَ ))( مرفوع تقديراً ، مجرور تقديراً)	75/2
10	عَيَّن إعرابَ الأفعالِ المُضارِعةِ : 1)نسأل الله أن ندخلنا الجنة . 2)لاتقولوا الا الحق .	75/.
11	عَيّنِ الفعِلَ المَجهولَ و نائبَ الفاعِلِ وَ نَوعَهُ فِي العبارة : « دَخَلتُ الدارَ و سُمِعَ صوتُ الجرسِ .»	75/.
12	عَيَّن اسمَ و خَبَر «لَا» النّافيةِ لِلِجنِسِ وَ فعِل اِلمقاربةِ : 1) يَكادُ الفقر أن یکون کفراً . 2) لَا شَيءَ افضل مِنَ العقل .	1
نام و نام خانوادگي: عربي سال دوم صفحه: سوم
13	عَيَّن المُضَافَ و‌ المُضافَ إليهِ ،و المُوصُوفَ و الصّفِةَ : مِنَ الضَّلالِ الكَبيرِ ضَياعُ العُمرِ فِي اللَّهوِ .	1
14	عَيَّن اِلمَفعولَ فیه وَالاسمَ المَنسوبَ و خبرالمبتدأ فِي العبِارتَينِ: 1)إنَّ المَرءَ مَخبُوءٌ تَحتَ لِسَانِهِ 2)ألشَّيخُ البَهائُّي مِن عُلَماءِ القَرنِ الحَادي عَشَرَ .	75/.
15	اُكتُب إعرابَ الكَلماتِ اِلتّي تَحتَها خَطٌّ: « انت احسن الناس خلقا .	1
16	اُكتُب اِلتحَّليلَ الصَّرفيَّ لِمَا اُشيرَ اليهِ بِخَطًّ (تجزيه صرفي كلماتي را كه با خط مشخص شده است بنويسيد) «اَليومَ اُكملَتُ لَكُم دينَكُم » اکملت= دین=	1
17	إقرأ النَّصَّ التّالِيَ وَاُجِبَ عَنِ الأَسئلِةِ (متن زير را بخوانيد و به سوالات پاسخ کامل دهيد ) ((كَانَ لُقمانُ تِلميذاً فِي صغَره عِنِدَ أحَد الأَطبّاءِ فَأَرسَلَ الأستاذُ تلميذَهُ إلَي السُّوقِ وَ طَلَبَ منِهُ أَن يَشتَرِيَ لَهُ أَجودَ قِطعَةٍ مِن ذَبيحَةٍ فَذَهَبَ وَ رَجَعَ وَ مَعَهُ لِسَانُ خَروفٍ)) 1) من کان لقمان فی الصغر؟ 2) کیف رجع لقمان من السوق؟ 3)مَاذا طَلَبَ الاُستاذُ مِن تلميذِهِ ؟ 4) عین اسم التَّفضيلِ و خبرکان :

ادات ایجاز در قواعد عربی

در ابتدای بوجود آمدن زبان بشر به دلیل کمبود توانایی در استفاده از این ابزار سخن مجبور بود منظور خود را در غالب چندین جمله بیان کند، با پیشرفت زمان و تحول هایی که بر دنیا حاکم شد، تغییرهایی نیز در استفاده از زبان بوجود آمد که یکی از آن ها استفاده از جمله های کوتاه تر برای بیان آنچه قرار است گفته شود است.

اکنون با ادات ایجاز در زبان عربی آشنا می شویم.

به مثال زیر توجه کنید:

لا یَفوزُ الناسُ الا المجدّین منهم. مردم رستگار نمی شوند، مگر تلاشگران آن ها

به حرف «الا»، «ادات استثنا»، به کلمه ی استثنا شده یعنی «المجدّین»، «مستثنی» و به کلمه ای که از آن استثنا کردیم یعنی «الناس»، «مثتثنی منه» می گویند.

مستثنی و مستثنی منه اسم هستند.

استثنا مصدر باب «استفعال»، مستثنی اسم مفعول به معنای «جداشده» و مستثنی منه به معنای «جدا شده از آن» است.

اعراب مستثنی منصوب است.

توجه: مستثنی منه باید به گونه ای باشد که بتوان مستثنی را از آن جدا کرد. (بیشتر از یک عدد) مستثنی منه باید موردی عام باشد که بتوان از آن مستثنی جدا کرد.

نکته: گاهی ممکن است در جمله های منفی و استفهامی، مستثنی منه حذف شود:

مثال: ما قراتُ (دروسی) الا درسَ اللغه العربیّهِ. درسی به غیر از عربی نخواندم.

این استثنا مفرّغ می گوییم که معنای اختصاص بوجود می آورد. (فقط درس عربی را خواندم.)

در این صورت اعراب مستثنی مطابق با نقشی است که در جمله خواهد داشت.(اگر الا در جمله موجود نباشد.)

مثال: لاتقل الّا الحقّ. (بدون الا، مفعول به برای تَقُل) به جز حق چیزی بر زبان نیاور.

برای اینکه بفهمیم مستثنی منه از جمله حذف شده است کافیست توجه کنیم که آیا در عبارت قبل از الّا ذکر نشود(مثلا فاعل، نایب فاعل، مفعول به و خبر) اگر اینطور بود می فهمیم که مستثنی منه حذف شده است. (جمله های استفهامی یا منفی هستند که غالبا به این صورت هستند.

توضیحاتى در زمینه درک مطلب وتشکیل

در زمينه تشكيل:

1- قرائت درست ودقيق متن درس وتمرينات توسط دبير وتوجه دقيق دانش آموزان به كلمات وعبارات در حين قرائت.

2- خواندن حركت آخر كلمات توسط معلّم ودانش آموز درمتن وتمرين.

3- اهميت دادن به حركت گذاری كلماتی كه در متن يا تمرين بدون حركت می باشند.

4- دادن جملات وعباراتی خارج از مطالب كتاب (به طور محدود)در هر جلسه، وحركت گذاری كلمات توسط دانش آموزان.

5- اختصاص دادن نمره برای روخوانی متن وتمرين در ارزشيابی مستمر

6- اختصاص دادن نمره برای حركت گذاری متن وتمرين در ارزشيابی مستمر

7- اختصاص دادن نمره به حركت گذاری جملاتی كه از فارسی به عربی برگردانده می شوند.

در زمينه درك مطلب:

1- اصل قراردادن ترجمه ودرك وفهم جملات در برابرقواعد.

2- وا گذار كردن بخشی از ترجمه متون كتاب به دانش اموزان در كلاس به صورت انفرادی،گروهی.

3- دقت در خواندن عنوان تمرينات وجملات به كار رفته در آن وترجمه و درك مفهوم سؤالات توسط دانش آموزان.

4-استخراج سؤالاتی به عربی از متن كتاب ودر خواست جواب از دانش اموزان.

5- دادن متن های كوتاه به دانش آموزان در ارزشيابی مستمر،تا هم سؤالاتی به عربی از متن استخراج كنندوهم به سؤالات به طور كامل پاسخ دهند.

نکات ضروری در امر ترجمه عربی به فارسی

لازم است برای ترجمه به نكات زير توجّه كنيم:

1- مترجم مسؤل انتقال صحيح ودقيق متن اصلی است .

2- مترجم علاوه بر عالم بودن به ذوق هنری نيز نياز دارد.

3- برای مهارت بيشتر در ترجمه متن های مختلف را بخوانيم وبا وجود ندانستن پاره ای از وا ژه ها مفهوم عبارت را "حدس" بزنيم.

4-ضعف های خود را در زمينه ی ترجمه بشناسيم ودر صدد رفع آن برآييم.

5- متن های مناسب خارج از كتابهای درسی انتخاب كنيم وخود را در زمينه ی ترجمه بيازماييم.

6- برای اينكه مترجم خوبی شويم به تمرين زياد نياز داريم.

7- فهم نكته های دستوری می تواند مارا در ترجمة صحيح ودقيق ياری كند.

8- نقد موجب اعتلاء وپيشرفت ترجمه م‍ی شود.هدف از نقد اعتلاء وپيشرفت در زمينۀ ترجمه است.

9- قواعد را خدمت ترجمه قرار دهيم.

10- گاهی از طريق ترجمه عبارت ، می توان نقش كلمه را دقيق ترمعين كرد.

11- سعی كنيم قاعده ای را كه می آموزيم از خود سؤال كنيم : اين قاعده به هنگام ترجمه چه نقشی ايفا می كند.

12- گاهی میتوانيم به كمك قرائن موجود در جمله معنای عبارت را حدس بزنيم.

13- قبل از شروع به ترجمه متن مفهوم وپيام اصلی متن را برای خود مشخص می كنيم.

14- يافتن مرجع ضمائر غائب در فهم معانی عبارات نقش اساسی دارد.

15- فهم نكات دستوری ودقت روی نقش كلمات را برای يافتن معنای دقيق جدّی بگيريم.

16- برای پی بردن به نكات قوّت وضعف خود متن هایی را از غير كتاب درسی انتخاب كنيم وبا ترجمۀ آنها خود را بيازماييم.

17- خواندن متون ادبيات فارسی وممارست بر آن مارا در ترجمه بهتر ياری می كند.

18- متن ترجمه شده را چندين بار بخوانيم وكاستی ها ونقايص آن رابر طرف كنيم.

19- سعی كنيم نكته هايی را كه هنگام ترجمه با آن برخورد می كنيم يادداشت كنيم ، پس از مدتی صاحب يادداشتهای گرانبهایی

خواهيم بود.

20- كتاب های لغت ابزار اصلی كار مترجم است .

منابع آزمون كارشناسي ارشد رشتة زبان و ادبيات عرب

1- صرف و نحو (شرح ابن عقيل ومبادي العربيه جلد4)

2-معاني وبيان وبديع (جواهر البلاغه تاليف احمد هاشمي والبلاغه الواضحه تاليف علي جارم )

3- اعراب گذاري و ترجمه متون ادبي وتاريخ ادبيات (قرآن كريم ونهج البلاغه مجاني الحديثه جلد 1و2و3 )

4 –انشا ومقاله نويسي (در سطح مجلات روز عربي )

5 – زبان خارجه انگليسي ( در سطح استفاده از دايره المهارفهاي اسلامي به زبان انگليسي)

6 – تاريخ ادبيات حنافاخوري

تعریب (برگرداندن به عربی = قسمت اول)

تعریب (۱)

ای دانش آموز تو برای رسیدن به اهدافت به ابزاری جز آنچه در نزد توست نیاز نداری تو نیازمند همت وکوششی. پس از تنبلی بپرهیز و به اهداف بلند بنگر .

یا طالب العلم أنتَ لا تحتاجُ فی بلوغ أهدافک إلی أداةٍ غیرِما عندکَ . أنت بحاجةٍ إلی همّةٍ وجهدٍ . فاحذَر من الکَسَلِ ( فحَذارِأن تَکسلَ ) وانظُر إلی الأهداف السامیة.

تعریب (۲)

هیچ کس نمی تواند ادعا کند که بدون تحمل رنج و تلاش به بزرگی وعظمت رسیده است .

لا یقدر أحدٌ أن یدّعیَ أنَّه قد بلغَ المجدَ والعظمة دونَ (بلا) تحمِّل المَشقّةِ ( الکدّ ) والجهد.

نیروهای شیطانی مسلمانان را از رهبری کاروان تمدن دور کردند اما آنها می خواهند بار دیگر توانایی علمی خود را اثبات کنند.

القُوَی الشیطانیّةُ نحَّت المُسلمینَ عن قیادةِ رَکب الحضارةِ ولکنّهُم یُریدونَ أن یُثبِتُوا قُدرتَهم العلمیّةَ

مرّةً أُخرَی .

ماتلاش می کنیم در تمامی زمینه های اقتصادی وفرهنگی از واردات کالاهای خارجی بی نیاز شویم .

نحنُ نجتهدُ أن نَستَغنِیَ عَن استیرادِ البَضائعِ الأجنبیّةِ فی جمیعِ المَجالاتِ الاقتصادیّةِ و الثقافیّةِ .

مروری بر صرف بابهای ثلاثی مزید همراه با مثال

((بابهاي ثلاثي مزيد ))

حروف زائد	وزن مصدر	وزن امر	وزن مضارع	وزن ماضي	1- با ب إفعا ل ←
همزه ( أ )	إفْعال ←	أفْعِلْ ←	يُفْعِلُ ←	أفْعَل َ ←
توضيحات : همزه، حرف زائد در باب إفعال، حرف اول مي باشد .	مثال مصدر	مثال امر	مثال مضارع	مثال ماضي	ضمير	شكل وصيغه	رديف
	إخْراج		يُخْرِجُ	أخْرَجَ	هو	للغا ئب	1-
			يُخْرِجانِ	أخْرَجا	هما	للغا ئبينِ	2-
			يُخْرِجُوْنَ	أخْرَجُوا	هم	للغا ئبينَ	3-
			تُخْرِجُ	أخْرَجَتْ	هي	للغا ئبة	4-
			تُخْرِجانِ	أخْرَجَتا	هما	للغائبتينِ	5-
			يُخْرِجْنَ	أخْرَجْنَ	هنّ	للغا ئبا تِ	6-
		أخْرِجْ	تُخْرِجُ	أخْرَجْتَ	انتَ	للمخاطب	7-
		أخْرِجا	تُخْرِجانِ	أخْرَجْتُما	انتما	للمخا طبينِ	8-
		أخْرِجُوا	تُخْرِجُوْنَ	أخْرَجْتُمْ	انتم	للمخا طبينَ	9-
		أخْرِجِي	تُخْرِجينَ	أخْرَجْتِ	انتِ	للمخا طبة	10-
		أخْرِجا	تُخْرِجانِ	أخْرَجْتُما	انتما	للمخا طبتينِ	11-
		أخْرِجْنَ	تُخْرِجْنَ	أخْرَجْتُنَّ	انتنّ	للمخا طباتِ	12-
			اُخْرِجُ	أخْرَجْتُ	انا	لمتكلم وحده	13-
			نُخْرِجُ	أخْرَجْنا	نحن	لمتكلم مع الغير	14-

حروف زائد		وزن مصدر	وزن امر	وزن مضارع	وزن ماضي	2- با ب تفعيل ←
تشديد يا تكرار عين الفعل		تفعيل ←	فَعِّلْ←	يُفَعِّلُ←	فََعَّل←َ
توضيحات : منظور از عين الفعل ،حرف وسط فعل ماضي است .		مثال مصدر	مثال امر	مثال مضارع	مثال ماضي	ضمير	شكل وصيغه	رديف
		تَنْزِيل		يُنَزِّلُ	نَزَّ لَ	هو	للغا ئب	1-
				يُنَزِّلانِ	نَزَّلا	هما	للغا ئبينِ	2-
				يُنَزِّلُونَ	نَزَّ لُوا	هم	للغا ئبينَ	3-
				تُنَزِّلُ	نَزَّ لَتْ	هي	للغا ئبة	4-
				تُنَزِّلانِ	نَزَّلََتا	هما	للغائبتينِ	5-
				يُنَزِّلْنَ	نَزَّ لْنَ	هنّ	للغا ئبا تِ	6-
			نَزِّلْ	تُنَزِّلُ	نَزَّ لْتَ	انتَ	للمخاطب	7-
			نَزِّلا	تُنَزِّلانِ	نَزََّ لْتُما	انتما	للمخا طبينِ	8-
			نَزِّلُوا	تُنَزِّلُونَ	نَزَّ لْتُمْْ	انتم	للمخا طبينَ	9-
			نَزِّلِي	تُنَزِّلينَ	نَزَّ لْتِ	انتِ	للمخا طبة	10-
			نَزِّلا	تُنَزِّلانِ	نَزَّ لْتُماْ	انتما	للمخا طبتينِ	11-
			نَزِّلْنَ	تُنَزِّلنَ	نَزَّ لْتُنَّ	انتنّ	للمخا طباتِ	12-
				اُنَزِّلُ	نَزَّ لْتُ	انا	لمتكلم وحده	13-
				نُنزِّلُ	نَزَّ لْنا	نحن	لمتكلم مع الغير	14-
حروف زائد	وزن مصدر		وزن امر	وزن مضارع	وزن ماضي	3- با ب مُفاعَلَة ←
الف(حرف دوم)	مُفاعَلَة يا ← فِعا ل		فاعِلْ ←	يُفاعِلُ ←	فاعَلَ َ←
توضيحات: الف حرف زائد در باب مفاعلة حرف دوم مي باشد .	مثال مصدر		مثال امر	مثال مضارع	مثال ماضي	ضمير	شكل وصيغه	رديف
	مجاهَدَة يا جِِِهاد توضيحات : نكته: تنها بابي كه دو مصدر دارد، باب مفاعلة است .			يُجاهِدُ	جاهَدَ	هو	للغا ئب	1-
				يُجاهِدانِ	جاهَدَا	هما	للغا ئبينِ	2-
				يُجاهِدونَ	جاهَدُوْا	هم	للغا ئبينَ	3-
				تُجاهِدُ	جاهَدَ تْ	هي	للغا ئبة	4-
				تُجاهِدانِ	جاهَدَتا	هما	للغائبتينِ	5-
				يُجاهِدْ نَ	جاهَدْنَ	هنّ	للغا ئبا تِ	6-
			جاهِدْ	تُجاهِدُ	جاهَدْ تَ	انتَ	للمخاطب	7-
			جاهِدَا	تُجاهِدانِ	جاهَدْتُما	انتما	للمخا طبينِ	8-
			جاهِدُوْا	تُجاهِدُونَ	جاهَدْتُم	انتم	للمخا طبينَ	9-
			جاهِدي	تُجاهِدينَ	جاهَدْ تِ	انتِ	للمخا طبة	10-
			جاهِدا	تُجاهِدانِ	جاهَدْ تُما	انتما	للمخا طبتينِ	11-
			جاهِدْنَ	تُجاهِدْ نَ	جاهَدْ تُنَّ	انتنّ	للمخا طباتِ	12-
				اُجاهِدُ	جاهَدْ تُ	انا	لمتكلم وحده	13-
				نُجاهِدُ	جاهَدْنا	نحن	لمتكلم مع الغير	14-

حروف زائد		وزن مصدر	وزن امر	وزن مضارع	وزن ماضي	4- با ب تَفاعُل ←
ت + الف		← تَفاعُل	تَفاعَلْ ←	يَتَفاعَلُ ←	تَفاعَلَ ←
توضيحات : حتماً اوّل (ت) و بعد (الف ) به عنوان حروف زائد ذكر شود .		مثال مصدر	مثال امر	مثال مضارع	مثال ماضي	ضمير	شكل وصيغه	رديف
		تَجارُب		يَتَجا رَبُ	تَجارَبَ	هو	للغا ئب	1-
				يَتَجا رَبا نِ	تَجارَبا	هما	للغا ئبينِ	2-
				يَتَجا رَبُو نَ	تَجارَبُوا	هم	للغا ئبينَ	3-
				تَتَجارَبُ	تَجارَبَتْ	هي	للغا ئبة	4-
				تَتَجارَبا نِ	تَجارَبتا	هما	للغا ئبتينِ	5-
				يَتَجا رَبْنَ	تَجارَبْنَ	هنّ	للغا ئبا تِ	6-
			تَجارَبْ	تَتَجارَبُ	تَجارَبْتَ	انتَ	للمخاطب	7-
			تَجارَبا	تَتَجارَبا نِ	تَجارَبْتُما	انتما	للمخا طبينِ	8-
			تَجارَبُوا	تَتَجارَبُوْ نَ	تَجارَبْتُمْ	انتم	للمخا طبينَ	9-
			تَجارَبِي	تَتَجارَبِينَ	تَجارَبْتِ	انتِ	للمخا طبة	10-
			تَجارَبا	تَتَجارَبا نِ	تَجارَبْتُما	انتما	للمخا طبتينِ	11-
			تَجارَبْنَ	تَتَجارَبْنَ	تَجارَبْتُنَّ	انتنّ	للمخا طباتِ	12-
				أتَجارَبُ	تَجارَبْتُ	انا	لمتكلم وحده	13-
				نَتَجارَبُ	تَجارَبْنا	نحن	لمتكلم مع الغير	14-
حروف زائد	وزن مصدر		وزن امر	وزن مضارع	وزن ماضي	5- با ب تَفَعُّل ←
ت + تشديد يا تكرارعين الفعل	تَفَعُّل ←		تَفَعَّلْ ←	يَتَفَعَّلُ ←	تَفَعَّل←َ
توضيحات : حتماً اوّل (ت) وبعد (تشديد عين الفعل ) به عنوان حروف زائد ذكر شود .	مثال مصدر		مثال امر	مثال مضارع	مثال ماضي	ضمير	شكل وصيغه	رديف
	تَشَكُّر			يَتَشَكَّرُ	تَشَكَّرَ	هو	للغا ئب	1-
				يَتَشَكَّرانِ	تَشَكَّرَا	هما	للغا ئبينِ	2-
				يَتَشَكَّرُوْنَ	تَشَكَّرُوْا	هم	للغا ئبينَ	3-
				تَتَشَكَّرُ	تَشَكَّرَتْ	هي	للغا ئبة	4-
				تَتَشَكَّرانِ	تَشَكَّرَتا	هما	للغا ئبتينِ	5-
				يَتَشَكَّرْنَ	تَشَكَّرْنَ	هنّ	للغا ئبا تِ	6-
			تَشَكَّرْ	تَتَشَكَّرُ	تَشَكَّرْتَ	انتَ	للمخاطب	7-
			تَشَكَّرَا	تَتَشَكَّرانِ	تَشَكَّرْتُما	انتما	للمخا طبينِ	8-
			تَشَكَّرُوا	تَتَشَكَّرُوْنَ	تَشَكَّرْتُمْ	انتم	للمخا طبينَ	9-
			تَشَكَّرِيْ	تَتَشَكَّرينَ	تَشَكَّرْتِ	انتِ	للمخا طبة	10-
			تَشَكَّرَا	تَتَشَكَّرانِ	تَشَكَّرْتُما	انتما	للمخا طبتينِ	11-
			تَشَكَّرْنَ	تَتَشَكَّرْنَ	تَشَكَّرْتُنَّ	انتنّ	للمخا طباتِ	12-
				أتَشَكَّرُ	تَشَكَّرْتُ	انا	لمتكلم وحده	13-
				نَتَشَكَّرُ	تَشَكَّرْنا	نحن	لمتكلم مع الغير	14-

حروف زائد		وزن مصدر	وزن امر	وزن مضارع	وزن ماضي	6- با ب إفتِعا ل ←
الف + ت		← إفْتِعا ل	إفْتَعِلْ ←	يَفْتَعِلُ ←	إفْتَعَلَ ←
توضيحات : حتماً اوّل (الف) وبعد (ت ) به عنوان حروف زائد ذكر شود .		مثال مصدر	مثال امر	مثال مضارع	مثال ماضي	ضمير	شكل وصيغه	رديف
		إنْتِصار		يَنْتَصِرُ	إنْتَصَرَ	هو	للغا ئب	1-
				يَنْتَصِرانِ	إنْتَصَرَا	هما	للغا ئبينِ	2-
				يَنْتَصِرُوْنَ	إنْتَصَرُوا	هم	للغا ئبينَ	3-
				تَنْتَصِرُ	إنْتَصَرَتْ	هي	للغا ئبة	4-
				تَنْتَصِرانِ	إنْتَصَرَتا	هما	للغا ئبتينِ	5-
				يَنْتَصِرْنَ	إنْتَصَرْنَ	هنّ	للغا ئبا تِ	6-
			إنْتَصِرْ	تَنْتَصِرُ	إنْتَصَرْتَ	انتَ	للمخاطب	7-
			إنْتَصِرَا	تَنْتَصِرانِ	إنْتَصَرْتُما	انتما	للمخا طبينِ	8-
			إنْتَصِرُوا	تَنْتَصِرُوْنَ	إنْتَصَرْتُمْ	انتم	للمخا طبينَ	9-
			إنْتَصِرِيْ	تَنْتَصِرِيْنَ	إنْتَصَرْتِ	انتِ	للمخا طبة	10-
			إنْتَصِرَا	تَنْتَصِرانِ	إنْتَصَرْتُما	انتما	للمخا طبتينِ	11-
			إنْتَصِرْنَ	تَنْتَصِرْنَ	إنْتَصَرْتُنَّ	انتنّ	للمخا طباتِ	12-
				أنْتَصِرُ	إنْتَصَرْتُ	انا	لمتكلم وحده	13-
				نَنْتَصِرُ	إنْتَصَرنا	نحن	لمتكلم مع الغير	14-
حروف زائد	وزن مصدر		وزن امر	وزن مضارع	وزن ماضي	7- با ب إنفعا ل ←
الف + نون	إنْفِعا ل ←		إنْفَعِلْ ←	يَنْفَعِلُ ←	إنْفَعَلَ ←
	مثال مصدر		مثال امر	مثال مضارع	مثال ماضي	ضمير	شكل وصيغه	رديف
	إنْصِراف			يَنْصَرِفُ	إنْصَرَفَ	هو	للغا ئب	1-
				يَنْصَرِفَا نِ	إنْصَرَفَا	هما	للغا ئبينِ	2-
				يَنْصَرِفُونَ	إنْصَرَفُوا	هم	للغا ئبينَ	3-
				تَنْصَرِفُ	إنْصَرَفَتْ	هي	للغا ئبة	4-
				تَنْصَرِفَانِ	إنْصَرَفَتا	هما	للغا ئبتينِ	5-
				يَنْصَرِفْنَ	إنْصَرَفْنَ	هنّ	للغا ئبا تِ	6-
			إنْصَرِفْ	تَنْصَرِفُ	إنْصَرَفْتَ	انتَ	للمخاطب	7-
			إنْصَرِفَا	تَنْصَرِفَانِ	إنْصَرَفْتُما	انتما	للمخا طبينِ	8-
			إنْصَرِفُوا	تَنْصَرِفُوْنَ	إنْصَرَفْتُمْ	انتم	للمخا طبينَ	9-
			إنْصَرِفِيْ	تَنْصَرِفِينَ	إنْصَرَفْتِ	انتِ	للمخا طبة	10-
			إنْصَرِفَا	تَنْصَرِفَانِ	إنْصَرَفْتُما	انتما	للمخا طبتينِ	11-
			إنْصَرِفْنَ	تَنْصَرِفْنَ	إنْصَرَفْتُنَّ	انتنّ	للمخا طباتِ	12-
				أنْصَرِفُ	إنْصَرَفْتُ	انا	لمتكلم وحده	13-
				نَنْصَرِفُ	إنْصَرَفْنا	نحن	لمتكلم مع الغير	14-

حروف زائد	وزن مصدر	وزن امر	وزن مضارع	وزن ماضي	8- با ب إسْتِفْعا ل ←
الف + س+ ت	إسْتِفْعا ل ←	إسْتَفْعِلْ ←	يَسْتَفْعِلُ ←	إسْتَفْعَلَ ←
	مثال مصدر	مثال امر	مثال مضارع	مثال ماضي	ضمير	شكل وصيغه	رديف
	إسْتِكْبار		يَسْتَكْبِرُ	إسْتَكْبَرَ	َهو	للغا ئب	1-
			يَسْتَكْبِرانِ	إسْتَكْبَرَا	هما	للغا ئبينِ	2-
			يَسْتَكْبِرُوْنَ	إسْتَكْبَرُوْا	هم	للغا ئبينَ	3-
			تَسْتَكْبِرُ	إسْتَكْبَرَتْ	هي	للغا ئبة	4-
			تَسْتَكْبِرانِ	إسْتَكْبَرتا	هما	للغائبتينِ	5-
			يَسْتَكْبِرْنَ	إسْتَكْبَرْنَ	هنّ	للغا ئبا تِ	6-
		إسْتَكْبِرْ	تَسْتَكْبِرُ	إسْتَكْبَرْتَ	انتَ	للمخاطب	7-
		إسْتَكْبِرَا	تَسْتَكْبِرانِ	إسْتَكْبَرْتُما	انتما	للمخا طبينِ	8-
		إسْتَكْبِرُوا	تَسْتَكْبِرُوْنَ	إسْتَكْبَرْتُمْ	انتم	للمخا طبينَ	9-
		إسْتَكْبِرِيْ	تَسْتَكْبِريْنَ	إسْتَكْبَرْتِ	انتِ	للمخا طبة	10-
		إسْتَكْبِرَا	تَسْتَكْبِرانِ	إسْتَكْبَرْتُما	انتما	للمخا طبتينِ	11-
		إسْتَكْبِرْنَ	تَسْتَكْبِرْنَ	إسْتَكْبَرْتُنَّ	انتنّ	للمخا طباتِ	12-
			أسْتَكْبِرُ	إسْتَكْبَرْتُ	انا	لمتكلم وحده	13-
			نَسْتَكْبِرُ	إسْتَكْبَرْنا	نحن	لمتكلم مع الغير	14-

مروری بر صرف بابهای ثلاثی مزید همراه با مثال

((بابهاي ثلاثي مزيد ))

حروف زائد	وزن مصدر	وزن امر	وزن مضارع	وزن ماضي	1- با ب إفعا ل ←
همزه ( أ )	إفْعال ←	أفْعِلْ ←	يُفْعِلُ ←	أفْعَل َ ←
توضيحات : همزه، حرف زائد در باب إفعال، حرف اول مي باشد .	مثال مصدر	مثال امر	مثال مضارع	مثال ماضي	ضمير	شكل وصيغه	رديف
	إخْراج		يُخْرِجُ	أخْرَجَ	هو	للغا ئب	1-
			يُخْرِجانِ	أخْرَجا	هما	للغا ئبينِ	2-
			يُخْرِجُوْنَ	أخْرَجُوا	هم	للغا ئبينَ	3-
			تُخْرِجُ	أخْرَجَتْ	هي	للغا ئبة	4-
			تُخْرِجانِ	أخْرَجَتا	هما	للغائبتينِ	5-
			يُخْرِجْنَ	أخْرَجْنَ	هنّ	للغا ئبا تِ	6-
		أخْرِجْ	تُخْرِجُ	أخْرَجْتَ	انتَ	للمخاطب	7-
		أخْرِجا	تُخْرِجانِ	أخْرَجْتُما	انتما	للمخا طبينِ	8-
		أخْرِجُوا	تُخْرِجُوْنَ	أخْرَجْتُمْ	انتم	للمخا طبينَ	9-
		أخْرِجِي	تُخْرِجينَ	أخْرَجْتِ	انتِ	للمخا طبة	10-
		أخْرِجا	تُخْرِجانِ	أخْرَجْتُما	انتما	للمخا طبتينِ	11-
		أخْرِجْنَ	تُخْرِجْنَ	أخْرَجْتُنَّ	انتنّ	للمخا طباتِ	12-
			اُخْرِجُ	أخْرَجْتُ	انا	لمتكلم وحده	13-
			نُخْرِجُ	أخْرَجْنا	نحن	لمتكلم مع الغير	14-

حروف زائد		وزن مصدر	وزن امر	وزن مضارع	وزن ماضي	2- با ب تفعيل ←
تشديد يا تكرار عين الفعل		تفعيل ←	فَعِّلْ←	يُفَعِّلُ←	فََعَّل←َ
توضيحات : منظور از عين الفعل ،حرف وسط فعل ماضي است .		مثال مصدر	مثال امر	مثال مضارع	مثال ماضي	ضمير	شكل وصيغه	رديف
		تَنْزِيل		يُنَزِّلُ	نَزَّ لَ	هو	للغا ئب	1-
				يُنَزِّلانِ	نَزَّلا	هما	للغا ئبينِ	2-
				يُنَزِّلُونَ	نَزَّ لُوا	هم	للغا ئبينَ	3-
				تُنَزِّلُ	نَزَّ لَتْ	هي	للغا ئبة	4-
				تُنَزِّلانِ	نَزَّلََتا	هما	للغائبتينِ	5-
				يُنَزِّلْنَ	نَزَّ لْنَ	هنّ	للغا ئبا تِ	6-
			نَزِّلْ	تُنَزِّلُ	نَزَّ لْتَ	انتَ	للمخاطب	7-
			نَزِّلا	تُنَزِّلانِ	نَزََّ لْتُما	انتما	للمخا طبينِ	8-
			نَزِّلُوا	تُنَزِّلُونَ	نَزَّ لْتُمْْ	انتم	للمخا طبينَ	9-
			نَزِّلِي	تُنَزِّلينَ	نَزَّ لْتِ	انتِ	للمخا طبة	10-
			نَزِّلا	تُنَزِّلانِ	نَزَّ لْتُماْ	انتما	للمخا طبتينِ	11-
			نَزِّلْنَ	تُنَزِّلنَ	نَزَّ لْتُنَّ	انتنّ	للمخا طباتِ	12-
				اُنَزِّلُ	نَزَّ لْتُ	انا	لمتكلم وحده	13-
				نُنزِّلُ	نَزَّ لْنا	نحن	لمتكلم مع الغير	14-
حروف زائد	وزن مصدر		وزن امر	وزن مضارع	وزن ماضي	3- با ب مُفاعَلَة ←
الف(حرف دوم)	مُفاعَلَة يا ← فِعا ل		فاعِلْ ←	يُفاعِلُ ←	فاعَلَ َ←
توضيحات: الف حرف زائد در باب مفاعلة حرف دوم مي باشد .	مثال مصدر		مثال امر	مثال مضارع	مثال ماضي	ضمير	شكل وصيغه	رديف
	مجاهَدَة يا جِِِهاد توضيحات : نكته: تنها بابي كه دو مصدر دارد، باب مفاعلة است .			يُجاهِدُ	جاهَدَ	هو	للغا ئب	1-
				يُجاهِدانِ	جاهَدَا	هما	للغا ئبينِ	2-
				يُجاهِدونَ	جاهَدُوْا	هم	للغا ئبينَ	3-
				تُجاهِدُ	جاهَدَ تْ	هي	للغا ئبة	4-
				تُجاهِدانِ	جاهَدَتا	هما	للغائبتينِ	5-
				يُجاهِدْ نَ	جاهَدْنَ	هنّ	للغا ئبا تِ	6-
			جاهِدْ	تُجاهِدُ	جاهَدْ تَ	انتَ	للمخاطب	7-
			جاهِدَا	تُجاهِدانِ	جاهَدْتُما	انتما	للمخا طبينِ	8-
			جاهِدُوْا	تُجاهِدُونَ	جاهَدْتُم	انتم	للمخا طبينَ	9-
			جاهِدي	تُجاهِدينَ	جاهَدْ تِ	انتِ	للمخا طبة	10-
			جاهِدا	تُجاهِدانِ	جاهَدْ تُما	انتما	للمخا طبتينِ	11-
			جاهِدْنَ	تُجاهِدْ نَ	جاهَدْ تُنَّ	انتنّ	للمخا طباتِ	12-
				اُجاهِدُ	جاهَدْ تُ	انا	لمتكلم وحده	13-
				نُجاهِدُ	جاهَدْنا	نحن	لمتكلم مع الغير	14-

حروف زائد		وزن مصدر	وزن امر	وزن مضارع	وزن ماضي	4- با ب تَفاعُل ←
ت + الف		← تَفاعُل	تَفاعَلْ ←	يَتَفاعَلُ ←	تَفاعَلَ ←
توضيحات : حتماً اوّل (ت) و بعد (الف ) به عنوان حروف زائد ذكر شود .		مثال مصدر	مثال امر	مثال مضارع	مثال ماضي	ضمير	شكل وصيغه	رديف
		تَجارُب		يَتَجا رَبُ	تَجارَبَ	هو	للغا ئب	1-
				يَتَجا رَبا نِ	تَجارَبا	هما	للغا ئبينِ	2-
				يَتَجا رَبُو نَ	تَجارَبُوا	هم	للغا ئبينَ	3-
				تَتَجارَبُ	تَجارَبَتْ	هي	للغا ئبة	4-
				تَتَجارَبا نِ	تَجارَبتا	هما	للغا ئبتينِ	5-
				يَتَجا رَبْنَ	تَجارَبْنَ	هنّ	للغا ئبا تِ	6-
			تَجارَبْ	تَتَجارَبُ	تَجارَبْتَ	انتَ	للمخاطب	7-
			تَجارَبا	تَتَجارَبا نِ	تَجارَبْتُما	انتما	للمخا طبينِ	8-
			تَجارَبُوا	تَتَجارَبُوْ نَ	تَجارَبْتُمْ	انتم	للمخا طبينَ	9-
			تَجارَبِي	تَتَجارَبِينَ	تَجارَبْتِ	انتِ	للمخا طبة	10-
			تَجارَبا	تَتَجارَبا نِ	تَجارَبْتُما	انتما	للمخا طبتينِ	11-
			تَجارَبْنَ	تَتَجارَبْنَ	تَجارَبْتُنَّ	انتنّ	للمخا طباتِ	12-
				أتَجارَبُ	تَجارَبْتُ	انا	لمتكلم وحده	13-
				نَتَجارَبُ	تَجارَبْنا	نحن	لمتكلم مع الغير	14-
حروف زائد	وزن مصدر		وزن امر	وزن مضارع	وزن ماضي	5- با ب تَفَعُّل ←
ت + تشديد يا تكرارعين الفعل	تَفَعُّل ←		تَفَعَّلْ ←	يَتَفَعَّلُ ←	تَفَعَّل←َ
توضيحات : حتماً اوّل (ت) وبعد (تشديد عين الفعل ) به عنوان حروف زائد ذكر شود .	مثال مصدر		مثال امر	مثال مضارع	مثال ماضي	ضمير	شكل وصيغه	رديف
	تَشَكُّر			يَتَشَكَّرُ	تَشَكَّرَ	هو	للغا ئب	1-
				يَتَشَكَّرانِ	تَشَكَّرَا	هما	للغا ئبينِ	2-
				يَتَشَكَّرُوْنَ	تَشَكَّرُوْا	هم	للغا ئبينَ	3-
				تَتَشَكَّرُ	تَشَكَّرَتْ	هي	للغا ئبة	4-
				تَتَشَكَّرانِ	تَشَكَّرَتا	هما	للغا ئبتينِ	5-
				يَتَشَكَّرْنَ	تَشَكَّرْنَ	هنّ	للغا ئبا تِ	6-
			تَشَكَّرْ	تَتَشَكَّرُ	تَشَكَّرْتَ	انتَ	للمخاطب	7-
			تَشَكَّرَا	تَتَشَكَّرانِ	تَشَكَّرْتُما	انتما	للمخا طبينِ	8-
			تَشَكَّرُوا	تَتَشَكَّرُوْنَ	تَشَكَّرْتُمْ	انتم	للمخا طبينَ	9-
			تَشَكَّرِيْ	تَتَشَكَّرينَ	تَشَكَّرْتِ	انتِ	للمخا طبة	10-
			تَشَكَّرَا	تَتَشَكَّرانِ	تَشَكَّرْتُما	انتما	للمخا طبتينِ	11-
			تَشَكَّرْنَ	تَتَشَكَّرْنَ	تَشَكَّرْتُنَّ	انتنّ	للمخا طباتِ	12-
				أتَشَكَّرُ	تَشَكَّرْتُ	انا	لمتكلم وحده	13-
				نَتَشَكَّرُ	تَشَكَّرْنا	نحن	لمتكلم مع الغير	14-

حروف زائد		وزن مصدر	وزن امر	وزن مضارع	وزن ماضي	6- با ب إفتِعا ل ←
الف + ت		← إفْتِعا ل	إفْتَعِلْ ←	يَفْتَعِلُ ←	إفْتَعَلَ ←
توضيحات : حتماً اوّل (الف) وبعد (ت ) به عنوان حروف زائد ذكر شود .		مثال مصدر	مثال امر	مثال مضارع	مثال ماضي	ضمير	شكل وصيغه	رديف
		إنْتِصار		يَنْتَصِرُ	إنْتَصَرَ	هو	للغا ئب	1-
				يَنْتَصِرانِ	إنْتَصَرَا	هما	للغا ئبينِ	2-
				يَنْتَصِرُوْنَ	إنْتَصَرُوا	هم	للغا ئبينَ	3-
				تَنْتَصِرُ	إنْتَصَرَتْ	هي	للغا ئبة	4-
				تَنْتَصِرانِ	إنْتَصَرَتا	هما	للغا ئبتينِ	5-
				يَنْتَصِرْنَ	إنْتَصَرْنَ	هنّ	للغا ئبا تِ	6-
			إنْتَصِرْ	تَنْتَصِرُ	إنْتَصَرْتَ	انتَ	للمخاطب	7-
			إنْتَصِرَا	تَنْتَصِرانِ	إنْتَصَرْتُما	انتما	للمخا طبينِ	8-
			إنْتَصِرُوا	تَنْتَصِرُوْنَ	إنْتَصَرْتُمْ	انتم	للمخا طبينَ	9-
			إنْتَصِرِيْ	تَنْتَصِرِيْنَ	إنْتَصَرْتِ	انتِ	للمخا طبة	10-
			إنْتَصِرَا	تَنْتَصِرانِ	إنْتَصَرْتُما	انتما	للمخا طبتينِ	11-
			إنْتَصِرْنَ	تَنْتَصِرْنَ	إنْتَصَرْتُنَّ	انتنّ	للمخا طباتِ	12-
				أنْتَصِرُ	إنْتَصَرْتُ	انا	لمتكلم وحده	13-
				نَنْتَصِرُ	إنْتَصَرنا	نحن	لمتكلم مع الغير	14-
حروف زائد	وزن مصدر		وزن امر	وزن مضارع	وزن ماضي	7- با ب إنفعا ل ←
الف + نون	إنْفِعا ل ←		إنْفَعِلْ ←	يَنْفَعِلُ ←	إنْفَعَلَ ←
	مثال مصدر		مثال امر	مثال مضارع	مثال ماضي	ضمير	شكل وصيغه	رديف
	إنْصِراف			يَنْصَرِفُ	إنْصَرَفَ	هو	للغا ئب	1-
				يَنْصَرِفَا نِ	إنْصَرَفَا	هما	للغا ئبينِ	2-
				يَنْصَرِفُونَ	إنْصَرَفُوا	هم	للغا ئبينَ	3-
				تَنْصَرِفُ	إنْصَرَفَتْ	هي	للغا ئبة	4-
				تَنْصَرِفَانِ	إنْصَرَفَتا	هما	للغا ئبتينِ	5-
				يَنْصَرِفْنَ	إنْصَرَفْنَ	هنّ	للغا ئبا تِ	6-
			إنْصَرِفْ	تَنْصَرِفُ	إنْصَرَفْتَ	انتَ	للمخاطب	7-
			إنْصَرِفَا	تَنْصَرِفَانِ	إنْصَرَفْتُما	انتما	للمخا طبينِ	8-
			إنْصَرِفُوا	تَنْصَرِفُوْنَ	إنْصَرَفْتُمْ	انتم	للمخا طبينَ	9-
			إنْصَرِفِيْ	تَنْصَرِفِينَ	إنْصَرَفْتِ	انتِ	للمخا طبة	10-
			إنْصَرِفَا	تَنْصَرِفَانِ	إنْصَرَفْتُما	انتما	للمخا طبتينِ	11-
			إنْصَرِفْنَ	تَنْصَرِفْنَ	إنْصَرَفْتُنَّ	انتنّ	للمخا طباتِ	12-
				أنْصَرِفُ	إنْصَرَفْتُ	انا	لمتكلم وحده	13-
				نَنْصَرِفُ	إنْصَرَفْنا	نحن	لمتكلم مع الغير	14-

حروف زائد	وزن مصدر	وزن امر	وزن مضارع	وزن ماضي	8- با ب إسْتِفْعا ل ←
الف + س+ ت	إسْتِفْعا ل ←	إسْتَفْعِلْ ←	يَسْتَفْعِلُ ←	إسْتَفْعَلَ ←
	مثال مصدر	مثال امر	مثال مضارع	مثال ماضي	ضمير	شكل وصيغه	رديف
	إسْتِكْبار		يَسْتَكْبِرُ	إسْتَكْبَرَ	َهو	للغا ئب	1-
			يَسْتَكْبِرانِ	إسْتَكْبَرَا	هما	للغا ئبينِ	2-
			يَسْتَكْبِرُوْنَ	إسْتَكْبَرُوْا	هم	للغا ئبينَ	3-
			تَسْتَكْبِرُ	إسْتَكْبَرَتْ	هي	للغا ئبة	4-
			تَسْتَكْبِرانِ	إسْتَكْبَرتا	هما	للغائبتينِ	5-
			يَسْتَكْبِرْنَ	إسْتَكْبَرْنَ	هنّ	للغا ئبا تِ	6-
		إسْتَكْبِرْ	تَسْتَكْبِرُ	إسْتَكْبَرْتَ	انتَ	للمخاطب	7-
		إسْتَكْبِرَا	تَسْتَكْبِرانِ	إسْتَكْبَرْتُما	انتما	للمخا طبينِ	8-
		إسْتَكْبِرُوا	تَسْتَكْبِرُوْنَ	إسْتَكْبَرْتُمْ	انتم	للمخا طبينَ	9-
		إسْتَكْبِرِيْ	تَسْتَكْبِريْنَ	إسْتَكْبَرْتِ	انتِ	للمخا طبة	10-
		إسْتَكْبِرَا	تَسْتَكْبِرانِ	إسْتَكْبَرْتُما	انتما	للمخا طبتينِ	11-
		إسْتَكْبِرْنَ	تَسْتَكْبِرْنَ	إسْتَكْبَرْتُنَّ	انتنّ	للمخا طباتِ	12-
			أسْتَكْبِرُ	إسْتَكْبَرْتُ	انا	لمتكلم وحده	13-
			نَسْتَكْبِرُ	إسْتَكْبَرْنا	نحن	لمتكلم مع الغير	14-

توصیه های لازم برای امر یادگیری و مطالعه درس عربی

توصیه های لازم برای امر یادگیری و مطالعه درس عربی

۱-معلم و دانش آموز ، باعث ايجاد انگــــــيزه ی يادگيری برقراری ارتباط عاطفی ميان معلم و دانش می شود.

۲- يكی از عوامل مؤثر در يادگيري، انجام پيش مطالعه است ، يعنی درسی كه هنوز تدريس نشده است، مورد مطالعه ی قبلی دانش آموز قرار گيرد. داشتن اشتباه در اين مورد ، امری طبيعی است.

۳- يادگيری كلمات جديد هر درس ، نقش بسيار مؤثری در فراگيری درس دارد. ترجمه ی متن درس و ترجمه ی جملات مربوط به تمرين ها ، در گرو دانستن معنی اين كلمات است. برای خواندن كلمات جديد و يادگيری معانی آن ها ، دانش آموز در ابتدا به واژه نامه ی كتاب مراجعه می كند و از آن جا كه ممكن است ، برخی كلمات به طور كامل در واژه نامه ، علامت گذاری نشده باشند ، كلمات مورد نظر را در متن درس می يابد و با توجه به تلفظ صحيح آن ها ، معانی كلمات را با تكرار و تمرين مناسب در ذهن نگه داری می كند.

۴- پس از يادگيری كلمات جديد درس و اطمينان از يادگيری كامل آن ها ، وظيفه ی دانش آموز ، خواندن متن عربی و صحيح خوانی آن است. البته متن عربی درس حداقل يک بار بايد پيش مطالعه شده باشد. متن درس هر چه بيشتر خوانده شود ، در يادگيری مؤثرتر است. در خواندن متن درس در دفعات پايانی ، دانش آموز معمولاً توانايی خواندن متن را به شكل صحيح پيدا می كند و چگونگی بيان جملات را درمی يابد.

۵ – پس از خواندن متن ، دانش آموز نسبت به ترجمه ی آن به فارسی اقدام می كند. برای انجام اين كار ، دانش آموز ، علاوه بر دانستن معانی كلمات جديد ، بايد معنی كلمات خوانده شده ی قبلی را نيز بداند. به عبارتی بايد معنی هريک از واژه ها را بداند. برای دستيابی به معنی اين كلمات ، بهترين كار ، مراجعه به اين كلمات در درس های قبلی و يا كتاب های پايه ی اول و دوم است.

۶ – سعی شود جملات به فارسی روان معنی شوند و از حفظ كردن معنی جملات ، بدون دانستن معانی يكايک كلمات خودداری شود. زيرا اين امر يكی از عوامل خستگی دانش آموز است و اين كار نه تنها سودی برای دانش آموز ندارد ، بلكه باعث افزايش كار دانش آموز و كاهش كارآيی او می شود. زيرا معمولاً تعداد جملات از تعداد واژه ها بيشتر است و حفظ كردن معنی جملات سنگين تر از حفظ كردن واژه هاست.

۷ – دانش آموز ، پس از ترجمه ی جملات مورد نظر ، جهت اطمينان از پاسخ صحيح ، به پاكنويس خود مراجعه می كند و در صورت داشتن خطا ، مورد را ، بررسی و اصلاح می نمايد. هنگام مطالعه ی پاكنويس ، جملات بعدی بايد با وسيله ی مناسبی پوشانده شود تا چشم دانش آموز ، با آن ها برخورد نداشته باشد.

۸- قواعد درس در كتاب بسيار خلاصه است با توجه به شيوه های ابتكاری معلمان محترم – كه به طورجزوه در اختيار دانش آموزان قرار داده می شود – مورد بررسی قرار می گيرد.

۹ – پس از مطالعه و ترجمه ی متن و مطالعه ی قواعد ، به تمرين درک مطلب پرداخته می شود.

۱۰ – تمرين های بعدی با توجه به موارد گفته شده ، مورد بررسی و مطالعه ی دانش آموز قرار می گيرد.

۱۱ – از دانش آموزان خواسته می شود كه مطالب كتاب را در كتاب البته در برگه هاي الصاقي بنويسند تا در دسترس دانش اموز باشد.

۱۲ – كتاب های كمک آموزشی در درس عربی بر دو نوع اند: نوعی از آن ها ، متن درس ها را ترجمه كرده و پاسخ تمرين ها را در اختيار دانش آموز قرار می دهند. دانش آموزی كه از اين كتاب ها استفاده می كند ، معمولاً قدرت تفكر خود را از دست می دهد و فقط به حفظ كردن پاسخ ها می پردازد. نوعی ديگر از كتاب ها ، با طرح سؤالات و پرسش ها ی مختلف ، باعث ايجاد تفكر در دانش آموز می شوند كه البته بايد در انتخاب آن ها دقت كرد. ضمناً برخی از اين كتاب ها به طرح مباحث خارج از كتاب می پردازند كه ضرورتی به مطالعه ی آن ها نيست.

۱۳ – در عربی دوم انساني ، يادگيری درس اول از نظر قواعد ، اهميت بسيار زيادی دارد. زيرا مجموعه ی اين قواعد ، تشكيل دهنده ی تركيب جملات كه در درسهاي ۹و۱۰ عربی اول است ، ضرورت دارد دانش آموز آن ها را بداند.

۱۴ – در عربی دوم ، يادگيری كل قواعد كتاب اهميت بسزايی دارد و دانستن درسهاي ۸ و۹ و ۱۰ ضروري است.

۱۵ – برای حل بسياری از تمرين هاي ترجمه اي در عربی دوم و حتي كنكورمی توان از درس اعراب فعل مضارع استفاده كرد و بطور كلي درس پركاربردي است.

۱۶ – در عربی سوم بعد از اعلالها بخش منصوبات ، بسيار مهم است. زيرا نه تنها در ترجمه ی متن ها به دانستن انها نيازمنديم ، بلكه براي قوي شدن تركيب به دانستن اين قواعد احتياج داريم.

۱۷ – در پايان پيشنهاد می شود كه دانش آموزان ، جهت بالا بردن كيفيت يادگيری ، در بحث های گروهی شركت نمايند.

۱۸-دانش آموزان كنكوري بايد بدانند كه ۴۰%كنكور از سئوالات ترجمه اي مي باشد و نكات ترجمه اي كتاب در حدود ۳۵ نكته راحت و قابل فهم ميباشد كه با كمي تمرين وممارست مي توانيد اين ۸ سئوال را پاسخ دهيد.

با آرزوی موفقیت برای دانش آموزان عزیز

نكاتي چند درمورد روشهاي صحيح مطالعه

بارها از زبان بچه‌هاي كنكوري شنيده ايم كه مي گويند :

(( ديگرحال و حوصله خواندن اين كتاب را ندارم ))يا((آنقدر از اين كتاب خسته شده ام كه قابل گفتن نيست))و يا((هرچقدرميخوانم مثل اينكه كمتر ياد مي گيريم)) و يا ((10 بار خواندم و تكرار كردم ولي بازهم ياد نگرفتم)) به راستي مشكل چيست ؟ آيا براي يادگيري درس واقعا" بايد 10 بار كتاب را خواند ؟ آيا بايد دروس خود را پشت سرهم مروركرد؟ و آيا بايد دهها بار درس راتكراركرد تايادگرفت ؟ مطمئنا" اگر چنين باشد ، مطالعه كاري سخت و طاقت فرسا است . اما واقعيت چيزي ديگر است . واقعيت آن است كه اين گروه از فراگيران ، روش صحيح مطالعه را نمي دانند و متاسفانه در مدرسه هم چيزي راجع به چگونگي درس خواندن نياموخته‌اند. يادگيري و مطالعه ، رابطه اي تنگاتنگ و مستقيم با يكديگر دارند، تا جايي كه مي توان اين دو را لازم و ملزوم يكديگر دانست. براي اينكه ميزان يادگيري افزايش يابد بايد قبل از هرچيز مطالعه اي فعال و پويا داشت .

شيوه صحيح مطالعه ،چهار مزيت عمده زير را به دنبال دارد:

1- زمان مطالعه را كاهش ميدهد.

2- ميزان يادگيري را افزايش ميدهد .

3-مدت نگهداري مطالب در حافظه را طولاني تر مي كند.

4- بخاطر سپاري اطلاعات را آسانتر مي سازد.

براي داشتن مطالعه‌اي فعال و پويانوشتن نكات مهم درحين خواندن ضروري است تابراي مرورمطالب (خصوصآ در يكي،دو ماه باقي‌مانده به كنكور )دوباره كتاب رانخوانده و در زماني كوتاه ازروي يادداشتهاي خود،مطالب رامرور كرد .

يادداشت برداري ، بخشي مهم و حساس از مطالعه است كه بايد به آن توجهي خاص داشت . چون موفقيت شما را تا حدودي زياد تضمين خواهد كرد و مدت زمان لازم براي يادگيري را كاهش خواهد داد. خواندن بدون يادداشت برداري يك علت مهم فراموشي است.

روش ‌هاي مطالعه :

خواندن بدون نوشتن، خط كشيدن زيرنكات مهم، حاشيه نويسي، خلاصه نويسي، كليد برداري، خلاقيت و طرح شبكه‌اي مغز

1-خواندن بدون نوشتن: روش نادرست مطالعه است . مطالعه فرآيندي فعال و پويا است وبراي نيل به اين هدف بايد از تمام حواس خود براي درك صحيح مطالب استفاده كرد. بايد با چشمان خود مطالب را خواند و نكات مهم را يادداشت كرد. از طريق يادداشت برداري نكات مهم،مي‌توان هم با مطالب مورد مطالعه درگير شده و حضوري فعال و همه جانبه در يادگيري داشت و هم در هنگام مورد نياز ، خصوصا" قبل از امتحان ، بتوان از روي نوشته ها مرور كرد و خيلي سريع مطالب مهم را مجددا" به خاطر سپرد .فراموش نكنيد كه مطالب به دليل حجم انبوهشان،همواره از ذهن مي‌گريزند و به خاطر داشتن آنها تا زمان مورد نظر تنها از طريق يادداشت برداري و مرور يادداشت‌ها ميسر مي‌شود.

2- خط كشيدن زير نكات مهم :اين روش از شيوه‌هاي مطلوب مطالعه بشمار مي‌رود اما ذكر اين نكته الزامي است كه در اين روش بعضي از افراد بجاي آنكه تمركز و توجه بروي يادگيري و درك مطالب داشته باشند ذهنشان معطوف به خط كشيدن زير نكات مهم مي گردد .حداقل روش صحيح خط كشيدن زير نكات مهم به اين صورت است كه ابتدا مطالب را بخوانند و مفهوم را كاملا" درك كنند و سپس زير نكات مهم خط بكشند نه آنكه در كتاب بدنبال نكات مهم بگردند تا زير آن را خط بكشند .

3- حاشيه نويسي :اين روش مزاياي فراواني را به همراه خواهد داشت.ذكر كردن چكيده‌ي يك صفحه يا پاراگراف در حاشيه‌ي آن،گذشته از آن كه مي‌تواند نوعي يادداشت برداري مختصر بشمار رود ومرور كردن كتاب تنها ازطريق ورق زدن سريع را ميسر نمايد، به هنگام مرور كلي كتاب،با در دسترس قرار دادن سرنخي پيرامون كليت مبحث،آشنايي با مفهوم را افزايش داده،موجب تسريع فرايند بازخواني و مرور مي‌شود.

4- خلاصه نويسي : در اين روش، فرد مطالب را مي‌خواند و آنچه را كه درك كرده است ، بصورت خلاصه در دفتري يادداشت مي كند . اين روش براي مطالعه‌ي پويا بسيار مناسب است اما دكر اين نكته حائز اهميت است كه در اين روش ابتدا بايد مطالب را درك كرد و سپس آنها را يادداشت نمود .

5- كليد برداري :كليد برداري ، روشي بسيار مناسب براي خواندن و نوشتن نكات مهم است . در اين روش شما بعد از درك مطالب ، بصورت كليدي نكات مهم را يادداشت مي كنيد و در واقع كلمه كليدي كوتاهترين، راحتترين ،بهترين وپرمعني ترين كلمه اي است كه با ديدن آن، مفهوم جمله تداعي شده و به خاطر آورده مي شود .

6- خلاقيت و طرح شبكه اي مغز: اين روش بهترين شيوه براي يادگيري خصوصا" فراگيري مطالب درسي است .در اين روش شما مطالب را ميخوانيد بعد از درك حقيقي آنها نكات مهم را به زبان خودتان و بصورت كليدي يادداشت مي كنيد و سپس كلمات كليدي را بروي طرح شبكه اي مغز مي نويسد ( در واقع نوشته هاي خود را به بهترين شكل ممكن سازماندهي مي كنيد و نكات اصلي و فرعي را مشخص مي كنيد)تا در دفعات بعد به جاي دوباره خواني كتاب ، فقط به طرح شبكه اي مراجعه كرده وبا ديدن كلمات كليدي نوشته شده بروي طرح شبكه اي مغز ، آنها را خيلي سريع مرور كنيد . اين روش درصد موفقيت تحصيلي شما را تا حدود بسيار زيادي افزايش ميدهد و درس خواندن را بسيار آسان مي كند. و بازده مطالعه را افزايش ميدهد.

شرايط مطالعه

((بكارگيري شرايط مطالعه يعني بهره وري بيشتر از مطالعه ))

شرايط مطالعه ، مواردي هستند كه با دانستن ، بكارگيري و يا فراهم نمودن آنها ، مي توان مطالعه اي مفيدتر با بازدهي بالاتر داشت و در واقع اين شرايط به شما مي آموزند كه قبل از شروع مطالعه چه اصولي را به كار گيريد ، در حين مطالعه چه مواردي را فراهم سازيد و چگونه به اهداف مطالعاتي خود برسيد و با دانستن آنها مي توانيد با آگاهي بيشتري درس خواندن را آغاز كنيد و مطالعه اي فعالتر داشته باشيد :

1- آغاز درست :براي موفقيت در مطالعه ،بايد درست آغازكنيد.

2- برنامه ريزي : يكي از عوامل اصلي موفقيت ، داشتن برنامه منظم است .

3- نظم و ترتيب: اساس هر سازماني به نظم آن بستگي دارد .

4-حفظ آرامش: آرامش ضمير ناخود آگاه را پويا و فعال ميكند.

5- استفاده صحيح از وقت :بنيامين فرانكلين، ((آيا زندگي را دوست داريد؟ پس وقت را تلف نكنيد زيرا زندگي از وقت تشكيل شده است .))

6- سلامتي و تندرستي: عقل سالم در بدن سالم است .

7- تغذيه مناسب: تغذيه صحيح نقش مهمي در سلامتي دارد.

8- دوري از مشروبات الكلي : مصرف مشروبات الكلي موجب ضعف حافظه مي شود .

9 – ورزش : ورزش كليد عمر طولاني است .

10-خواب كافي: خواب فراگيري و حافظه را تقويت مي كند.

11 –درك مطلب:آنچه در حافظه بلند مدت باقي مي ماند ، يعني مطالب است .

دو توصيه مهم كه در مطالعه بايد از آن مطلع بود:

1- براي مؤثر و سازنده بودن مطالعه بايد زمانهاي استراحت را درميان زمانهاي مطالعه،تقسيم نمود ، يعني بايد سعي كنيم، حدود 60يا90 دقيقه بر روي يك مطلب تمركز نموده و پس از آن حدود 10 الي 15 دقيقه استراحت نماييم. سپس مجددا" با همين روال شروع به مطالعه كنيم.

2- پيش از مطالعه از صرف غذاهاي چرب و سنگين خودداري كنيد و چند ساعت پس از صرف غذا مطالعه نمائيد چون پس از صرف غذاي سنگين بيشتر جريان خون متوجه دستگاه گوارش مي‌شود تا به هضم و جذب غذا كمك كند و لذا خون‌رساني به مغز كاهش مي يابد و از قدرت تفكر و تمركز كاسته مي‌شود . از مصرف الكل و دارو هم خودداري فرمائيد همچنين غذاهاي آردي مثل نان قندي قدرت ادراك و تمركز را كم مي كند. نوشابه هاي گازدارهم همينطور هستند

مترادف و متضاد هاي عربي 3 تجربي

مترادف و متضاد هاي عربي 3 تجربي

درس اول
معني	متضاد	معني	متراد ف
مرگ # زندگي	حَيات# مَمات	بخشيد رفت رها كرد بهتر مي بيني	وَهَبَ : أعْطي ، جادَ راحَ : ذَ هَبَ وَدَعَ : تَرَكَ اَزْكي : اَفْضَل تَلقَي : تنْظُرُ
درس دوّم
معني	متضاد	معني	مترادف
امتناع كرد # پذيرفت	اَبَي # قَبِِلَ	ثروتمندان خوشحالي رسيد گناه عذا ب	الأغنياء : المُترَفُونَ الفَرَح : السُّرور نالَ : بَلَغَ الخَطيئَة : الذَّنْب العُقُوبة : العِقاب
درس سوّم
معني	متضاد	معني	مترادف
روبرو #پشت صبح #شب بدي #خوبي بالا # پايين خوبي ها #بدي ها ............... خوبي #بدي پنهان # آشكار مرد #زن كم # زياد شب # روز ............	أمامَ # وَراء صَباح # عِشاء إساءة # إحْسان فَوْق # تَحْت حَسَنات # سيئا ت قَبل # بَعد خَير # شَرّ السِرّ # العَلانية الذّكر #الاُنثي القَليل # الكَثير اللّيل # النهار الدنيا # الآخرة	دليل ها شادي مهرباني تاريكي نگاه مي كند	البَرا هين : الأد لّة البَهْجَة : السّرور التهنّن : الرحمة الظُلْمُة : الظَّلام يُشا هِدُ : يَنظُرُ

درس چهارم
معني	متضاد	معني	مترادف
سراي باقي # سراي فناپذير مردگان # زندگان بهشت # آتش جهنّم .......................... شادي # اندوه ................... ساكت # سخنگو روشنايي # تاريكي	الدار الباقية #الدار الفانية الأموات # الاحياء الجنة # النار كا فرين # مسلمين فَرَح #حُزْ ن ايمان # كفر صامِت # ناطِق نُو ر # ظَلام	رستگار شد زياد جنگ اندوه شديد نيكي احساس كرد خبر گريه فروتن برخاست دگرگون شد روبرو شد انداخت تربيت كرد	أفلَحَ : فازَ جَزيل : كَثير مَعركة : حَرْب الكابة :الحُزن الشد يد البِرّ : الاحسان شََعَرَتْ : أحسّتْ نبأ : خبر بُكاء : عَو يل خاضع : خاشع نَهَضَ : قامَ تَحَوّ لَ : تغيّرَ واجَهَ : قابَلَ أوْقعَ : ألْقي نَشَأ : تَربّي
درس پنجم
معني	متضاد	معني	مترادف
برتر# پست پايين تر # بالاتر	فَوْ ق # دُ وْن أسفل # أرفع	مقام جشن مهرباني	مَقام : شأن حَفلة : مرا سم حَنا ن : رِفق
درس ششم
معني	متضاد	معني	مترادف
ترس # دليري تلخي # شيريني اندوه # شادي	جُبْن # اِ قدام المُرّ # الحُلْو حُزْن # سُرُور	مهربان بزرگي تنبلي	رَؤُوْ ف : عَطُو ف شَرَف : مَجْد الكَسالة : الخُمُول
درس هفتم
معني	متضاد	معني	مترادف
مرگ # زندگي نا اميدي# اميد تنبلي # فعّاليت دنيا # آخرت حلال كرد# حرام كرد آرامش # حركت .......................	مَوْت # حَياة يَاْ س# رَجاء كَسَل # نَشاط دُنيا # اُ خْري ( عقبي ) أحَلّ # حَرّمَ سُكُو ن # حَرَكة الحَقّ # البا طل	آخرت نعمت ها دوام ، ثبا ت ازدين برگشتگان سنّت ها	آخرة : عقبي مَواهب : النِّعَم بَقاء : دَوام مارقين : خارجين سُنَن : قوانين

قواعد فعل صحیح و معتل

(( فعل صحيح- فعل معتل ))

فعل صحيح : فعلي كه د ر سه حر ف ا صلي آ ن ، حر و ف علّه نبا شد. ما نند : كَتَبَ ، ضَرَ بَ ، جَلَسَ

نكته :حر و ف علّه ( مر يض ) عبا رتند ا ز : و – ا – ي

فعل معتل : فعلي كه د ر يك يا دو حر ف ا صلي آ ن ، حر و ف علّه با شد ما نند : وَ عَدَ ، قا لَ ، رَضِيَ

اقسا م معتل :

الف - مثال : فعل معتلّي كه فا ء ا لفعل آ ن حر ف علّه با شد : مثال واوي ما نند : وَ عَدَ - وَصَلَ مثال يايي ما نند : يَسَرَ - يَقَنَ

ب- اجوف ( جَوْ ف = وسط ) : فعل معتلّي كه عين ا لفعل آ ن حر ف علّه با شد : اجو ف واوي مانند : قوَ لَ - صَوَ نَ أجوف يايي ما نند : بَيَعَ - عَيَشَ

ج- نا قص : فعل معتلّي كه لام ا لفعل آ ن حر ف علّه با شد : نا قص واوي مانند : دَ عَوَ - عَفَوَ ناقص يايي ما نند : رَضِيَ - خَشِيَ

د: لفيف : فعلي كه دو حرف اصلي آن از حروف علّه باشد . (مخصوص رشته انسا ني )

لفيف مقرون : هَوَيَ لفيف مفروق : وَلَيَ

فعل هاي معتلّ مثال عربي 3 تجربي وريا ضي
صيغه فعل معتل و صفحه	ريشه فعل معتل	نوع معتل
هَبْ (1) يَهَبُ (5 ) تَهَبُونَ (6)	و – ه – ب	مثال
وَعَدْتنا (1 ) وَعَدْتَ (2 ) يَعِدُ (1و 5 ) وَعَدَ (5 و 64)	و – ع – د	مثال
تَجِدُ (1 ) نَجِدُ ( 33 و 108) لَنْ تَجِدَ ( 100)	و – ج – د	مثال
و فِّقْني (1 )	و – ف – ق	مثال
وَصَلَ – (5 و 38)يَصِلُ (5 و0 1 و 100) يُواصِلُ (63 ) وَصَلْتُ (70)	و – ص – ل	مثال
وَدَعَ – يَدَعُ ( 5) يَدَعُونَ (6)لا يَدَعُ ( 11) لِيَدَعَهُ (26)	و – د – ع	مثال
تَصِفْنَ (6) يَصِفُوا (10) لايُوصَف (85 )	و – ص – ف	مثال
وَقَعَ ( 26 ) أوْقَعَ (63)	و – ق – ع	مثال
يَقِفُ (6 )توقّفَ ( 26 ) يَتَوقّف ( 44) وَقَفَتْ (65 و 72)	و – ق – ف	مثال
يَرِثُ ( 10 و27 و 101)	و – ر – ث	مثال
نُواجه ( 82)	و – ج – ه	مثال
يَئسَ (63) لا ييأ س (101 )	ي – إ – س	مثال
وُلِدْتُ (63) لم يَلِدْ ولم يُوْلَدْ ( 109)	و – ل – د	مثال
يَجِبُ (15 و 38 و 76) تَجِبُ ( 75)	و – ج – ب	مثال
ولا تَهِنُوا ( 64)	و – ه – ن	مثال

فعل هاي معتلّ لفيف عربي 3 تجربي
صيغه فعل معتل و صفحه	ريشه فعل معتل	نوع معتل
تَهْوَي (1)	ه – و – ي	لفيف
يُحْيي (29)	ح - ي - ي	لفيف
يَسْتَوي ( 66)	س – و – ي	لفيف
يُقَوِّيْ (52 ) إتّقُوا ( 111)	ق – و – ي	لفيف
هَيّوا (65)	ه – ي – ي	لفيف

فعل هاي معتلّ اجوف عربي 3 تجربي وريا ضي
صيغه فعل معتل و صفحه	ريشه فعل معتل	نوع معتل
أعُوْذُ (13) نعوذُ ( 85)	ع – و – ذ	اجوف
غيّرتْ ( 54) غَيِّرْ ( 112) تَتَغَيَّرُ ( 100 )	غ – ي – ر	اجوف
اُصيبَتْ (65)	ص – ي- ب	اجوف
شَيَّعَتْ ( 52)	ش – ي – ع	اجوف
ليسَ ( 30 و 76 و 92 و98) ليستْ (79 )لَسْتَ ( 82)	ل – ي – س	اجوف
كُنْتُ (1و 13 و 71و72)كانَ (6 و11 و17 و28 و32و 44 و47 و 52و 53 و63 و70 و 79 و 84 و 89 و101و 108) كُنّا ( 15 و 69 و 108) يكُونُونَ ( 56)كانَتْ (17و 18 و34و50و54و56و 63 و71و 73 و75 و 108) يتكوّنُ ( 33) كُنتم (64 و 92 و 98) لم يَكُنْ (71 و 109)تكونُ (75 و 97 و102)يكونُ (76 و101) كُنْ ( 82 و97) كُنتَ (82)	ك- و – ن	اجوف
تَجُوْد (1و 13)	ج – و – د	اجوف
يَغُوْصُ ( 32)	غ – و- ص	اجوف
سالَ ( 33)	س – ي – ل	اجوف
يُشيرُ ( 34 )	ش – ي – ر	اجوف
راحَ (10 ) إسْتَراحَ (25 ) يَسْتَريح (26) يَسْتَريحُوْنَ ( 38 )	ر – و – ح	اجوف
يَدُوْمُ ( 50 و 87) أدامَ ( 85 ) دامَ ( 85 ) مادامتْ (101 )	د – و – م	اجوف
تَحَوّلَتْ ( 51)	ح – و – ل	اجوف
قالَ (6 و 26 و63 و80 و 99 و101) قالُوا (10 و 80) قا لَتْ (17و 51 و 53 و 69) قُل ( 8 و 66 و100و 109) تقولينَ (70 )تقولُ (72 و104)يقولُ (82 و84 و89 و108)يقولنّ (82) يُقال(84 و92)لاتقلْ (92 )لاتقُولُوا (101	ق – و – ل	اجوف
باعَ (6 )	ب – ي – ع	اجوف
ماتَ ( 6 و 28 ) تَموتُ ( 52 و 63) يُميتُ (29)	م- و – ت	اجوف
سارَ (6 )	س – ي – ر	اجوف
فازَ (6 ) يَفُوز ( 10 ) لا يَفُوزُ ( 91)	ف – و – ز	اجوف
دارَ ( 6 و 10) يَدُوْرُ ( 34 و 87)	د – و – ر	اجوف
ذاقَ (6) تَذَوَّقَ ( 86)	ذ – و – ق	اجوف
رامَ ( 6)	ر – و – م	اجوف
فاتَ (6)	ف – و – ت	اجوف
جاءَ (6 و 11و 15و 17و28 و 45 و 61 و 82 و 83 و 98) جا ؤ وا (64) جاءتْ (50 و71)	ج – ي – ء	اجوف
جالَ – تَجُولُ (6و7 )	ج – و – ل	اجوف
عادَ – يَعُوْدُ ( 6 و7) تَعَوّدْنا ( 16 ) تَعَوّدَ ( 17 ) يَعُودُ ( 38 ) عادَ ( 63)	ع – و – د	اجوف
كادَ ( 6 و63)	ك- ي – د	اجوف
تابَ – يَتُوْبُ ( 7 ) تُبْ (10) تا بَ (26)	ت - و – ب	اجوف
عاشَ (7 و 34) يَعيشُ ( 41و 57 و 58 و 60) تَعيشُ ( 60 ) يَعِشْنَ (70) تَعِشْ ( 86 )	ع – ي – ش	اجوف
لاقَ – يَليقُ (7 )	ل – ي- ق	اجوف
خافَ – يخافُ (7) أخافُ (10 و 63)	خ – و- ف	اجوف
يُفيْدُ (10) يستفيدُ (89) تستفيدُ (89) لا تستفيدُ ( 95)	ف- ي – د	اجوف

فعل هاي معتلّ اجوف عربي 3 تجربي وريا ضي
صيغه فعل معتل و صفحه	ريشه فعل معتل	نوع معتل
يَشاءُ (29) شاءَ ( 66 و 85 )	ش - ي - ء	اجوف
إسْتَعارَتْ ( 17و 18 )	ع – و – ر	اجوف
تَخُوْنُ (17)	خ – و – ن	اجوف
أرَدْتُم ( 16) تُريدُ (63 و 104) اُريدُ (69) نُريدُ ( 69 و 101)	ر – و – د	اجوف
هَيّأنا (16 )	ه – ي- أ	اجوف
تَنالُ (17 ) نالَ (28 و 86)	ن – ي – ل	اجوف
أجابَ ( 17 و 28 و 44 و 53 و 63)	ج – و – ب	اجوف
تَتَزَيَّنُ ( 17)	ز – ي – ن	اجوف
زادَ ( 28 و 86) زِدْني ( 48 ) زيد ( 85) لن نزيدكم (94)	ز – ي- د	اجوف
نِمْتُ ( 71 )	ن – و – م	اجوف
يُزيلُ (76) يَزول ( 80)	ز – و- ل	اجوف
لا يُطيقُ (82) لايُطاق (85)	ط – و – ق	اجوف
يَقودني (84)	ق – و – د	اجوف
طابَ (85) طيّبَ ( 85)	ط – ي- ب	اجوف
يُضَيِّعُونَ ( 86) ضَيَّعَ ( 100 )	ض – ي- ع	اجوف
أستشيرُ ( 93)	ش – و – ر	اجوف
زوّدَ ( 95 )	ز – و – د	اجوف
اُفَوِّضُ ( 98)	ف – و – ض	اجوف
هاتُوا ( 98) نكته : هاتِ اسم فعل است به معنا ي (أعطني ) ببخش ،بده	ه - ي- ت	اجوف
تَعاوَنُوا (111 ) نستعينُ ( 109 )	ع – و – ن	اجوف
كُوِّرَتْ ( 110)	ك – و – ر	اجوف
أغِثْنا (105)	غ – ي – ث	اجوف
صاحَ ( 16و 63	ص – ي – ح	اجوف
تَقُوْمُ (11) إسْتَقامَ ( 25) قامُوا( 16) قامَ (34 و101) قامَتْ (52 ) يَقُومونَ( 38) لاتَقُم ( 59)	ق – و- م	اجوف
يستطيعُ (10 ) يُطِعْ ( 46) تستطيعُ ( 70 ) أستطيعُ ( 71)	ط – و – ع	اجوف

فعل هاي معتل ناقص عربي3 تجربي و رياضي
صيغه فعل معتل و صفحه	ريشه فعل معتل	نوع معتل
مَشَي ( 20 ) يَمشي ( 26) يَمْشُوْنَ ( 27‌) تَمشي ( 62 )	م – ش – ي	ناقص
جَرَي ( 20 )جَرَتْ ( 53 ) تَجْرِي (64)	ج – ر- ي	ناقص
رَضِيَ – يَرْضَي ( 25 ) إرْضَ ( 26)	ر – ض – ي	ناقص
خَشِيَ ( 25 و 26 ) يَخشَي (25 و 66 و 96)	خ – ش- ي	ناقص
تَقضِي ( 25) إنقضي (25 و 104) إقضِ ( 27 و 112)	ق – ض – ي	ناقص
سَعَي (26و 98) تَسْعَي ( 62 ) يَسْعَي ( 83 و 89 و 100)	س – ع – ي	ناقص
أعْطَي ( 28) تُعْطِي ( 33 ) يُعْطِي – أعْطِني ( 48)	ع – ط – ي	ناقص
لَمْ يَنْهَ ( 26) نَهي ( 100 )	ن – ه – ي	ناقص
لا تُعانِي ( 86 )	ع - ن – ي	ناقص

فعل هاي معتلّ ناقص عربي 3 تجربي وريا ضي
صيغه فعل معتل و صفحه	ريشه فعل معتل	نوع معتل
أدّيْتُ ( 89 و 90)	أ - د – ي	ناقص
خَلَتْ ( 96 )	خ- ل – ي	ناقص
يَنجو ( 87)	ن – ج – ي	ناقص
أغْنِ ( 112)	غ – ن – ي	ناقص
تَصْلي ( 110)	ص – ل- ي	ناقص
تَشتكي ( 104)	ش – ك – ي	ناقص
أدْري ( 104)	د – ر – ي	ناقص
نادتْني ( 69 و 72) تُناديكَ (72)	ن – د- ي	ناقص
لَمْ يُشْفَ ( 26 ) إشْفِ ( 27 و 112)	ش – ف – ي	ناقص
رأي (17 و 25 و 101) يَرَي ( 25 و 86 و 100) نَري (32و 34) لا يَرَي (33) رآ ( 44) رَأيْتَ ( 45) تَري (64) رأيتُ (71 و 87)يَرَ (79)رأيتَ ( 82) أري ( 104)	ر – أ – ي	ناقص
تُبا هي ( 30 )	ب – ه- ي	ناقص
يَغْشا ( 32‌)	غ – ش – ي	ناقص
نَسيتُ (17) لا أنسي (26 و 53) نَسِيَ – يَنسي (25 ) تَنْسَونَ ( 27 و 98)لا تَنسي (69) نُسِيَ ( 71و 73) ننسا (72) لا تَنْسَ ( 104 ) يَنسي ( 100)	ن – س – ي	ناقص
دعا ( 21 و 78) اُدْعُ ( 26 ) دَعَوْتُ ( 43) يَدْعُو ( 66 و86) تَدْعُونَ (69) يَدْعُونَ (93)	د – ع – و	ناقص
يَخْتَفي ( 33)	خ – ف – ي	ناقص
سُمِّيَ ( 34)	س – م – ي	ناقص
يُبديْ ( 75 )	ب – د – ي	ناقص
عَسَي ( 79)	ع – س – ي	ناقص
يَكْفِي (69)	ك – ف - ي	ناقص
تَعالَوا (65)	ع – ل - و	ناقص
رَبّتْ ( 51 و 54 )	ر – ب – و	ناقص
يَبْكُوْن (64)	ب – ك – ي	ناقص
يُحْصَي (52و 85)	ح – ص – ي	ناقص
يُصَلِّي (57) صَلِّ‌( 67) يُصَّْلونَ (72)	ص - ل – و	ناقص
تَبْقي (63) لم يبقَ ( 71 ) يَبْقي ( 86 )	ب – ق – ي	ناقص
أتا (1) يَأتي – يَأتُوا ( 15و18 ) آتينا (42) يأتينَ (70) تأتي (72) آتِنا ( 105 )	أ – ت – ي	ناقص
تَلْقَ (1) لَقِيَ – ألْقَيْتُ – ألْقَي ( 26) تَلَقّا ( 34 )	ل – ق – ي	ناقص
نَأبي ( 16)	أ – ب – ي	ناقص
نُهْدِي ( 16) هَدَي ( 21 و 66 و 110) إهْتَدي (25 ) يَهْدِي (32 و102) إهْدِ ( 109)	ه – د – ي	ناقص
نَرْجُوْ ( 16) رَجا ( 21 ) لَمْ يَرْجُ ( 26 ) أرْجُوْ ( 48 و 53 و 63 و 69 و 72) تَرجُو ( 86 )	ر – ج – و	ناقص
تَلا ( 21 و 26 )	ت – ل – و	ناقص
عَفا (20) اُعْفُ – يَعْفُو ( 26) عَفَوْتُ ( 59 )	ع – ف – و	ناقص
ضَحَّي ( 72)	ض – ح – ي	ناقص
رَمَي (21)	ر – م – ي	ناقص

توضیحی در مورد اسم منصرف و غیر منصرف

بحث کامل منصرف و غیرمنصرف

مقدمه:

تقسیم بندی اسم به منصرف وغیر منصرف یکی از مباحث کتب دبیرستان می باشد که دانش اموزان در سال دوم با آن آشنا می شوند. چون این بحث از مباحثی است که همه دانش اموزان مقطع متوسطه در همه رشته ها به آن نیاز دارند،مخصوصا در علم صرف(تجزیه)تحقيقي در این مورد صورت گرفته که امید است مورد استفاده همکاران محترم قرار گیرد.

تعریف

اسم منصرف: اسمی است که تنوین وهمه علامتهای اعراب اصلی را می پذیرد وشبیه به فعل نمی باشد.(متمکن امکن)

اسم غیر منصرف: اسمی است که تنوین[1] و کسره نمی پذیرد وشبیه به فعل میباشد [2](متمکن غیر امکن)

اسباب منع صرف :

9 سبب باعث غیر منصرف شدن اسم می شود: 1-علمیت 2- تانیث 3- جمع 4-ترکیب5- وصف 6- «ان» زائد 7- عدل 8- وزن فعل 9- عجمه. باید لااقل دو سبب از اسباب بالا در یک اسم موجود باشند تا غیر منصرف شود به استثنای 1- الف تانیث ( مقصوره یا ممدوده،علم یا غیر علم) 2- جمع منتهی الجموع؛ که هر کدام از اینها جانشین دو سبب می شوند .

شرایط:

الف- عَلَم: اسم علم در شش موضع غیر منصرف میباشد:

1- هر گاه علم مختوم به «ان» زائد باشد: رمضان، رضوان، زیدان

نکته:باید قبل از «ان» زائد سه حرف اصلی موجود باشد و الا منصرف می باشد.

اسمهایی مانند ( عفّان- حسّان) را اگر از ریشه‌ ‍ «عفن» و «حسن» بدانیم منصرف اند و اگر از ریشه «عفّ» و «حسّ» محسوب کنیم غیر منصرف میباشند.

2- اگر بر وزن فعل یا شبه فعل باشد : یزید، احمد[3] و تغلب. و منظور از شبه فعل اسمی است که وزن ان بیشتر در فعل کاربرد دارد: اِجبِع(روستایی در لبنان) ، اِ صبَع( اگر علم مذکر باشد)

3- هر گاه علم تر کیب مزجی باشد: بعلبک ، بیت لحم ، قاضیخان .

نکته: در ترکیب مزجی اگر جزء دوم معرب نباشد منصرف می باشد مانند ترکیب عددی ( خمسه عشر) و اسمهایی که به «ویه» ختم می شوند : سیبویه ، دادویه، بابويه

4- هر گاه علم اعجمی ( غیر عربی) و زائد بر سه حرف باشد : ابراهیم[4]، یعقوب نکته: اگر علم اعجمی سه حرفی «ساکن الوسط» باشد منصرف است: نوْح، لوْط و اگر «متحرک الوسط» باشد غیر منصرف می باشد: شَتَر، لَمَک[5].

نکته دوم: نامهای انبیاء به دلیل 1- علم بودن 2- عجمی بودن، غیر منصرف میباشند به جز این شش اسم « محمد، شعیب، صالح، هود، نوح، لوط »‍» نامهای ملائکه نیز این چنین میباشد به جز « رضوان، مالک، نکیر، منکر).

5-هرگاه علم مونث باشد: لفظی: معاویه، طلحه یا معنوی:زینب، مریم.

نکته اول: اگر علم با تاء مدوره «ة» مونث شده باشد چه برای مونث باشد:( فاطمه) یا مذکر:( طلحه) سه حرفی باشد (قله) ویا بیشتر............... در همه حال غیر منصرف اند.

نکته دوم: اسمهای علم مونث بیش از سه حرف بدون شرط غیر منصرف اند: زینب، سعاد اما اسمهای سه حرفی دو حالت دارند 1- اگر « متحرک الوسط» باشند غیر منصرف اند : سَحَر، سَقر[6] 2- اگر «ساکن الوسط» باشند الف: به شرط عجمی بودن غیر منصرف اند : جور ، زَید

ب- واگر عربی باشند هردو حال جایز است: هِند.

نکته سوم : اسمهای مختوم به الف تانیث بدون هیچ شرطی غیر منصرف می باشند چه مفرد باشد: سکری، حمراء ویا جمع: مرضاء، اصدقاء؛ علم باشد : سلمی، خنساء ویا صفت: حُبلی، عذراء.

نکته چهارم: علم مذکری که به الف مقصوره ختم شود به دو دلیل غير منصرف ميباشد : 1- علمیت 2-شبیه بودن الف الحاق ان به الف مقصوره: عَلقی: ( نام گیاهی) ، أرطی: ( نام درختی).

نکته پنجم: اسمهای علم مونث بر وزن «فَعالِ» مانند : حذامِ، رقاشِ به دو صورت ترکیب می شوند :1- مبنی بر کسر (اهل حجاز) 2- غیر منصرف( بنی تمیم) .

نکته ششم: با اسمهای منقوصی که علم مونث باشند مانند « جوارٍ» رفتار می شود :

جاء قاضٍ [7]. رایت قاضیاً . سلّمت علی قاضٍ

6-جمع عَلَم با عدل موجب غير منصرف بودن اسم مي شود : «عُمَر ، زُمَر»

عدل عبارت است از از تغيير كلمه از وزن و صيغه اصلي خود و دو نوع مي باشد

الف : تحقيقي : آن است كه كلمه از اصل خود عدول نموده مثل «احاد» كه معدول «اَحَد» مي باشد و «اُخَر» كه معدول «آخر» مي باشد .

ب : تقديري : عدولش از اصل چيز ديگري بوده است و اينها مجموعاً پانزده كلمه مي باشند بر وزن «فُعَل[8]»

توضيح آنكه علماي نحو در عدل تقديري غير از علم بودن دليل ديگري براي غير منصرف بودن اين اسم ها نيافته اند پس گفته اند معدول « منقول » از صيغه « فاعل » هستند مثل « غُدَر و فُسَق » كه معدول « غادر » و « فا سق » مي باشند .

نكته اول : هر چه بر وزن « فُعال ،‌ مَفعَل » از عدد باشد عدل قياسي «‌تحقيقي »‌ محسوب مي شود كه عبارتند از « احاد و موحد و ثُناء مَثني ... عشار معشر »

مثال : جاء القوم اُحاد مَوحَد يعني : جاء القوم واحداً واحداً .

نكته دوم : حروف تأكيدي كه بر وزن « فُعَل » باشند نيز غير منصرف اند مثل « جُمَع » « جاء النساء جمعُ – رايت النساء جمعَ – مررت بالنساء جمعَ » . جُمَع معدول از « جمعاوات » مي باشد

شرايط غير منصرف بودن صفت « وصف »

1- هر گاه بر وزن « فَعلان » باشد و مؤنث آن بر وزن « فَعلي »‌باشد « سَكران – سَكري »

2- هرگاه صفت بر وزن « أفعل »‌باشد : أحمر ، أعرج

3- در صوريتكه صفت معدول از لفظ ديگري باشد « ُاخَر » جمع اخري

نكته اول : صفتي كه بر وزن « فَعلان » يا « أفعل »‌ است تا زمانيكه وصفيت آن اصلي نباشد ، غير منصرف نخواهد بود

مثلاً «‌صفوان »‌صفت مخصوص سنگ و نرم و تابان مي باشد پس منصرف است همچنين « اربع» كه براي عدد معين و «‌أرنب » كه براي حيوان معين وضع شده است

مثال : « مررت بنسوه أربعِ »

نكته دوم : اگر صفت بر وزن « فعلان » و « أفعل »‌با «ۀ»‌مدوره مونث شوند منصرف خواهند بود . مثلاً « سيفان » منصرف مي باشد چون مونث ان « سيفانۀ » بمعني « طويل »‌ مي باشد . همچنين « أرمل » چون مونث آن « ارملۀ » مي باشد منصرف است .

- شرايط غير منصرف بودن جمع

1- بر وزن « مفاعل »‌باشد مانند « مساجد ، أكارم ، فياصل »

2- بر وزن « مفاعيل » باشد مانند « مصابيح – قناديل و أنا شيد [9]»

3- نكته اول : جمع غير منصرف همان « جمع منتهي الجموع » است يعني جمعي كه بعد از الف مكسر دو حرف متحرك يا سه حرف كه وسطش « ياء » ساكن است باشد « فواصل ، أنامل ،‌رياحين ،‌أراجيز »

نكته دوم : جمع مكسري كه «ۀ» مدوره داشته باشد منصرف محسوب مي شود « أساتذۀ و تلامذۀ »

نكته سوم : جمع منتهي الجموع كه بر وزن مفاعيل باشد ولي حرف دوم بعد از الف متحرك باشد منصرف است « صياقلۀ ، عبادلۀ »

نكته چهارم : با اسم هاي ناقصي كه جمع منتهي الجموع باشند مثل « جواري »‌ «‌غوا شي »‌مانند « قاضي » رفتار مي شود : جاء جوارٍ رايت جواريَ سلمت علي جوارٍ

سؤال : اسم غير منصرف در چه صورت توسط كسره مجرور مي گردد جواب : هرگاه اضافه شود يا بعد از الف و لام قرار گيرد

مثال : ( في أحسنِ تقويم ) ( انتم عاكفون في المساجدِ ) .

نكته : منصرف فرض كردن اسم غير منصرف و آن را مانند اسم منصرف اعراب دادن زيادا ست و اين بخاطر تناسب با قبل يا بعد خود مي باشد : مثال : « سلاسلاً و أغلالاً و سعيراً » كه لفظ سلاسل با اينكه غير منصرف است تنوين پذيرفته است . عكس اين موضوع يعني اسم منصرف را غير منصرف فرض كردن فقظ هنگام ضرورت مي باشد « و ممن و لدوا عامرُ ذو الطول و ذوالعرض » كه بايد عامرٌ گفته مي شد

[1]. به استثناي تنوين مقابله ( كه بر اسم جمع مونث داخل مي شود) و تنوين عوض ( كه بر سر اسمهاي ناقص مي ايد) ؛ اين دو تنوين بر سر اسمها ي غير منصرف نيز داخل مي شوند: اذرعاتٍ ، جوارٍ

[2] زيرا فعل نيز كسره وتنوين نمي پذيرد

[3] اين همان احمد لاينصرف است كه علی بر سر آن جر ندهد

[4] . نكتة نحوية: جاء سائل بيتا و سال صاحبته ان تعطيه ؛ فقالت : انصرف، فقال : اعطيني فقالت: انصرف فقال : اعطيني فقالت: انصرف فقال: اسمي ابراهيم لا ينصرف الا اذا حلّي او اُضيف.

[5] نوه حضرت نوح (ع) و يا به قولي پدر ايشان.

[6] از طبقات جهنم به معني سوختن شديد.

[7] اگر اسم زني «قاضي» باشد.

[8] . « بلع،‌ ثعل‌‌ ، جعي ، جثم ، دلف ، زحل ، زفر ، عصم ، فتم ، قزح ، مضر ، هبل ، هدل ، عمر ، جعل »

[9] . كلمه« سراويل » را در صورتي كه مفرد فرض كنيم باز به خاطر شباهت با جمع غير منصرف مي باشد

توجه : بیشتر مطالب این موضوع صرفی جهت استفاده همکاران و دوستان علاقه مند به عربی تهیه و تنظیم شده است .

متن وترجمه کامل عربی اول دبیرستان

الدّرس الأوّل

﴿...هَبْ لـﻰ حُكْماً وَ ألْحِقْنـﻰ بِالصَّالِحينَ﴾

ياربِّ

قَوِّ عَلَي خدمتِكَ جَوارِحـﻰ! و ﭐشْدُدْعلي العَزيمةِ جَوانِحـﻰ!

فإليكَ يا ربِّ نَصَبْتُ وَجهـﻰ.

و إليكَ يا ربِّ مَدَدْتُ يَدﻯ.

يا سابغَ النِّعَمِ يا دافِعَ النِّقَمِ!

صَلِّ علي مُحَمَّدٍ و آلِ مُحَمَّدٍ و ﭐفْعَلْ بـﻰ ما أنْتَ أهْلُه.

درس اول

پروردگارا ، اعضاي بيروني بدن مرا براي خدمت به خودت قوي كن واعضاي دروني بدن مرا براي برخورداري از عزمي راسخ ،استوار بدار (ياري كن) .

پرودگارا چهره ام را به سوي تو قرار دادم و اي پروردگار ، دستم را به سوي تو دراز كرده ام .

اي كسي كه فراخيِ نعمت را به كمال داده است و اي بر طرف كننده ي بلا ها . بر محمّد و خاندان محمّد درود بفرست و براي من آنچه را كه تو شايسته آن هستي انجام بده .

الدرسُ الثّانـى

إلهـﻰ ...! قد أسْلَمتُ مُنْذُ مدّةٍ و لكنْ ... ما شاهَدْتُ حَبيبـﻰ...! كَلَّمْتُ والِدَتـﻰ فـﻰ هذا الْموضوعِ... هـﻰ لاتَسْمَحُ...عجوزٌ... محتاجهٌ إلي الرِّعايةِ.

ولكن...

ماذا أفْعَلُ؟! أتُساعِدُنـﻰ؟!

ذاتَ ليلةٍ

أمّاه! لقد نَفِدَصَبْرﻯ! أنا مشتاقٌ لِزيارةِ الرَّسولِ (ص).

كيف أصْبِرُ علي فِراقِكَ؟! ...لا...لا... أنا عجوزٌ... لا أقْدِرُ...!

لكن سأرْجِعُ قبلَ غروبِ الشَّمْسِ... أعاهِدُكِ!

أمّا...! لابأسَ... حَسَناً...! أنا بانْتِظاركَ قَبْلَ غروبِ الشَّمْسِ.

حتماً... حتماً... شُكراً جزيلاً يا أمّاه!

درس دوم

خدايا مدتي است كه مسلمان شده ام ولي دوستم را نديده ام با مادرم در اين باره صحبت كردم او اجازه نمي دهد و پير است نيازمند پرستاري و مراقبت است .

ولي ...

چه كنم ؟ آيا مرا كمك مي كني ؟!

شبي

مادر جان صبرم تمام شده ! من مشتاق ديدار پيامبر (ص) هستم.

چگونه بر دوري تو صبر كنم! ... نه ... نه ... من پير هستم ... نمي توانم ... !

ولي قبل از غروب خورشيد باز خواهم گشت به تو قول مي دهم!

ولي ... عيبي ندارد ... بسيار خوب . من قبل از غروب خورشيد منتظرت هستم .

حتماً ... حتماً ... خيلي متشكرم اي مادر!

فـﻰ الطَّريقِ

كيف أشْكُرُ هذه النِّعمةَ؟!

بعد ساعاتٍ أنا فـﻰ خدمةِ حَبيبـﻰ!

أ يُمْكنُ...؟ يا أوَيسُ! هَلْ تُصَدِّقُ؟

فَقَرُبَ "أويسٌ" مِنْ مدينةِ النَّبـﻰِّ (ص)...

يا لَلسَّعادةِ! يا لَلسَّعادةِ!

و فـﻰ الْمدينةِ

سِّيدﻯ! سيِّدﻯ! أين بَيْتُ النَّبـﻰِّ (ص)؟! أين...

هُناكَ, هناكَ...

آه... وَصَلْتُ... نِهايةُ الفِراقِ...!

طَرَقَ بابَ الْبَيْتِ.

عفواً, حبيبـﻰ! ...أطْلُبُ زيارةَ حَبيبـﻰ رَسولِ اللّهِ (ص).

در راه

چگونه اين نعمت را شكر كنم؟!

بعد از چند ساعت من در خدمت دوستم هستم!

آيا ممكن است ...؟ اي اويس ! آيا باور مي كني؟

اويس به شهر پيامبر(ص) نزديك شد. چه سعادتي ! چه سعادتي!

و در شهر

آقا!آقا ... خانه پيامبر(ص) كجاست ؟ كجاست ...

آنجا ،آنجا

آه ... رسيدم .... پايان جدايي ... !

به در خانه زد .

ببخشيد، دوست من! مي خواهم دوستم رسول خدا(ص) را ديدار كنم.

أهلاً و سهْلاً, تَفَضَّلْ.

لا... لا... أينَ... أينَ؟

هو سافَرَ إلي مكانٍ قَريبٍ,

يَرجِعُ بَعْدَ قليلٍ إنْ شاءَاللّهُ.

قَطَعْتُ هذه الْمسافةَ البعيدةَ لِزيارةِ حَبيبـﻰ.

والِدَتـﻰ؟!

فَجَلَسَ علي الأرضِ قَلِقاً... نَظَرَ إلي السَّماءِ, يُفَتِّشُ عَنْ مَوضِعِ الشَّمسِ...

اَلْوفاءُ بالعَهْدِ؟!

نَهَضَ أويسٌ مِنْ مكانِه حزيناً و قالَ لِلصَّحابـﻰِّ:

لا أقْدِرُ أكثَرَ مِنْ هذا ! والِدَتـﻰ بانتظارﻯ... بلِّغْ سَلامـﻰ إلي حَبيبـﻰ.

و تَرَكَ الْمدينةَ.

خوش آمديد.

نه ... نه ... كجاست ... كجاست؟

او به جايي نزديك سفر كرده است ،

انشاءالله بعد از مدت كمي برمي گردد.

اين مسافت دور را براي ديدار دوستم پيمودم.

مادرم؟!

با ناراحتي بر روي زمين نشست ... به آسمان نگاه كرد به دنبال جاي خورشيد

مي گشت ...

وفاي به عهد؟!

اويس با ناراحتي از جايش بر خاست وبه يارپيامبر گفت: بيشتر از اين نمي توانم! مادرم منتظرم است .

... سلامم را به دوستم برسان وشهر را ترك كرد .

رَجَعَ النَّبـﻰُّ (ص) مِنْ سَفَرِه...

إنِّـﻰ لَأجِدُ نَفَسَ الرَّحمانِ مِن جانبِ الْيَمَنِ!

تَفوحُ رائِحةُ الْجَنَّةِ مِن قِبَلِ "قَرَن"!

وَ بَعْدَ سِنينَ ... جاهَدَ أوَيْسٌ فـﻰ معركةِ صِفِّينَ و هو يُدافِعُ عن حبيبِ حَبيبه, فَوَقَعَ عَلَي الأرضِ شهيداً. هَنيئاً لكَ الشَّهادةُ يا أويسُ!

پيامبر (ص) از سفرش بازگشت ...

به راستي كه من نفس خداي رحمان را از جانب يمن مي يابم ! بوي بهشت از سمت "قرن" پخش مي شود!

وبعد از سالها ... اويس در حالي كه از محبوب محبوبش دفاع مي كرد در جنگ صفّين جهاد كرد پس شهيد بر روي زمين افتاد. شهادت بر تو گوارا باد اي اويس .

الدّرس الثالث

التِّلميذُ المِثالـﻰّ

رَخيصٌ ... رخيصٌ...!

ألْبِسةٌ جميلةٌ... أحْذِيةٌ أنيقةٌ ...! كُلُّ شـﻰءٍ رَخيصٌ... أسرِعوا... أسرِعوا!

هذا جميلٌ جدّاً... ثَمَنُهُ باهِظٌ!

اِنْتَخِبْ يا وَلَدﻯ! لاتُفَكِّرْ فـﻰ الثَّمَنِ!

أمّاه! لِماذا يَشْتَغِلُ هذا التِّلميذُ بِبَيْعِ الصُّحُفِ؟

أليس لَهُ درسٌ ؟!

بَلَـي... ولكن هؤلاءِ يَهْرُبونَ من قِراءةِ الدّروس. هم يَتَكاسَلونَ ... حتماً... لاشكَّ.

ولكِن...!

مالَكَ تَتَأمَّلُ...؟! اَلشَّمسُ مُحْرِقَةٌ...غَداً حَفْلَةٌ...!

درس سوم

دانش آموز نمونه

ارزان است ... ارزان است ... !

لباس هاي زيبا ... كفش هاي شيك ... ! همه چيز ارزان است ... بشتابيد... بشتابيد .

اين بسيار زيباست ... بهاي (قيمت) آن گران است!

اي پسرم انتخاب كن . به بها (قيمت)فكر نكن .

مادر ! چرا اين دانش آموز مشغول روزنامه فروشي است؟

آيا درس ندارد؟!

بله ولي اينان از خواندن درسها فرار مي كنند. آنان تنبلي مي كنند ... حتماً ... هيچ شكّي نيست.

ولي تو را چه مي شود كه درنگ مي كني(مي انديشي) ... ؟!

خورشيد سوزان است ... فردا جشن است .

فـﻰ البيت

أمّاه! تَنْعَقِدُ حَفْلَةٌ فـﻰ الْمدرَسةِ.

شـﻰءٌ جميلٌ! بِأﻯِّ مناسَبةٍ؟

لِتَعيينِ التِّلميذِ المثالـﻰِّ!

مَنْ هو؟

لا أدرﻯ ... حتماً ذلك الوَلَد . لا أدرﻯ . لا أدرﻯ.

علي أﻯِّ حالٍ... هل نذهبُ معاً يا أمّاه؟

يا بُنَـﻰَّ! أنتَ تَعْلَمُ أنَّ غَداً مَوْعِدَ تَسليمِ السَّجّادةِ لِصاحبِها... لا أقْدِرُ, آسِفَةٌ.

لا بَأسَ!

اِستَيْقَظَ قَبْلَ طلوعِ الْفَجْرِ و تَوَضَّأ و بَعْد َالصَّلاةِ, هيَّأ نَفْسَهُ لِلذَّهابِ... فَذَهَبَ وَحْدَه.

مادر!جشني در مدرسه بر گزار مي شود.

چيز زيبايي است ! به چه مناسبتي؟

براي تعيين دانش آموز نمونه.

او كيست؟

نمي دانم ... حتماً آن پسر . نمي دانم . نمي دانم .

به هر حال ... آيا با هم مي رويم اي مادر؟

اي پسركم! تو مي داني كه فردا وقت تحويل قاليچه به صاحبش است. نمي توانم، متأسفم .

عيبي ندارد.

قبل از طلوع صبح بيدار شد و وضو گرفت و بعد از نماز ، خودش را براي رفتن آماده كرد ... پس به تنهايي رفت .

فـﻰ الْمدرسةِ

مَرْحَباً... مَرْحَباً... تَفَضَّلوا... تَفَضَّلوا!

شُكراً جَزيلاً.

...و بعْدَ دقائقَ بَدَأت الْمَراسيمُ و بعدَ إجراءِ مَسْرَحيّهٍ و أنشودَةٍ...

نَحنُ اجْتَمَعْنا هُنا لِتَكْريمِ تلميذٍ مِثالـﻰّ... هو أسوةٌ لِلْجَميعِ...فـﻰ الأخلاقِ ...فـﻰ الدَّرسِ... والعَمَل. هذا هو "سعيدٌ".

إلهـﻰ! ماذا أشاهِدُ؟ هو ذلك البائِعُ!

بُنَـﻰَّ... بُنَـﻰَّ... لَقَد اشْتَبَهْتُ...لا... لا... هوالنّاجِحُ...!

فـﻰ الْحقيقةِ نحن نَتكاسَلُ.

أقْبَلَ سعيدٌ و اسْتَقْبَلَهُ الْمديرُ بِحَفاوَةٍ و بعدَ مصافَحَتِهِ علَّقَ علي عُنُقِهِ وِسامَ الْاِجتهادِ و النَّشاطِ. و مَنَحَهُ جائِزةً.

در مدرسه :

خوش آمديد ... خوش آمديد ... بفرماييد ... بفرماييد ...

خيلي متشكّرم

و بعد از چند دقيقه مراسم شروع شد و بعد از اجراي نمايشنامه اي و سرودي ...

ما اينجا براي بزرگداشت دانش آموز ي نمونه جمع شده ايم ... او براي همه الگوست ... در اخلاق ... در درس ... وكار. اين وي است "سعيد" .

خدايا ! چه مي بينم ؟ او همان فروشنده است .

پسركم ... پسركم ... اشتباه كرده ام ... نه ... نه .... او موفّق است .

در حقيقت ما تنبلي و سستي مي كنيم .

سعيد جلو آمد و مدير به گرمي از او استقبال كرد و بعد از دست دادن با او مدال تلاش و فعّالّيت را به گردن او آويخت و جايزه اي به او بخشيد.

الدَّرسُ الرّابعُ

اَلعِبرةُ

أيُّها النّاسُ مَوكِبُ صاحبِ الْجَلالةِ "قارونَ" الْمُعَظَّمِ فـﻰ الطَّريقِ...اِبْتَعِدوا ! اِبْتَعِدوا !

اَللّهُمَّ خَلِّصْنا مِن شرِّ هذا الطَّاغوتِ!

إنَّه شَرُّ مَخْلوقٍ!

اُنْظُرْ... لَقَدْ خَرَجَ قارونُ فـﻰ زينَتِهِ!

يا لَيْتَ لَنا ثروةَ قارونَ...!

أخـﻰ! ما الفائدةُ فـﻰ ثَروةٍ وَراءَها لعنةُ النَّاسِ؟! إنّه كافِرٌ بِنعْمةِ اللّهِ.

علينا الذَّهابُ إلَي قارونَ!

هَلْ يَقْبَلُ النَّصيحةَ؟!

لا... لا... معلومٌ... هو رجلٌ مُتَكَبِّرٌ.

درس چهارم

عبرت

اي مردم كاروان اعلاحضرت قارون بزرگ در راه است. دور شويد. دور شويد.

خدايا ما را از شرّ اين طاغوت خلاص كن .

به راستي او بدترين آفريده است .

نگاه كن ... قارون با شكوه خارج شد.

اي كاش ثروت قارون از آنِ ما بود ... !

برادر من! فايده ثروتي كه پشت آن لعنت مردم است چيست؟ او نسبت به نعمت خدا كافر است.

برما لازم است به سوي قارون برويم.

آيا نصيحت قبول مي كند؟

نه ... نه ... معلوم است ... او مرد خود بزرگ بيني است .

علينا أداءُ الْواجبِ... نَحْنُ مُبَشِّروُن و مُنْذِروُنَ... .

فـﻰ قصر قارون :

ماذا تَطْلُبونَ؟

اَلْأمرَ بالْمعروفِ و النَّهْـﻰَ عن الْمُنْكَرِ.

يا قارونُ...

يا قارونُ! أحْسِنْ إلي الْفُقراءِ و الْمَساكينِ و الْمظلومينَ!

أنتُمُ الْمؤمِنون بِدينِ موسي...!

أيُّها الْحارِسُ!

اِدْفَعْ لَهُم ديناراً مِنَ الذَّهَبِ... هم فقراءُ...

لا... لا... لا نَطْلُبُ الْمالَ.

﴿ والَّذينَ يَكْنِزونَ الذَّهَبَ والْفِضَّةَ و لا يُنْفِقونَها فـﻰ سبيلِ اللّهِ فَبَشِّرْهُمْ بِعَذابٍ أليمٍ.﴾

برما لازم است كار واجب را به جا بياوريم ما مژده دهنده و بيم دهنده هستم .

در قصر قارون :

چه مي خواهيد ؟

امر به معروف و نهي از منكر را(دستور دادن به كار نيك و باز داشتن از كار زشت)

اي قارون

اي قارون به فقيران و بيچارگان و ستمديدگان نيكي كن .

شما مـﺆمن به دين موسي هستيد ...!

اي نگهبان !

ديناري از طلا (يك دينار طلا) به آنان بپرداز ... آنان فقيرند ...

نه ... نه ... پول نمي خواهيم.

وكساني كه طلا و نقره جمع مي كنند و آن را در راه خدا انفاق نمي كنند آنان را به عذاب دردناكي بشارت بده .

ماهذه الكلماتُ؟!

اُخرُجوا... اُتْرُكوا قَصْرﻯ.

أنتم مُفْسِدُونَ!

إنَّكَ سَتُشاهِدُ جزاءَ عَمَلِكَ.

بَعْدَ أشْهُرٍ:

سَمِعْتُ أنَّ موسي (ع) دَعا قارونَ إلي طريقِ الْحَقِّ.

نعم... ولكن... هو كافرٌ بِدينِ الْمُرْسَلينَ!

اَلْفِرارَ... اَلْفِرارَ...!

هذه عاقبةُ الْمُكَذِّبينَ!!

ماذا حَدَثَ؟

أنْزَلَ اللّهُ علي قارونَ الْعذابَ... العذابَ...

اَلنَّجْدَةَ... اَلنَّجْدَةَ!

اين حرفها چيست؟

خارج شويد ... قصرم را ترك كنيد ...

شما فساد كننده هستيد .

به راستي كه تو سزاي كارت را مشاهده خواهي كرد .

چند ماه بعد:

شنيده ام كه موسي (ع) قارون را به راه حق دعوت كرده است .

آري ... ولي ... او به دين پيامبران كافر است .

فرار ... فرار ...

اين عاقبت تكذيب كنندگان است .

چه اتفاقي افتاده است؟

خدا بر قارون عذاب نازل كرده ... عذاب ...

كمك ... كمك!

سَأنْفِقُ أموالـﻰ...!

سَأساعِدُ الْفُقراءَ...!

﴿ لاتَ حينَ مَناصٍ﴾

و هكَذا ابْتَلَعَتْهُ الأرضُ و ذَهَبَت الزِّينةُ و الْمَوكِبُ و القُصورُ ! و أصْبَحَ قارونُ عِبرةً لِلْأجْيالِ.

اموالم رابه زودي انفاق خواهم كرد ...

به زودي به فقيران كمك خواهم كرد ...

هنگام گريز نيست.

و اين چنين ، زمين او را بلعيد و زينت و كاروان و قصرها از بين رفت و قارون عبرتي براي نسلها شد .

اَلدَّرسُ الخامِسُ

مَشاهِدُ مِنَ الحياةِ البَسيطةِ

سوقُ الْبزّازينَ:

ذهب الإمامُ علـﻰٌّ "عليه السَّلامُ" مع خادِمِهِ الشّابِّ إلَي السُّوقِ.

ألْبِسَةٌ... ألْبِسَةٌ...! مِنْ أحْسَنِ الأنواعِ...!

هل عندَكَ قَميصٌ لـﻰ و قَميصٌ لِخادمـﻰ؟

نَعَمْ... نعم... يا أميرَالْمؤمنينَ! تَفَضَّلْ. أنَا فـﻰ خِدْمتِكَ...

لَمَّا عَلِمَ أميرُ المؤمنينَ بأنَّ البائعَ قَدْعَرَفَهُ, تَرَكَ الْمكانَ وَ ذَهَبَ إلي دُكّانٍ آخَرَ.

أطْلُبُ ثَوباً لـﻰ و ثَوباً لِخادمـﻰ.

تَفَضَّلْ... تَفَضَّلْ... أنا فـﻰ خدمتِكَ.

اِنْتَخَبَ الإمامُ قميصاً بِثَلاثةِ دَراهِمَ و قميصاً أرْخَصَ.

درس پنجم

صحنه هايي از زندگي ساده

بازار پارچه فروشان :

امام علي "سلام بر او باد" همراه خدمتگزار جوانش به سوي بازار رفت .

لباسها ... لباسها ... از بهترين انواع ...

آيا پيراهني براي خودم و پيراهني براي خدمتگزارم داري؟

بله ... بله ... اي امير مـﺆمنان . بفرما . من در خدمت تو هستم ...

وقتي امير مـﺆمنان دانست كه فروشنده او را شناخته است ،آنجا را ترك كرد وبه دكّان ديگري رفت .

جامه اي برا ي خودم و جامه اي براي خدمتگزارم مي خواهم.

بفرما ... بفرما ... من در خدمت تو هستم؟

امام پيراهني به سه درهم و پيراهني ارزان تر انتخاب كرد .

هذا لَكَ! والأرْخَصُ لـﻰ.

لا... لا... أنْتَ أولَي به... أنتَ أميرُالمؤمنينَ...!

لا... أنتَ شابٌّ ولكَ رَغَباتُ الشَّبابِ.

بعدَ مُدَّةٍ حَضَرَ الإمامُ "عليه السَّلامُ" لإقامَةِ صلاةِ الْجُمُعةِ.

فـﻰ أثْناءِ الْخطبةِ:

يا والِدﻯ! اُنْظُرْ...! اُنْظُرْ...! أميرُالمؤمنينَ يَشْعُرُ بِالْحَرِّ الشَّديدِ, هو يَترَوَّحُ بِكُمِّهِ!

لا... لا... يا وَلَدﻯ! هو لا يَتَرَوَّحُ... بَلْ يُجَفِّفُ قميصَهُ. هو غَسَلَهُ قبلَ حُضورِهِ لِلصَّلاةِ.

عجيبٌ...! عجيبٌ...! ألَيْسَ لَهُ قميصٌ آخَرُ؟!

لا تَعْجَبْ! سأذْكُرُ لكَ قِصَّةً بعدَ الْمغربِ.

اين از آنِ تو و ارزان تر از آنِ من .

نه ... نه ... تو به آن سزاوارتري ... تو امير مـﺆمناني ... !

نه ... تو جوان هستي و تمايلات جوانان را داري .

بعد از مدّتي امام "بر او سلام باد" براي بر پا كردن نماز جمعه حاضر شد.

در هنگام خطبه :

اي پدرم! نگاه ... نگاه كن ... ! امير مـﺆمنان احساس گرماي شديد مي كند او خودش را با آستينش باد مي زند.

نه ... نه ... اي پسرم! او خودش را باد نمي زند ... بلكه پيراهنش را خشك مي كند. او آن را قبل از حضورش براي نماز شسته است.

عجيب است ... ! عجيب است ... ! آيا پيراهن ديگري ندارد؟!

تعجّب نكن! داستاني را بعد از مغرب برايت توضيح خواهم داد.

بَعْدَ صَلاةِ الْمَغربِ صَوَّرَ الوالدُ المشهدَ التَّالـﻰَ لَهُ.

فـﻰ يَوْمٍ مِن الْأيّامِ:

أحَدُ الصَّحابةِ: رسولُ اللّهِ حَزينٌ... هو... ماذا نَعْمَلُ؟

سلمان : أنا أعْرِفُ ماذا أعْمَلُ؟! هو يَفْرَحُ بِزيارةِ بِنْتِهِ فاطمةَ.

فَذَهَبَ سلمانُ إلي بيتِ فاطمةَ(س) و أخْبَرَها.

فـﻰ الطَّريقِ:

لَمّاشاهَدَ سلمانُ ألْبِسَةَ فاطمةَ (س),بَدَأ بالْبُكاءِ...

واحُزْناه! إنَّ بَناتِ قيصرَ و كِسْرَي لَفـﻰ السُّنْدُسِ والْحريرِ و لباسُ ابْنةِ محمّدٍ هكذا!!

بعد دقائقَ ، عند النّبـﻰِّ (ص)

فاطمةُ (س): يا رسولَ الله! إنَّ سلمانَ تَعجَّبَ مِن ألْبِسَتـﻰ...

رسولُ اللهِ (ص) : يا سلمانُ! إنَّ ابْنَتـﻰ لَفـﻰ "الْخَيْلِ السَّوابِق".

بعد از نماز مغرب، پدر صحنه پيش آمده را برايش ترسيم كرد .

در روزي از روزها:

يكي از ياران : رسول خدا غمگين است ... او ... چه كنيم؟

سلمان: من مي دانم چه كنم ؟! او از ديدار دخترش فاطمه شاد مي شود. پس سلمان به خانه فاطمه (س) رفت و به او خبر داد.

در راه :

وقتي سلمان لباسهاي فاطمه (س) را ديد; شروع به گريه كرد ...

چه اندوهي! دختران سزار وخسرو در پارچه هاي ابريشم و حريرند و لباس دختر محمّد اين چنين است.

بعد از چند دقيقه نزد پيامبر(ص)

فاطمه(س): اي رسول خدا سلمان از لباسهايم تعجّب كرد ...

رسول خدا(ص):اي سلمان! به راستي كه دخترم در"گروه پيشتازان" است .

اَلدَّرسُ السَّادِسُ

اَلتَّجربةُ

اَلأمّ_ إلَهـﻰ!... بُنَيَّتـﻰ! ماذا أفْعَلُ؟

هـﻰ مريضةٌ بِشدَّةٍ... إلـي أينَ أراجِعُ؟

اَلأخت - لافائدةَ... لافائدةَ...

يا أخْتـﻰ! لاتَجْزَعـﻰ لا...

لماذا؟! لاأقْدِرُ..., بُنَيَّتـﻰ مريضةٌ.

هذا الْمَرَضُ شائِعٌ فـﻰ هذه الْمدينةِ... لاحيلةَ...!!

فـﻰ الْمدينةِ:

مُصيبةٌ عظيمةٌ! لماذا لايَقْدِرُ الأطِبّاءُ مُعالَجةَ هؤلاءِ الْمَرْضَي؟

عددُ الْمَرضَي كثيرٌ... و لَيْسَ فـﻰ الْمدينةِ مُسْتَشْفيً مناسِبٌ.

درس ششم

تجربه

مادر: خداي من! ... دخترم! چه كنم؟

او به شدّت مريض است ... به كجا مراجعه كنم؟

خواهر_ هيچ فايدهاي ندارد ... هيچ فايده اي ندارد ...

اي خواهرم! بي تابي نكن نه ...

چرا ، نمي توانم . دختر عزيزم بيمار است .

اين بيماري در اين شهر شيوع دارد . . . هيچ چاره اي نيست . . .

در شهر:

مصيبتي بزرگ! چرا پزشكان نمي توانند اين بيماران را معالجه كنند؟

تعداد بيماران بسيار است ... و بيمارستان مناسبي در شهر نيست.

اَلْمجلسُ الاِسْتِشارﻯّ:

أيُّها الوزيرُ! ماذَا عندَكَ مِن الأخْبارِ؟

أخبارٌ مؤْسِفةٌ... وَقَعَ النّاسُ فـﻰ مُصيبةٍ عظيمةٍ. اَلأمراضُ شائِعةٌ.

لماذا لاتَبْحَثونَ عن حَلٍّ لِهذه الْمُشكلةِ؟

نَطْلُبُ علماءَ الْبِلادِ لِلْبَحْثِ حَوْلَ هذا الأمْرِ.

طيِّبٌ, طيّبٌ.

أحْسَنْتَ! هناكَ عالِمٌ مشهورٌ فـﻰ مدينةِ الرّﻯِّ, هو طبيبٌ حاذِقٌ.

قَصْدُكَ محمّدُ بنُ زكريّا الرّازﻯُّ مُكْتَشِفُ الْكُحولِ؟!

جيّدٌ, جَيِّدٌ ! اُطْلُبوُه بِإِعْزازٍ و إِكْرامٍ.

مجلس مشورتي:

اي وزير ! اخبار چه داري؟

اخبار تأسّف بار ... مردم در مصيبت بزرگي افتاده اند. بيماري ها شايع شده است.

چرا راهي براي حلّ اين بيماري جست وجو نمي كنيد؟

دانشمندان كشور را براي جست و جو پيرامون اين امر دعوت مي كنيم.(مي خواهيم)

خوب است ، خوب است .

آفرين! دانشمند مشهوري در شهر ري وجود دارد. او پزشك ماهري است .

منظور تو محمّد بن زكريّاي رازي كاشف الكل است؟!

خوب است، خوب است! او را با شكوه و احترام دعوت كنيد.(بخواهيد)

عِنْدَ الرّازﻯّ :

أيُّها العالمُ الْجَليلُ! مَدينَتُنا فـﻰ مُشكلةٍ عظيمةٍ... اَلأمراضُ شائعةٌ و ليسَ لَنا مستشفي مناسِبٌ.

لِماذا لا تُبادِرونَ بِبِناءِ الْمُسْتَشفَي؟

مشكلتُنا الْحصولُ علي مكانٍ مناسِبٍ لِلْمُسْتَشْفَي!

اِختلافٌ كثيرٌ بينَ الأطبّاءِ حولَ تَعيين المكانِ المناسبِ.

طيِّبٌ, طيِّبٌ ! أنا أفَكِّرُ فـﻰ هذا الأمرِ.

إلي مَتَي؟

إلي آخِرالاُسبوعِ!

فـﻰ الْبيتِ:

اَللّهُمَّ! انتَ الْقادِرُ علي طَلِبَتـﻰ و تَعْلُمُ حاجَتـﻰ.

اَللّهُمَّ! اِجْعَلْ فـﻰ قلبـﻰ نوراً و فهْماً و عِلْماً.

إلَهـﻰ! إيّاكَ نَعْبُدُ و إيّاكَ نَسْتعينُ.

و بَعْدَ أيّامٍ، ها... وَجَدْتُ...!

اِذْبَحوا خَروفاً و قَسِّموا لَحْمَهُ إلَي خَمْسةِ أقسامٍ.

و ماذا نَفْعَلُ نحنُ بِهذه الأقسامِ؟

نزد رازي :

اي دانشمند شكوهمند! شهر ما در مشكل بزرگي قرار دارد ... بيماريها شايع است وبيمارستان مناسبي نداريم.

چرا اقدام به ساختن بيمارستان نمي كنيد؟

مشكل ما به دست آوردن جاي مناسبي براي بيمارستان است.

اختلاف بسياري ميان پزشكان در مورد تعيين جاي مناسب وجود دارد .

بسيارخوب ،بسيار خوب من در مورد اين امر فكر مي كنم.

تا كي؟

تا آخر هفته!

در خانه :

خدايا در قلبم نور و فهم و علم قرار بده.

خدايا! فقط تو را عبادت مي كنيم و فقط از تو ياري مي جوييم .

وبعد از چند روز ، هان ... يافتم ...

گوسفندي را ذبح كنيد وگوشتش را به پنج قسمت تقسيم كنيد.

وبا اين قسمت ها چه كار كنيم؟

أنْتُمْ عَلِّقوا كلَّ قِسْمٍ فـﻰ ناحيةٍ مِن الْمدينةِ و أنا سَأخْبِرُكُم بالنَّتيجةِ.

وَ بَعْدَ أيّامٍ عَيَّنَ الرّازﻯُّ أحْسَنَ مكانٍ لِبِناءِ الْمُسْتَشْفَي.

في الْمجلسِ الاِستشارﻯّ:

أيُّها العالمُ الْجليلُ! أخْبِرْنا عن سِرِّ تعليقِ اللَّحمِ!

ذهبتُ كُلَّ يومٍ إلي نَواحـﻰ الْمدينةِ و شاهَدْتُ التَّغييراتِ الْحاصِلةَ لِقِطَعِ اللَّحْمِ. وَ وصَلْتُ إلي هذه النّتيجةِ أنَّ كلَّ ناحيةٍ يَفْسُدُ فيها اللَّحْمُ مُتَأخِّراً أحْسَنُ مكانٍ لِبِناءِ الْمُسْتَشْفَي.

شما هر قسمتي را در ناحيه اي از شهر آويزان كنيد و من به زودي نتيجه را به شما خبر خواهم داد.

وبعد از چند روز رازي بهترين مكان را براي ساختن بيماستان تعيين كرد .

در مجلس مشورتي:

اي دانشمند با شكوه! ما را از راز آويزان كردن گوشت خبر دار كن .

هر روز به نواحي شهر مي رفتم و تغييرات پيش آمده را براي تكّه هاي گوشت مشاهده مي كردم و به اين نتيجه رسيدم كه هر ناحيه اي كه گوشت در آن ديرتر فاسد شود بهترين جا براي ساختن بيمارستان است .

اَلدَّرسُ السّابعُ

اَلهِجرةُ

أحَدٌ, أحَدٌ...!

لا... لا... هُبَل... هُبَل... .

أحَدٌ, أحَدٌ... .

اِضْرِبْها... اِضْرِبْها بِشدَّةٍ!

أحَدٌ, أحَدٌ!

فـﻰ ليلةٍ:

اَلأوضاعُ خَطِرَةٌ... الْمُسْلِمونَ فـﻰ عذابٍ.

قَتَلَ الْكُفّارُ سُمَيَّةَ بَعْدَ التَّعذيبِ.

و زَوجَها ياسِراً كذلك.

و بِلالٌ تحتَ أشدِّ تَعذيبٍ. ...و عمّارٌ...

درس هفتم

هجرت

خداي يكتا ، خداي يكتا ... .

نه ... نه ... هبل ... هبل ...

خداي يكتا ، خداي يكتا ... .

او را بزن ... او را به شدّت بزن!

خداي يكتا ، خداي يكتا

در شبي:

اوضاع خطرناك است ... مسلمانان در عذابند .

كافران سميّه را بعد از شكنجه كردن كشتند .

وهمسرش ياسر را نيز همچنين .

وبلال زير شديدترين شكنجه است. ... وعمّار ...

نَحْنُ بِحاجةٍ إلي مَكانٍ أمْنٍ لِنَشْرِ الإسْلامِ.

يا رسولَ اللهِ! اِبْحَثْ عَنْ طَريقٍ لِحَلِّ هذه الْمُشكلةِ.

رَبَّنا إنَّنا فقراءُ لِما تُنزِلُ إلَينا مِنْ خَيرٍ.

فأمَرَ اللهُ الْمُسلمينَ و الْمسلماتِ بالْهجرة.

﴿إنَّ أرْضـﻰ واسِعةٌ, فإيّاﻯَ فاعْبُدونِ﴾

فـﻰ الْحبشةِ حاكمٌ عادلٌ و مُوَحِّدٌ.

رُوْساءُ قريشٍ: أنتم صامِتونَ!... هذا عجيبُ!!

اَلّذينَ هاجَروا إلي الْحبشةِ سَوفَ يَخْلُقونَ لَنا الْمشكلاتِ.

قَسَماً بِاللّاتِ و الْعُزَّي سَنُرْجِعُ مَنْ هاجَرَ و نُعَذِّبُهُ.

ما به جاي امني براي نشر اسلام نيازمنديم.

اي رسول خدا! دنبال راهي براي حلّ اين مشكل بگرد.

پروردگارا ، ما به آنچه از خير بر ما نازل مي كني نيازمنديم.

پس خداوند به مردان و زنان مسلمان دستور داد هجرت كنند .

همانا زمين من وسيع است پس تنها مرا بپرستيد.

در حبشه حكمران دادگر و يكتا پرستي وجود دارد .

رﺋيسان قريش: شما ساكتيد! ... اين عجيب است!

كساني كه به حبشه مهاجرت كرده اند برايمان مشكلات خواهند آفريد.

قسم به لات و عزّي هر كسي را كه مهاجرت كرده است به زودي بر خواهيم گردانيد و او را شكنجه مي كنيم .

نَبْعَثُ رسولاً مع هدايا إلي حاكمِ الحبَشَةِ و نَطْلُبُ مِنْهُم تسليمَ الَّذينَ ذَهبوا إلي هُناكَ.

طيِّبٌ... طيِّبٌ... اَلتَّطميعُ مِن عادتِنا.

عندَ حاكمِ الحبَشَةِ:

سيِّدﻯ! عددٌ مِنْ شَبابِنا خَرجوا مِنْ دينِنا. و ما نَطْلُبُ منكَ هو تَسْليمُهُمْ إلَينا.

اَلمهاجرونَ عنْدَ الحاكمِ.

اَلسَّلام عَليكُمْ!

أهلاً و مَرْحَباً بكُم.

اُنْظُروا... هؤلاءِ لايَسْجُدونَ لِلْحاكِم... إهانةٌ...

دينُنا لا يَسْمَحُ لنا بِالسٌّجودِ إلّا لِلّهِ الّذﻯ خَلَقَنا.

ما هو دينُكُم؟

إنَّ اللهَ بَعَثَ إلينا رسولاً يأمرُنا بالصِّدقِ و أداءِ الأمانةِ و الْوَفاءِ بِالْعَهْدِ وَيَمْنَعُنا عن ارْتكابِ الْمَعاصـﻰ و يأمُرُنا بِإقامةِ الصَّلاةِ و أداءِ الزكاةِ...

قَسَماً بِرَبِّـﻰ, هذا دينُ الْمُوَحِّدينَ...

يا رسولَ قُريشٍ! اِرْجِعْ! اَلّذين دَخَلوا بِلادﻯ فَفـﻰ أمنٍ و راحةٍ.

فرستاده اي را همراه هديه هايي به سوي حاكم حبشه مي فرستيم و از آنان مي خواهيم كساني را كه به آنجا رفته اند به ما تحويل دهند .

خوب است ... خوب است ... به طمع انداختن ، عادت ماست.

نزد حاكم حبشه :

آقاي من! عدّه اي از جوانان ما از دينشان خارج شده اند.

و آنچه را از تو مي خواهيم اين است كه آنان را به ما تحويل دهي.

مهاجران نزد حاكم هستند.

سلام بر شما.

خوش آمديد.

نگاه كنيد ... اينان براي حاكم سجده نمي كنند ... اهانت ...

دين ما به ما اجازه نمي دهد كه جز در برابر خدايي كه ما را آفريده است، سجده كنيم.

دين شما چيست؟

خدا پيامبري را به سوي ما فرستاد كه ما را به راستگويي و اداي امانت و وفاي به عهد فرمان مي دهد و ما را از ارتكاب گناهان منع مي كند و ما را به برپا داشتن نماز و اداي زكات فرمان مي دهد.

قسم به پروردگارم، اين دين يكتا پرستان است ...

اي رسول قريش! برگرد! كساني كه وارد سر زمين من شده اند در امنيّت و آسايش هستند.

اَلدَّرسُ الثَّامِنُ

تَوبةُ الثَّعلَبِ

بَرَزَ الثَّعْلَبُ يَوْماً فـﻰ شِعارِ النَّاصِحينا

فَمَشَي فـﻰ الأرضِ يَنْصَحْ و يَسُبُّ الْماكِرينا

و يَقولُ الْحَمْدُ لِلّـ... ـهِ إلهِ الْعالَمينا

واطْلُبوا الدِّيكَ يُؤَذِّنْ لِصَلاةِ الصُّبْح فينا

فَذَهَبوا إلي الدِّيكَ, فقالَ:

بَلِّغوا الثَّعْلَبَ عَنِّـﻰ عَنْ جُدودﻯ الصَّالِحينا

عَنْ ذَوﻯ التِّيجانِ مِمَّن دخلوا الْبَطْنَ اللَّعينا

إنَّهُم قالوا وَ خَيْرُ الـ قَولِ قَولُ الْعارِفينا

مُخْطِئٌ مَنْ ظَنَّ يوماً أنَّ لِلثَّعْلَبِ دينا أحمد شوقـﻰ (بتصرّفٍ)

درس هشتم

روزي روباه در جامه نصيحتگران ظاهر شد.

در حالي كه در زمين نصيحت مي كرد راه مي رفت وبه حيله گران دشنام مي داد.

و مي گفت خدا را شكر خداي جهانيان.

اي بندگان خدا توبه كنيد زيرا او پناهگاه توبه كنندگان است.

و خروس را دعوت كنيد (بخواهيد) تا براي نماز صبح در ميان ما اذان بگويد.

پس به سوي خروس رفتند و او گفت:

به روباه از جانب من ابلاغ كنيد . از جانب نياكان درستكارم.

از تاجداران از كساني كه وارد شكم لعنتي شده اند.

آنان گفته اند و بهترين سخن، سخن دانايان است .

خطا كار است كسي كه روزي گمان كند كه روباه دين دارد .

احمد شوقي (با تصرّف)

اَلدَّرسُ التّاسعُ

حُسنُ العاقبةِ

سعيد: اَللهُ أكْبرُ!

الإمام (ع): اَللهُ أكْبَرُ! فِيمَ تُكَبِّرُ؟ يا سَعيدْ!

سعيد: هذه الكوفهُ تَبْدو مِن بعيدْ!

الحُرّ: ها أنا الحرُّ الرّياحـﻰّ !

الإمام (ع): أ علينا أم لَنا؟

الحُرّ: بَلْ عليكَ !

سعيد: كيفَ تَمْشـﻰ فـﻰ رِكابِ الظَّالمينْ ؟! كيفَ لا تُبْصِرُ نورَ الحَقِّ و النَّهْجَ الْمُبينْ؟!

الإمام (ع): كُلُّكُمْ يَعْرِفُ أنّـﻰ طالبٌ إصلاحَ أمَّهْ، أفْسَدَتْها الطَّاغيهْ, حَكَمَتْها باغِيَهْ.

الحُرّ: نَحْن عَطْشَي, يَابْنَ بنتِ الْمُصطَفي!

درس نهم

حُسن عاقبت

سعيد: الله اكبر

امام: الله اكبر ! چرا "الله اكبر" مي گويي اي سعيد؟

سعيد : اين شهر كوفه از دور نمايان است.

حر: هان اين منم حرّ رياحي !

امام: آيا عليه مايي يا با ماهستي؟

سعيد: چگونه در ركاب ستمگران راه مي روي؟ چگونه نور حق و راه آشكار را نمي بيني؟

امام: همه شما مي دانيد كه من خواهان اصلاح امّتي هستم كه طاغوت آن را فاسد كرده و تجاوز كار بر آن حكومت كرده است .

حر: ما تشنه ايم اي فرزند دختر مصطفي!

اَلإمام (ع) : وَزِّعوا الْماءَ عليهِم و علينا بالتَّساوﻯ و غداً يَأتـﻰ الْفَرَجْ.

الإمام (ع): حانَتِ الآنَ الصَّلاةُ, أ تُصَلّـﻰ بِرِجالِكْ؟

الحُرّ: بل نُصَلّـﻰ كُلُّنا خَلْفَكَ يا سِبْطَ الرَّسولْ.

الحُرّ: يا حسينُ بايعْ أنتَ أوتُسَلِّمْ!

الإمام (ع): أفلا أنتم بَعَثْتُم لـﻰ رَسائلْ... و صَرَخْتُمْ مِن مَظالِمْ...؟!

بُرَير: لَعْنَةُ اللهِ علي مَنْ رَوَّعَ آلَ الرَّسول.

الإمام (ع) : ربِّ فَاشْهَدْ : ... خَذَلونا! كَذَّبونا!

قد تَوكّلنا عَليكَ, ربِّ فَاشْهَدْ : ظَلَمونا!

لَمّا سَمِعَ الْحرُّ كلامَ الإمامِ (ع) أقْبَلَ عَلي الْقومِ...

الحرّ: أ تُقاتِلْ أنتَ هذا الرَّجُلَ؟

اِبنُ سَعْد: إﻯ... قِتالاً, سَتُشاهِدْ فيه إسقاطَ الرّؤوس!

امام: آب را به صورت مساوي بر ما و بر آنان تقسيم كنيد و فردا پيروزي (گشايش) مي آيد.

امام: الآن وقت نماز فرا رسيد . آيا همراه مردانت نماز مي خواني؟

حر: البته همه ما پشت سر تو نماز مي خوانيم اي نوه دختري پيامبر.

اي حسين يا بيعت مي كني يا تسليم مي شوي.

امام(ع): آيا شما نامه هايي برايم نفرستاديد و از ستمگريها فرياد نزديد؟!

برير: لعنت خدا بر هر كه خاندان پيامبر را ترسانده است.

امام(ع): پروردگارا شاهد باش : ... ما را خوار كردند! ما را تكذيب كردند!

به تو توكّل كرده ايم، پروردگارا شاهد باش به ظلم كردند!

وقتي حر سخن امام(ع) راشنيد به طرف قوم روي آورد.

حر: آيا تو با اين مرد مي جنگي؟

ابن سعد: بله ... جنگ، به زودي انداختنِ سرها را در آن خواهي ديد.

الحرّ يَقْتَرِبُ مِن الإمام (ع) و هو يَرتَعِدُ...

أيُّها الْحُرّ لِماذا تَرْتَعِدْ ؟! أنْتَ مِنْ أشْجَعِ أهلِ الْكوفَةِ!

الحرّ : إنّنـﻰ شاهَدْتُ نفسـﻰ بين نارٍ و نَعيمْ .

ثُمَّ جاء الْحرُّ نحوَ الإمام (ع) نادِماً:

يا إلَهـﻰ إنّنـﻰ رَوَّعتُ أبناءَ الرَّسولْ!

فَلِذا أطْلُبُ منكَ الْمغفِرهْ و أريدُ المَعْذَرهْ!

إنّهُ سِبْطُ النّبـﻰّ, إنّه عينُ علـﻰّ.

هَل تَرَي لـﻰ يا إلهـﻰ تَوبةً؟!

سَمِعَ الإمامُ (ع) نِداءَهُ و قال:

عادَ - وَاللهِ - فَتانا الْحُرّ حرًّا...

حر به امام نزديك مي شود در حالي كه مي لرزد.

اي حر چرا مي لرزي؟! تو از شجاع ترين مردم كوفه هستي!

حر: من خودم را ميان آتش و بهشت ديدم.

سپس حر با پشيماني به سوي امام(ع) آمد:

اي خداي من، به راستي كه من فرزندان پيامبر را ترساندم.

پس من از تو آمرزش مي خواهم و معذرت مي خواهم.

او نوه پيامبر است. او مانند علي است.

آيا اي خداي من برايم توبه اي مي بيني؟!

امام(ع) صداي او را شنيد وگفت:

به خدا قسم كه جوان آزرده ي ما حر آزاده برگشت.

اَلدَّرسُ العاشِرُ

...فيه شِفاءٌ لِلنَّاسِ!

اَللهُ أنْزَلَ الْقرآنَ لِسَعادةِ الْبَشَرِ.

و فيه ما يَضْمَنُ سلامَةَ روحِهِ و جِسْمِهِ.

الاُمَّةُ الإسلاميّةُ لا تَتَقَدَّمُ إلّا بِشَعْبٍ سليمٍ بَعيدٍ عَن الأمراضِ الْفكريّةِ و النّفْسيَّةِ و الْجسميَّةِ.

والقرآنُ مِنْهاجٌ لِسَعادةِ الإنسانِ و عقيدةٌ لِلْحياةِ.

و فـﻰ بعضِ آياتِهِ يُشَجِّعُ الْقرآنُ النّاسَ عَلي الاِسْتفادةِ من الطَّيِّباتِ الَّتـﻰ تَضْمَنُ سلامةَ الأبدانِ و تُسَبِّبُ نَشاطَ الاُمَّةِ و تَقَدُّمَها.

﴿ و جَنّاتٌ مِنْ أعنابٍ...﴾

اَلْعِنَبُ مِنْ أغْنَي العناصِرِ بالسُّكَّريّاتِ. و هـﻰ المادَّةُ الأساسيّةُ لِإيجادِ الطَّاقَةِ فـﻰ الجِسْمِ.

درس دهم

... درآن براي مردم شفا هست!

خدا قرآن را براي خوشبختي بشر نازل كرد.

ودر قرآن آنچه سلامت روح او و جسم او را ضمانت كند وجود دارد.

امّت اسلامي جز با ملّتي سالم ودور از بيماريهاي فكري و رواني و جسمي پيشرفت نمي كند.

و قرآن راه روشني براي خوشبختي انسان وعقيده اي براي زندگي است.

در بعضي آيه هايش، قرآن مردم رابه استفاده از چيزهاي پاك و خوشمزه اي تشويق مي كندكه سلامتي بدن را تضمين مي كندوسبب فعّاليّت امّت وپيشرفت آن مي شود.

و باغهايي از انواع انگور

انگور از غني ترين (سرشارترين) عناصر موادّ قندي است و مادّه اصلي براي ايجاد نيرو در بدن است.

﴿ والتِّينِ و...﴾

اَلْقيمةُ الغِذائيَّةُ لِهذه الثّمرةِ عاليةٌ جِدّاً و فيها مَوادٌّ مختلفةٌ كالْأملاحِ مِنَ الْفوسفورِ والْحديدِ و الْكالسيومِ.

﴿ فيهما فاكِهةٌ و...رُمّانٌ﴾

اَلرُّمّانُ غَنـﻰٌّ بعُنْصرِالْحَديدِ. و هو ضَرورﻯٌّ لِتكْوينِ الْكُرَيّاتِ الْحَمراءِ.

﴿... رُطَباً جَنيّاً﴾

هو أحدُ مُلوكِ الْفَواكِهِ الثَّلاثة: اَلْعِنَبِ و التِّينِ و الرُّطَبِ.

اَلرُّطَبُ مع قَدَحٍ مِنَ اللَّبَنِ غِذاءٌ كامِلٌ.

﴿... شجَرةٍ مُبارَكةٍ زَيْتونةٍ...﴾

كُلُّ ما فـﻰ شجرةِ الزَّيْتونِ من وَرَقٍ وَ ثَمَرٍ وَ زَيْتٍ يَنْفَعُ النّاسَ.

﴿... و بَصَلِها...﴾

قسم به انجير

ارزش غذايي اين ميوه خيلي بالاست و در آن موادّ مختلفي وجود دارد مانند موادّ معدني از جمله فسفر و آهن و كلسيم .

در آن دو ،ميوه و انار هست.

انار سرشار از عنصر آهن است . و براي پيدايش گلبولهاي قرمز ضروري است.

خرماي چيده شده

آن يكي از شاه ميوه هاي سه گانه است: انگور و انجير و خرما

خرما همراه كاسه اي شير غذايي كامل است.

درخت مبارك زيتون

هر چه در درخت زيتون هست. - از برگ و ميوه و روغن- به مردم سود مي رساند .

و پياز آن

اَلأطبّاءُ يَسْتَعمِلونَ الْبَصَلَ فـﻰعِلاجِ بعضِ الأمراضِ و هو مفيدٌ لِتَطْهيرِ الْفَمِ مِنَ الْجَراثيمِ.

﴿...لَبَناً خالِصاً...﴾

اَللَّبَنُ غِذاءٌ كاملٌ و علماءُ التَّغذيةِ يَعْتَبِرونَهُ أفْضَلَ الْموادِّ الغِذائيَّة.

﴿...و عَدَسِها...﴾

هو غذاءٌ سهلُ الْهَضْمِ غنـﻰٌّ بالبُروتينِ.

﴿...و فومِها...﴾

ذَكَرَ الأطبّاءُ لِلثُّومِ أربَعينَ فائدةً طِبّيَّةً.

﴿... فيه شِفاءٌ لِلنّاسِ﴾

فـﻰ الْعَسَلِ سَبْعونَ مادّةً مختلفةً مفيدةً و هو مُبيدٌ لِلْجَراثيمِ.

﴿... لَحْماً طَريّاً﴾

السَّمكُ مِنَ الأطْعِمةِ الْمفيدةِ لِأمْراضِ الْقَلْبِ.

و فيه عنصرُ الفوسفورِ و فيه منافعُ لِلنّاسِ.

پزشكان پياز را در معالمجه بعضي بيماري ها به كار مي برند و آن براي ضدّ عفوني كردن دهان از ميكروبها مفيد است .

شير خالص

شير غذاي كاملي است و دانشمندان تغذيه آن را بهترين موادّ غذايي به شمار مي آورند .

... وعدس آن ...

آن غذايي آسانْ هضم و سرشار از پروتـﺌين است.

... وسير آن ...

پزشكان چهل فايده پزشكي براي سير ذكر كرده اند.

... در آن براي مردم شفا وجود دارد .

در عسل هفتاد مادّه مفيد وجود دارد و آن نابود كننده ميكروبهاست .

... گوشت تازه

ماهي از غذاهاي مفيد براي بيماريهاي قلب است .

و در آن عنصر فسفر وجود دارد و در آن سودهايي براي مردم هست .

متن وترجمه کامل عربی 3 عمومی(رشته ریاضی و تجربی )

متن وترجمه کامل عربی 3 عمومی

اَلدَّرسُ الأوّلُ

إلَهى إلهَى فقيـرٌ أتاك!

إلَهى

﴿هَبْ لَنا من لَدُنْكَ رحْمةً إنَّك أنت الوهَّابُ﴾

﴿رَبَّنا و آتِنا ما وَعَدْتَنا علي رُسُلِكَ﴾

﴿يَومَ تَجِدُ كُلُّ نَفْسٍ ما عَمِلَتْ مِن خَيْرٍ مُحْضَراً﴾

اَللّهُمَّ اجْعَلْ فـى قلبـى نوراً و بَصَراً و فَهْماً و علما.ً

اَللّهُمَّ أنْطِقْنـى بِالْهُدي و ألْهِمْنـى التَّقوَي و وَفِّقْنـى لِلَّتـى هى أزكَي.

إلَهى إنْ كنتُ غَيْرَ مُسْتَأهِلٍ لِرحْمَتك فَأنْتَ أهلٌ أنْ تَجوُدَ عَلَىَّ بِفَضْلِ سَعَتِكَ .

﴿ واللّهُ يَعِدُ كُمْ مغفرةً منه و فَضْلاً ﴾

إلَهى

لِقاكَ هَواﻯَ رِضاﻯ مُنَاﻯَ فَهَبْ لـﻰ لِقاكَ و هَبْ لـﻰ رِضاكْ

درس اول

خدايا خدايا فقيري به سوي تو آمده است

خدايا

از جانب خود رحمتي بر ما ارزاني دار زيرا تو بسياربخشنده هستي.

پروردگارا، آنچه را كه به وسيله‌ي فرستادگانت به ما وعده داده‌اي، به ما عطا كن!

روزي كه هر كسي، آنچه را از كار نيك به جاي آورده، حاضر شده مي‌يابد.

پروردگارا، در دلم نور و بينايي و فهم و دانش قرار بده.

پروردگارا، مرا با هدايت به سخن بياور و به من پرهيزكاري الهام كن و مرا به روش الهي موفق كن.

الهي، اگر من سزاوار رحمت تو نيستم توخود سزاواري كه با لطف بي‌كران خود، بر من بخشش روا داري.

و خداوند به شما وعده‌ي آمرزش و بخشش از جانب خود مي‌دهد.

اي خداي من

ديدار تو ميل و خواسته‌ي من و خشنودي تو آرزويم است .

پس ديدار و خشنوديت را به من عطا كن (برايم فراهم كن).

الدَّرس الثَّانـى

شَمْسُ الْعَدالة

الْمَشْهَدُ الأوَّل

مدينة الأنبار

أسَمِعْتُم أنَّ خليفَةَ الْمُسلميـنَ يأتي إلـى مدينة الأنبار؟

نَعَم ... و سَنَسْتَقْبِلُه بِحَفاوةٍ.

يَجِبُ أنْ لا نَسْمَحَ لِلْفُقراءِ و الْمساكيـنِ أنْ يأتوا إلي الاستقبال!

سوف نستَقْبِلُه كما كُنّا نَسْتَقْبِلُ ملوكَنا السّاسانيّيـن فـى الْماضـى!

حَسَنٌ ... حَسَنٌ ...!

فـى الْيوم الْمَوعود

خَرَجَ الأغنياءُ و الْمُتْرَفونَ إلي بابِ الْمدينةِ.

جاء الأميـرُ ... جاء الأميـرُ ...

حينَئذٍ نَزَلَ الرّاكِبونَ مِن مَرا كِبِهم لاسْتِقبالِ أميـرِالْمؤمنيـن و قاموا بتَبْجيلِه كعادتِهم

فـى اسْتقبالِ الْملوكِ ...

تَعَجَّبَ الإمامُ علـﻰٌّ (ع) مِن عَمَلِهِم فَصَاحَ :

ما أرَدتُم بِهذا الَّذﻯ صَنَعْتُم ؟

هذا خُلُقٌ مِنّا نُعَظِّمُ به الأمَراءَ !

و ماذا يَنْتَفِعُ الأمراءُ بِهذه الأعمالِ ؟! إِنَّكم لَتَشُقُّونَ عَلَي أنْفُسِكم عَبَثاً !

أيُّها الأميـرُ ... ! قَدْ هَيَّأنا لكَ و لِمُرافِقيك طعاماً و لدَوابِّـكم علفاً كثيراً !

إنّنَا نَأبَي أن نَأكُلَ مِن أموالكم شيئاً إلّا بدَفْعِ الثَّمَنِ .

أيُّها الْخليفةُ ! هذه هدايا ، . . . مِن الأموال و الدَّوابِّ و ... تَعَوَّدْنا أن نُقَدِّمَ مِثلَها لِمُلوكِنا . . . نَرجو أن تَقْبَلَها . . . !

إن أحْبَبْتُمْ أنْ نأخُذَها فلابأسَ ... ! نَحْسِبُها مِن خَراجِكم !

أتَمْنَعُنا أن نُهْدِﻯَ ؟! و قد تَعَوَّدْنا أن نأمَنَ غضَبَ الْملوكِ بتقديـمِ الْهَدايا !

لا ... لا ... إنْ أبْغَضَكم أحَدٌ فأخْبِرونا !

درس دوم

خورشيد عدالت

پرده‌ي اوّل

شهر انبار

آيا شنيده‌ايد كه خليفه‌ي مسلمانان به سوي شهر انبار مي‌آيد؟

آري ... و به گرمي از او استقبال خواهيم كرد.

نبايد به فقيران و درماندگان اجازه دهيم كه به پيشواز بيايند!

از او استقبال خواهيم كرد، همان‌طور كه از پادشاهان ساساني خودمان در گذشته استقبال مي‌كرديم.

خوب است ... خوب است ...!

در روز مقرّر

ثروتمندان و توانگران به سوي دروازه‌ي شهر روانه شدند.

امير آمد... امير آمد...

در اين هنگام سواران از مركب‌هاي خود (اسب‌هاي خود) براي استقبال امير مؤمنان پياده شدند و براي بزرگداشت و احترام به او مطابق عادتشان در استقبال از پادشاهان، اقدام كردند.

امام علي (ع) از كار آن‌ها تعجّب نمود، پس فرياد زد:

منظورتان از اين كاري كه كرديد، چيست؟

اين عادت ماست، با آن حاكمان (پادشاهان) را گرامي مي‌داريم.

با اين كارها فرمانروايان چه نفع و سودي مي‌برند؟ همانا شما بيهوده خودتان را به زحمت و مشقّت مي‌افكنيد.

اي امير... ! براي تو و همراهانت غذايي و براي چارپايان شما علفي فراوان تهيّه كرده‌ايم.

همانا ما از خوردن چيزي از اموال شما خودداري مي‌كنيم مگر با پرداختن مبلغ (بهاي آن).

اي خليفه! اين‌ها هديه‌هايي هستند ... از اموال و چارپايان و ... عادت كرده‌ايم كه مثل آن‌ها را به پادشاهانمان تقديم كنيم ... اميدواريم كه آن‌ها را از ما قبول كني ...!

اگر دوست داريد كه آن‌ها را بگيريم، عيبي ندارد و آن‌ها را به عنوان ماليات و خراجتان حساب مي‌كنم!

آيا مانع هديه‌دادن ما مي‌شوي؟! درحالي كه ما عادت كرده‌ايم كه از خشم پادشاهان با دادن هديه‌ها، در امان باشيم!

نه ... نه ... اگر كسي شما را ناراحت كرد، مرا خبردار سازيد.

الْمَشهَدُ الثّانـى

و بعد مُرور زمَنٍ ...

كانت الأيّامُ قريبةً من عيدِ الأضْحَي ... فكانَ النّاسُ فـى فَرَح ٍو سُرورٍ . ذَهَبَت ابْنةُ أميـرِالْمؤمنيـنَ إلي مسؤولِ بيتِ الْمالِ و اسْتَعارَتْ منه عِقْدَ لؤلؤ لِمدّةِ ثلاثةِ أيّامٍ ...

رَأي علىٌّ (ع) الْعِقدَ فَأخَذَهُ و جاءَ إلي مسؤولِ بيتِ الْمالِ و قالَ :

ما هذا ؟! أتَخونُ الْمُسلميـنَ ؟!

يا علىُّ ! ما نَسيتُ عَهدى و مسؤوليَّتـى ! إنَّها قد أخَذَت الْعقدَ أمانةً مَردودةً مَضمونةً إنَّها لو كانَتْ أخَذَتْها علي غيـرِ أمانةٍ لَقَطَعتُ يدَها علي سَرِقَةٍ ! ...

اِحذَرْ أنْ تَعودَ لِمثلِ هذا الْعملِ و إلا تَنالُك عُقوبتـى!

سَمِعَتْ ابنتُهُ بالأمرِ فقالت :

يا أبَتاه . . . ! أنا بنتُ خليفةِ الْمسلميـنَ . . . !

فأجابَ : يا بنتَ علـﻰِّ بنِ أبـﻰ طالبٍ ! أتَتَزَيَّنُ كُلُّ نساءِ الْمهاجرينَ فـى مثلِ هذا الْعيدِ بِمثلِ هذا ؟!

پرده‌ي دوم

و بعد از گذشت مدّتي ...

روزها نزديك عيد قربان بود ... مردم در شادماني و سرور بودند. دختر امير مؤمنان نزد مسؤول بيت‌المال رفت و از او گردن‌بند مرواريدي به مدّت سه روز به امانت گرفت.

علي (ع) گردن‌بند را ديد و آن را گرفت و نزد مسؤول بيت‌المال آمد و گفت:

اين چيست؟ آيا به مسلمانان خيانت مي‌كني؟!

اي علي! عهد و پيمان و مسؤوليّت خود را فراموش نكرده‌ام. او گردن‌بند را به صورت امانتي قابل برگشت و تضميني گرفته است.

اگر او آن را به صورت غير امانت مي‌گرفت، بي‌شك دستش را به خاطر دزدي قطع مي‌كردم ... بپرهيز از اين كه بار ديگر به انجام دادن چنين كاري دست بزني، در غير اين صورت مجازات من به تو مي‌رسد!

دخترش دستور را شنيد، پس گفت: اي پدرجان (پدرم) ...! من دختر خليفه‌ي مسلمانان هستم ...!

پس پاسخ داد: اي دختر علي بن ابي‌طالب! آيا تمامي زنان مهاجر در اين چنين عيدي با چيزي همانند اين، خود را مي‌آرايند؟!

اَلدَّرسُ الثّالِث

﴿ سَنُريهِم آياتِنا . . . ﴾

نَزَّلَ اللّهُ الْقرآنَ تَنْزيلاً لِهدايةِ الإنسانِ ﴿ إنَّ هذا الْقرآنَ يَهْدﻯ لِلَّتـﻰ هى أقْوَمُ﴾ فالْقرآنُ يُخاطِبُ جَميعَ أبناءِ الْبشرِ بِثَقافاتِهِمُ الْمختلفةِ علي مَرِّ الْعُصورِ .

فلِهذا نَرَي أساليبَ دَعوَتِه يَختلِفُ بعضُها عن بعضٍ اخْتلافاً كبيـراً . فقَدِ اسْتَخدَمَ الْقرآنُ الْبـراهيـنَ و الأدلَّةَ الْمتنوّعةَ لِتَشْمُل جَميعَ الْفئاتِ الْمختلفةِ ﴿ و لقد صَرَّفْنا فـى هذا الْقرآنِ لِلنّاسِ مِن كلِّ مَثَلٍ﴾

و الآياتُ الْعلميّةُ فـى الْقرآنِ هى بعضُ هذهِ الْبـراهيـنِ الّتـى تُخاطِبُ الإنسانَ الّذى لا يَطمئنُّ قلبُه اطمئناناً تامّاً إلّا عن طريقِ الْعلمِ و التّجربَةِ .

و إليكَ الآنَ بعضَ هذه الآياتِ :

ظُلُمات الْبحرِ

﴿أو كَظُلُماتٍ فـى بَحْرٍلُجّىٍّ يَغشاه مَوجٌ مِن فَوقه مَوجٌ...ظلماتٌ بعضُها فوقَ بعضٍ ﴾

أخبَرنا الْقرآنُ عن ظاهرةِ ظلْمةِ الْبحرِ إخباراً عجيباً و هذا أمرٌ لم يُكْتَشَفْ إلّا فـى الْقرنِ الأخيـرِ .

لقد كان الإنسانُ فـى الْماضـﻰ لا يَستطيعُ أن يَغوصَ فـى الْبحرِ أكثرَ من عِشرينَ متراً ... و لم تكُنْ هناك ظلمةٌ ...

و لكنَّه الآنَ يَغوصُ فـى أعماقِ الْبحارِ غَوصاً أكثرَ مِن مِائَتَـى مترٍ بواسطةِ الْمُعَدَّاتِ الْحديثةِ فنَجِدُ هناك ظَلاماً شديداً . . .

تُعطينا الآيةُ صورةً أخْرَي عن الْبحرِ و هى وجودُ طبقاتٍ مُختلفةٍ من الظّلمةِ ، بعضُها أظْلمُ من الاُخرَي !

درس سوم

به زودي نشانه‌هاي خود را به ايشان نشان خواهيم داد

خداوند قرآن را به تدريج براي هدايت انسان فرستاد (مسلّماً اين قرآن به آييني كه استوارتر است هدايت مي‌كند) قرآن تمام افراد بشر را با فرهنگ‌هاي متفاوتشان و در تمام زمان‌ها، مورد خطاب قرار مي‌دهد.

به همين خاطر است كه مي‌بينيم شيوه‌هاي دعوتش با يك‌ديگر اختلافات فراواني دارد. قرآن حجّت‌ها و دلايل گوناگوني را به كار گرفته است تا تمامي گروه‌هاي مختلف را در بر بگيرد. (و به راستي ما در اين قرآن از هرگونه مثلي براي مردم آشكار و روشن ساخته ايم).

و آيات علمي در قرآن برخي از اين استدلال‌ها هستند كه انساني را كه دلش كاملاً آرام ومطمئن نمي‌شود مگر از راه دانش و تجربه، مخاطب قرار مي‌دهند.

و اينك به بعضي از اين آيات توجّه كن:

تاريكي‌هاي دريا

(يا مانند تاريكي‌هايي در دريايي ژرف است كه موجي آن را مي‌پوشاند ]و[ روي آن موجي ]ديگر[ است... تاريكي‌هايي است كه روي همديگر قرار گرفته اند.)

قرآن درباره‌ پديده‌ي تاريكي دريا به گونه‌ي شگفت‌انگيزي به ما خبر داده است و اين موضوعي است كه كشف نشده مگر در قرن اخير.

در حقيقت انسان در گذشته قادر نبود كه بيشتر از بيست متر در دريا غواصي كند (به زير آب برود) ... و در آنجا تاريكي نبود .

اما هم اينك او (انسان) در اعماق دريا به كمك تجهيزات جديد بيشتر از دويست متر به خوبي غوّاصي مي‌كند و در آن جا تاريكي شديدي مي‌يابيم...

آيه شكلي ديگر از دريا را به ما مي‌دهد (نشان مي‌دهد) و آن طبقات مختلف از تاريكي است كه هر از ديگري تاريك‌تر هستند.

قد أثْبَتت الاكْتشافاتُ الْحديثةُ أنّ الشُّعاعَ الضَّوئـﻰَّ يَتَكَوَّنُ مِن سبعةِ ألوانٍ . فاللَّونُ الأحْمرُ أوّلُ لونٍ يَختَفـى فـى الْبحرِ! فَإنْ جُرِحَ غوّاصٌ جَرْحاً شديداً وسالَ منه الدّمُ ، لا يَرَي دمَهُ إلا باللّونِ الأسودِ !

و كُلُّ لَونٍ يَختفـى ، يُسَبِّب جزءاً مِن الظّلمةِ و آخِرُ الألوانِ هو اللّونُ الأزرقُ الّذى يَختفـى فـى عمقِ 200 متر (مِائَتَـىْ مترٍ) و مِن هناك ظلمةٌ كاملةٌ !

قرين الْمادّة

﴿و مِن كلِّ شىءٍ خَلقْنا زَوجَيْنِ لَعلّكم تَذَكَّرونَ ﴾

خَلَقَ اللّهُ الإنسانَ و جعَلَهُ زوجَيْنِ ذَكراً و أنْثَي ﴿إنّا خَلَقناكم من ذَكَرٍ و أنثَي﴾ و لم يقتَصِرْ هذا النّظامُ علي الإنسانِ بل شَمَلَ عالَمَ النّباتاتِ ﴿ و مِن كُلِّ الثَّمراتِ جَعَل فيها زَوجَيْنِ اثْنَيْنِ﴾

إضافةً إلي ذلك نَري‌ فـى الآيةِ التّاليةِ شُمولاً أكبَر و أعمَّ ﴿ومِن كلِّ شىءٍ خَلَقْنا زوجَيْنِ . . . ﴾

فكلمةُ "شىء" تدُلُّ علي الْجَماد أيضاً ! فَهَل فـى الْجَمادِ زَوجانِ ؟!

فـى السّنواتِ الأخيـرةِ اكْتَشَفَ علماءُ الْفيزياء أنّ الإلكترونَ حينما يَدورُ حولَ نَواةِ الْمادّةِ ، كَأنَّ هناك جُسَيْماً مَجهولاً آخرَ يَحمِلُ شِحْنَةً تُخالفُ شِحنةً الإلكترونِ . سُمِّـﻰ بـ "قرينِ الْمادّة" فَاسْتَنْتجَ الْعلماءُ أنَّ لكلِّ جسمٍ قريناً.

اكتشافات جديد ثابت كرده‌اند كه پرتو نور از هفت رنگ تشكيل مي‌شود (به‌وجود مي‌آيد). و رنگ سرخ اوّلين رنگي است كه در دريا مخفي و محو مي‌شود، يعني، اگر غوّاصي بشدّت مجروح گردد و خون از او جاري شود، خونش جز به رنگ سياه مشاهده نمي‌شود .

پادمادّه

وهر رنگي كه مخفي و پنهان مي‌شود (محو مي‌گردد) بخشي از تاريكي را به‌وجود مي‌آورد و آخرين رنگ‌ها همان رنگ كبود (آبي) است كه در عمق دويست‌متري پنهان مي‌گردد و از آن جا {به بعد} تاريكي مطلق است.

(و از هر چيزي دو گونه (نر و ماده) آفريديم، اميد است كه متذكّر شويد)

خداوند انسان را آفريد و از او جفت نر و ماده قرار داد (همانا ما شما را از مرد و زني آفريديم) و اين دستگاه {آفرينش} به انسان بسنده نكرد (محدود نشد) بلكه عالم گياهان را در برگرفت (و از هر گونه ميوه‌‌اي در آن، دو جُفت قرار داد)

علاوه بر آن در آيه‌ي بعدي شمول و گستردگي بيشتري مي‌بينيم (و از هر چيزي جفت آفريديم) و كلمه‌ي "شي‌ء" بر جامد نيز دلالت مي‌كند! پس آيا در جمادات نيز زوج (نر و ماده) وجود دارد؟!

و در ساليان اخير دانشمندان فيزيك كشف كرده‌اند كه الكترون زماني كه پيرامون هسته‌ي ماده مي‌چرخد، گويي آن جا جسم كوچك نا شناس ديگري هست كه باري را حمل مي‌كند كه مخالف بار الكترون است و "پادِ ماده" ناميده شده (ناميده مي‌شود) پس دانشمندان نتيجه گرفتند كه هر جسمي ضدّي دارد.

إنَّ الْفيزيائىَّ الْمسلمَ محمّداً عبدَالسَّلامِ الْحائزَ علي جائزةِ نوبِلَ فـى الْفيزياءِ و الَّذى قامَ بأبْحاثٍ مهمّةٍ فـى موضوعِ قرائنِ الْمادّة ، صَرَّحَ بعدَ حُصولِهِ علي الجائزةِ تصريـحاً عجيباً حيثُ يُشيـرُ إلي أنَّ الآيةَ الْقرآنيّةَ:

﴿ومن كلِّ شىءٍ خَلَقنا زَوجَيْنِ . . . ﴾ كانَت بِمَثابةِ شُعورٍ خَفىٍّ و إلْهامٍ قوىٍّ له أثناءَ أبْحاثه عن قرائن الْمادّةِ !

إنَّ ورودَ هذه الْحقائقِ الْفَخْمَةِ و الدّقيقةِ علي لسانِ إنسانٍ أمّىٍّ عاشَ فـى بيئةٍ أمّيّةٍ دليلٌ

علي أنّه تَلَقّاها مِمَّن يَعلَمُ السّرَّ فـى السّماواتِ و الأرضِ :

﴿ قُلْ أنزَلَهُ الّذﻯ يَعلَمُ السّرَّ فـى السّماواتِ و الأرضِ﴾

همانا فيزيك‌دان مسلمان- محمّد عبد السَّلام- برنده‌ي جايزه نوبل در فيزيك و كسي كه پژوهش‌هاي مهمّي در موضوع پادمادّه ها انجام داده است، بعد از دستيابي‌اش به جايزه بيانات شگفت‌آوري را اظهار كرده‌است، در آن‌جا كه به آيه‌ي قرآني اشاره مي‌كند (و از هر چيزي دو گونه "نر و ماده" آفريديم ...) كه اين آيه همانند احساسي پنهاني و الهامي قوي براي او در خلال پژوهش‌هايش درباره‌ي پادِ مادّه‌ها بوده است.

در حقيقت ورود اين حقايق بزرگ و دقيق بر زبان انساني درس نخوانده كه در محيطي بي‌فرهنگ زندگي كرده است، دليلي است كه او آن‌ها را از كسي كه راز آسمان‌ها و زمين را مي‌داند،‌ فرا گرفته است (بگو كسي كه راز آسمان‌ها و زمين را مي‌داند،‌ آن را فرو فرستاد . . .

الدَّرسُ الرّابعُ

أمُّ الشّهداءِ

نَشَأت الْفتاةُ الشّاعِرةُ فـى بيتِ السّيادةِ والْفُروسيّةِ والْبيانِ . أبوها رئيسُ الْقبيلةِ وأخَواها مِن قادَتِها و فُرْسانِها.

ولكن . . . أنّـي يَدومُ لَها الصَّفاءُ والْفَرحُ، وقد فَقَدَت أباها وأخَوَيْها فـى الْحروبِ الْقَبَليَّةِ ؟! كانت الْفتاةُ تَشْعُرُ بِالْكآبَةِ والْحُزنِ الشّديدِ . . .

إلي أن ...

أشرقَتْ علي شبْهِ الْجزيرةِ أشعَّةُ شَمسٍ جديدةٍ ... جاءت الْخنساءُ عند النَّبـىِّ (ص) . . . سَمِعَت الآياتِ . . . أحَسَّتْ أنّ السّكينةَ قد اُنْزِلَتْ علي قلبِها. . . أنشَدَتْ بعضَ أشعارِها و سَمِعَها النّبـﻰُّ (ص) وطَلَبَ منها أن تُنْشِدَ أكْثرَ . . . .

و هكذا تَحَوَّلَتْ "بَكّاءَةُ الْعربِ"... آياتُ الْبَعْثِ و النّشورِ و الْجنَّةِ و النّارِ والْبِرِّ و الإحسانِ ذَوَّقَتْها حياةً جديدةً .

رَبَّتْ أبناءَها علي هذه الْقِيَمِ و بعدَ سَنواتٍ حيـنَ اشْتَدَّت الْحروبُ و انْدَفَعت جُيوشُ الإيْمانِ و النّورِ فـى مُواجهَةِ الْكُفرِ و الظَّلامِ ،جَمَعت الْخنساءُ أولادَها الأربعةَ و قالت :

يا أولادﻯ ! أسْلَمتُم طائعيـنَ و هاجَرتُم مُختارينَ . . . أنتم تَعلَمونَ ما أعَدَّ اللّهُ لِلْمسلميـنَ مِن الثّوابِ الْجَزيلِ فـى حربِ الْكافرينَ . فَاعْلَموا أنّ الدّارَ الْباقيةَ خيـرٌ مِن الدّارِ الْفانيةِ .

قال اللّهُ تعالي ﴿يا أيُّها الَّذينَ آمَنوا اصْبِروا و صابِروا و رابِطوا و اتَّقُوا اللّهَ لَعَلَّكُم تُفْلِحونَ . . . ﴾

ثُمَّ قامَتْ و أحْضَرَت أسْلِحَتَهم و ألْبَسَتْهُم لباسَ الْحربِ واحداً فَواحداً ثُمَّ شَيَّعتْهُم إلي ساحةِ الْمعرَكةِ.

يَندَفعُ الأبناءُ مُكبّرينَ مُهَلِّليـنَ ‌داعيـنَ‌ اللّهَ أن يُقوِّﻯَ‌ بِهِم دينَهُ و يَرْزُقَهم الشَّهادةَ فـى سبيله.

فـى ساحةِ الْمعركةِ

حيـنَ اسْتُشْهِدَ أوّلُ أبنائِها أشْفَقَ عليها كلُّ مَن كان يعرِفُها . . . كيف سَتُواجِهُ نبأ اسْتِشهادِ وَلَدِها بعد فِقْدانِ أبيها و أخَويْها ؟! . . . هم لا يعلَمونَ أنَّ ما سيكونُ هو أعظَمُ !!

اِنتصر الْمسلمونَ ... يُحصَي الشّهداءُ . . . أربعةٌ منهُم أولادُ الْخنساءِ . . .

واهاً ... كيف نُبَلِّغُهَا هذا الْخبَر ؟ . . . هى تَموتُ .. واهاً .. واهاً . . . !

تَستقبل الْخنساءَ الْعائدينَ مِن ساحةِ الْمعركةِ . . . لم تسألْ أحداً عن أولادِها و إنَّما كان سؤالُها عن أخبارِ الْمعركةِ ! عندما عَلِمت انْتصارَ الْمسلميـنَ جَرَتْ دُموعُ الْفَرحِ علي وجْهِها مُهَلِّلةً . . .

اله إلاّ الله" مي‌گفت ... .

ولكن . . . الْخبـرُ . . . كيف يُقال لَها . . . ؟!

يا أمُّ . . .

لا . . . لا . . . لا يُمكِنُ . . . أنا لا أنْسَـﻰ بُكاءَها و عَويلَها علي أخَوَيْها . . .

كأنَّ الْخنساءَ عرفَت الْخبـرَ من عُيونِ ناقِله ، فقالت: هل كَرَّمَنـي‌اللّهُ باسْتِشْهادِهم ؟!

فأجاب : نـَ . . . نـَ . . . نَعَم . . . فَتَرنَّمَتْ : ﴿ و لا تَحْسَبَنَّ الَّذينَ قُتِلوا فـى سبيلِ اللّهِ أمواتاً بل أحياءٌ عند ربِّهم يُرْزَقون ﴾ ثُمَّ نظَرت إلي الأفقِ قائلةً :

اَلْحمدُ لِلّهِ الّذى شَرَّفنـى بِاسْتِشهادِهم أرجو أن يَجْمَعَنـى بِهم فـى مُسْتَقَرِّ رحْمتهِ .

درس چهارم

مادر شهيدان

دختر جوان شاعر در خانه‌ي سَروري و رياست و دلاوري و سخنوري پرورش يافت.پدرش رئيس قبيله و دو برادرش از فرماندهان و سواران(دلاوران) آن بودند

اما ... چگونه [اين ]طراوت و شادماني برايش پايدار مي‌ماند (مي‌توانست پايدار بماند)، درحالي كه او پدر و دو برادرش را در جنگ هاي قبيله‌اي از دست داده بود؟! دختر جوان مصيبت و اندوه شديد احساس مي‌‌كرد.

تا اين كه

نور خورشيدي نوين بر شبه جزيره تابيد ... "خنساء" نزد پيامبر (ص) آمد ... آيات را شنيد ... احساس كرد كه آرامش در دلش افتاده است... برخي از اشعارش را سرود (خواند) و پيامبر (ص) آن‌ها را شنيد و از او خواست تا بيشتر شعر بسرايد ...

و اين چنين دختر گريان عرب متحوّل شد ... آيات ]مربوط به[ رستاخيز و قيامت و بهشت و دوزخ و نيكي و احسان زندگي تازه‌اي را به او چشانيد.

پسران خود را با اين ارزش‌ها پرورش‌داد (تربيت كرد) و بعد از چند سال هنگامي كه جنگ‌ها شدّت گرفت و سپاهيان ايمان و نور براي رويارويي با كفر و تاريكي روانه شدند، خنساء چهار فرزندش را جمع كرد و گفت:

اي فرزندان من! با ميل و رغبت مسلمان شديد و با اختيار هجرت كرديد ... شما مي‌دانيد، خداوند چقدر پاداش فراوان براي مسلمانان در جنگ با كافران آماده كرده است. پس بدانيد كه سراي ماندني بهتر از سراي فناپذير است.

خداوند متعال فرمود (اي كساني كه ايمان آورده ايد، صبور باشيد و يك‌ديگر را به صبر و پايداري سفارش كنيد و با آمادگي مراقب كار دشمن باشيد و از خدا بترسيد، اميد است كه رستگار شويد ...)

سپس برخاست و سلاح‌هاي آنان را حاضر كرد و لباس جنگ را يكي يكي بر آن‌ها پوشانيد آنگاه آنان را به سوي ميدان جنگ بدرقه كرد.

پسران با تكبير و "لا اِله الاّالله" گويان رهسپار شدند درحالي كه از خداوند مي‌خواستند كه دينش را به وسيله‌ي آن‌ها تقويت نمايد و به آن‌ها شهادت در راهش را روزي دهد.

در ميدان جنگ

هنگامي كه اوّلين پسرش به شهادت رسيد هر كسي كه او را مي‌شناخت براي او دلش سوخت ... چگونه مواجه خواهد شد با خبر شهادت فرزندش بعد از، از دست دادن پدر و دو برادرش؟!: ... آن‌ها نمي‌دانند آنچه بعداً به وقوع مي‌پيوندد، عظمت بيشتري خواهد داشت!!

مسلمانان پيروز شدند ... شهدا شمرده مي‌شوند ... چهار تن از آن‌ها فرزندان خنساء بودند ... واي ... چگونه اين خبر را به او برسانيم؟ ... او مي‌ميرد ... واي ... واي...!

خنساء از مراجعت كنندگان از ميدان جنگ استقبال مي‌كند ... از كسي درباره‌ي فرزندانش سؤال نكرد و فقط سؤال او فقط درباره‌ي اخبار جنگ بود! هنگامي كه به پيروزي مسلمانان پي‌برد،اشك‌هاي شادي برچهره‌اش جاري شد در حالي كه "لا

ولي . . . خبر . . . چگونه به او گفته مي شود . . . ؟!

اي مادر . . .

نه . . . نه. . . ممكن نيست . . . من گريستن او و زاري او را بر دو برادرش فراموش نمي كنم.

گويا خنساء خبر را از چشمان آورندي آن دانست، پس گفت: آيا خداوند مرا با به شهادت رسيدن آنان گرامي داشت؟

پس جواب داد: بـ... بـ ... بله ... آن‌گاه زير لب زمزمه كرد: (هرگز كساني را كه در راه كشته شده‌اند، مردگان مپندار، بلكه زندگانند كه نزد پروردگارشان روزي داده مي‌شوند) سپس چشم به افق دوخت در حالي كه مي گفت:

سپاس ويژه‌ي آن خدايي است كه با شهادت آن‌‌ها به من بزرگواري نمود و شرف داد و اميدوارم كه مرا با ايشان در جايگاه رحمتش جمع كند، (محشور كند).

اَلدَّرسُ الْخَامِسُ

طَلائِعُ النّور

كُنّا فـى الْحِصَّةِ الأخيـرةِ . نَظَرَت الْمعلِّمةُ إلي ساعتِها و قالَتْ : اَلدَّرسُ يَكْفـى ! أمّا الآنَ فأريدُ أن أتكَلَّمَ حولَ حَفْلةٍ عظيمةٍ تَنْعقدُ فـى مدرستِنا فـى الاُسْبوعِ الْقادِمِ.

نُريدُ فـى هذه الْحفلةِ أن نُكَرِّمَ شَخصيَّةً لَها مقامٌ عظيمٌ و شأنٌ رفيعٌ بَيْننا . لذا أرجو أن تَدْعونَ أولياءَ كُنَّ لِلْحضور فيها . كَثُرَت الضَّوضاءُ فـى الصَّفِّ .

فسألت بعضُ التِّلميذاتِ بعضاً : مَن الَّذﻯ أرفَعُ شأناً وأعَزُّ مَقاماً . . . ؟! قالَت الْمُعلِّمةُ : سَيَنْكَشِفُ كلُّ شـﻰءٍ.

دُقَّ الْجَرَسُ و خَرَجنا مِن الصَّفِّ . فـى الْمَمَرِّ نادَتْنـى مُعلِّمتـى و قالت : يا سَميـرةُ ! لا تَنْسَى أن تَحْضُرى فـى الْمراسيم مع أمِّكِ .

و لَمّا وَصَلتُ إلي الْمنْزلِ دَخَلتُ الْغُرفةَ قَلِقةً و سَلَّمتُ علي اُمّـﻰ و قُلتُ لَها مَحزونةً : هذه دعوةٌ لِلآباءِ و الاُمَّهاتِ لِلاشْتراكِ فـى حَفْلَةِ التّكريـمِ . . . .

اِبْتَسَمَت و قالَتْ : شىءٌ جَميلٌ . . . سَنَشْتَرِكُ معاً .

جَلَستُ فـى زاوية الْغرفةِ و نظرتُ إلي صورةِ أبـى . . . : "لَيتَ أبـى كان حيّاً لِيشتركَ معنا فـى الْحفلةِ . . . الطّالباتُ يَأتيـن مع آبائِهنَّ و اُمَّهاتِهنَّ .

قالت لـى أمّى بِحَنانٍ : ماذا تَقولين يا سَميـرةُ ؟! أبوكِ كان معلّماً ، تركَ الدّرسَ و الْمدرسةَ لِيُدافعَ عن دينِنا وكَرامَتِنا و وطنِنا.كان أصْدَقَ النّاس قولاً وأحسَنَهُم عملاً . . اُسْتُشْهِد فـى سبيلِ الْحقِّ حتّي تَسْتَطيعَ زَميلاتُكِ أن يَعِشْنَ فـى أمْنٍ و راحةٍ . . . و هذا عِزٌّ و فَخْرٌ لكِ . أنتِ بنتُ شهيدٍ وهذا أمرٌ عظيمٌ . . .

ما كُنتُ أفْهَمُ كلامَ أمّى . . . كُنتُ أظُنُّ أنَّ أبـى قد نُسِىَ و لَم يَبْقَ له ذكرٌ . تلك اللّيلةَ نِمتُ بِذكْرَي أيّامٍ كان أبـى معَنا . . . !

كانت الْمدرسةُ مُزدَحِمةً . لَم يَكُن فـى قاعة الْمدرسةِ مكانٌ لِلْجُلوسِ . أنا و اُمّى جَلَسْنا آخِرَ الْقاعةِ . جاءت الْمديرةُ و ألَحَّتْ علينا أن نَجلِسَ فـى الْمُقدَّمةِ .

بَدَأت الْمراسيمُ . عندما رُفِع السِّتارُ . . . تَحت الأضْواءِ الْمُلَوَّنَةِ مِن الأحْمَرِ و الأصْفَرِ والأخْضَرِ . . . رأيتُ صورةً كبيـرةً لأبـى . . . تعجَّبتُ كثيراً . . . ما كنتُ أستَطيعُ أن اُصَدِّقَ أن هذا أبـﻰ . . .

ها هذه الْمراسيمُ قد انْعقَدَتْ لِتكريـمِ أبـى ؟! . . .

وَقَفَت الْمديرةُ أمامَ الْجمع و بدأتْ بالْكلامِ :

نَحن اجْتَمَعنا فـى هذا الْمكانِ حتّي نُكَرِّمَ إنساناً ضَحَّي بنَفْسه و دافَع عن عقيدتهِ و كَرامةِ شَعْبِهِ . . . الشُّهداءُ فـى ذا كِرَتِنا.

هم خيـرُ النّاسِ إيْماناً و عمَلاً . . . فلَن نَنْساهُم أبداً. . .

و علينا أن نَتَّخِذَهُم سِراجاً يُرْشِدُنا إلي طريقِ الْحقِّ . . .

أخَذَ قلبـى يَخْفِقُ بشدَّةٍ . كنتُ أنظُرُ إلي صورةِ أبـى .كأنَّه يَبْتَسِمُ إلَـىَّ . . .حينَما كنتُ غارِقَةً فـى أفكارى، نادَتْنـى أمّى: قُومى يا بُنَيَّتـى... السَّيِّدةُ الْمديرةُ تُناديكِ ...

فَسَمِعْتُها تقول : أرجو من ابْنَتـى سَميـرةَ أن تَأتـىَ و تأخُذَ هذه الْهَديّةَ من جانبِ الْمدرسةِ . . .

ذهبتُ نَحو الْمِنبَرِ و الْحُضّارُ يُصَلّونَ فيُصَفِّقونَ فَرِحيـنَ !

درس پنجم

پيشگامان نور

در زنگ آخر بوديم. خانم معلّم به ساعتش نگاه كرد و گفت: درس كافي است! امّا هم‌اكنون مي‌خواهم پيرامون جشني بزرگ كه در هفته‌ي آينده در مدرسه‌ي ما برگزار مي‌شود، سخن بگويم.مي‌خواهيم در اين جشن شخصيتي را گرامي بداريم كه مقامي بزرگ و ارزش والايي دارد. بنابراين از شما مي‌خواهم كه پدران و مادران خود را براي حضور در آن دعوت كنيد. سر و صدا در كلاس زياد شد.

دانش‌آموزان از همديگر پرسيدند: چه كسي از نظر قدر و مرتبه بلندتر و از نظر مقام گرامي‌تر است ...؟! معلّم گفت: همه چيز معلوم خواهد شد.

زنگ به صدا در آمد و از كلاس خارج شديم. در راهرو معلّمم مرا صدا زد و گفت: اي سميره! فراموش نكن كه همراه مادرت در مراسم حاضر شوي.

و هنگامي كه به خانه رسيدم با پريشاني و ناراحتي وارد اتاق شدم و به مادرم سلام كردم و غمگينانه به او گفتم: اين دعوتي براي پدران و مادران جهت شركت در جشن گرامي‌داشت است . . .

لبخند زد و گفت: چيزي زيباست ... با هم شركت خواهيم كرد.

در گوشه‌ي اتاق نشستم و به تصوير پدرم نگاه كردم ...: "اي كاش پدرم زنده بود تا در جشن همراه ما شركت كند... دانش‌آموزان همراه پدران ومادران خود مي‌‌آيند.

مادرم با مهرباني به من گفت: اي سميره، چه مي‌گويي؟! پدرت معلّم بود، او درس و مدرسه را رها كرد تا از دين و كرامت و وطنمان دفاع كند. از نظر گفتار راست‌گوترين مردم و از نظر كردار نيكوكارترين آن‌ها بود ... در راه حق به شهادت رسيد تا همشاگردي هاي تو بتوانند در امنيت و آسايش زندگي كنند ... و اين عزّت و افتخاري براي تو است. تو دختر شهيدي و اين امر بزرگي است ... .

سخن مادرم را نمي‌فهميدم ... فكر مي‌كردم كه پدرم فراموش شده است و جز نامي از او باقي نمانده است. آن شب با ياد روزهايي كه پدرم همراه ما بود، خوابيدم.

مدرسه شلوغ بود. در سالن مدرسه جايي براي نشستن نبود. من و مادرم در آخر سالن نشستيم. مدير آمد و به ما اصرار كرد كه در اوّل[سالن ]بنيشينيم.

مراسم آغاز شد. هنگامي كه پرده كنار زده شد ... زير نورهاي رنگارنگِ سرخ و زرد و سبز ... تصوير بزرگ پدرم ديدم ... بسيار شگفت‌زده شدم ... نمي‌توانستم باور كنم كه اين پدرم است

هان! اين مراسم براي بزرگ‌داشت پدرم برپا شده است.

خانم مدير مقابل جمع ايستاد و شروع به سخن گفتن كرد.

ما در اين‌جا جمع شده‌ايم تا گرامي‌ بداريم انساني را كه جان خود را فدا ساخت و از عقيده‌ي خود و بزرگواري ملّتِ خود دفاع كرد...شهيدان در ياد و خاطر ما هستند.

آن‌ها از نظر ايمان و عمل بهترين مردم‌اند ... هرگز آنان را فراموش نمي‌كنيم ... و بر ما واجب است آن‌ها را همانند چراغي بدانيم كه ما را به‌ راه حق هدايت مي‌كند.

قلبم به شدّت شروع به تپيدن كرد. به تصوير پدرم مي‌نگريستم. گويا به من لبخند مي‌‌زد، زماني كه در انديشه‌ها غرق بودم. مادرم مرا صدا زد: برخيز دخترم خانم مدير تو را صدا مي‌زند ...

پس شنيدم كه مي‌گفت: از دخترم سميره مي‌خواهم كه بيايد و اين هديه را از طرف مدرسه بگيرد.

درحالي كه حاضران صلوات مي‌فرستادند با خوشحالي دست مي‌زدند، به سوي تريبون رفتم.

اَلدَّرسُ السّادِسُ

اِغْتِنامُ الْفرصَة

بادِرِ الْفرصَةَ واحْذَرْ فَوتَها فَبُلوغُ الْعِزِّ فـى نَيْلِ الْفُرَصْ

و اغْتَنِمْ عُمْرَكَ أيَّامَ الصِّبا فَهْوَ إن زادَ معَ الشَّيْبِ نَقَصْ

إنَّما الدّنيا خَيالٌ عارِضٌ قَلَّما يَبْقَي ،و أخبارٌ تُقَصْ

فَابْتَدِرْ سَعْيَك ، و اعْلَمْ أنَّ مَنْ بادَرَ الصَّيْدَ معَ الْفجْرِ قَنَصْ

و اتْرُكِ الْحِرْصَ تَعِشْ فـى راحةٍ قَلَّما نالَ مُناُه مَنْ حَرَصْ

قد يَضُرُّ الشّىءُ تَرْجُو نَفْعَهُ رُبَّ ظَمْآنَ بِصَفْوِ الْماءِ غَصْ

هذه حكمةُ شيخٍ عالِمٍ فَاقْتَنِصْها ، فَهى نِعْمَ الْمُقْتَنَصْ

سامى البارودى

اَلْبارودﻯُّ مصرﻯّ الْمَولِد . قد تَذَوَّقَ مُرَّ الْحياةِ و حُلْوَها . فجَمع تَجارِبَ قيِّمةً فـى حياتهِ . شجَّع الشّاعرُ فـى هذه الْقصيدةِ الشّبابَ إلي الاستفادةِ من الْفُرَصِ لِلْوصولِ إلي الشّرفِ و الْمجدِ.

و يَعتقدُ أنّه لا ينجَحُ فـى هذه الْحياة إلّا الْمُجِدّينَ . و يَرَي أنّ النّاسَ فـى مُجتمعِه يُضَيِّعونَ عمرَهم إلّا أصحابَ الأخلاق الْكريـمةِ و مَن تَعّرفَ علي حقيقةِ الْحياة .

البارودﻯُّ قد أحَسّ أنّ بِلادَهُ لا تُعانـى إلّا الكَسالةَ و الْخُمولَ فيدعو إلي السّعى و الْعمل .

درس ششم

غنيمت شمردن فرصت

1- در هنگام فرصت بشتاب وعجله كن،(فرصت را غنيمت بدان) و برحذر باش از فوت و از دست‌ دادن آن / زيرا رسيدن به عزّت و بزرگواري در دستيابي به فرصت‌هاست.

2- روزگار كودكي (جواني) عمرت را غنيمت بشمار / زيرا عمر اگر با پيري زياد شود، كاهش مي‌يابد.

3- دنيا تنها مانند خيالي زودگذر است / كه چندان پايدار نيست و همچون اخباري است كه روايت مي‌شود.

4- تلاش خود را به كار بند و بشتاب، و بدان كه هركس / بامدادان به شكار اقدام كند، صيد و شكار مي‌يابد.

5- حرص و آز را رها كن تا در آسايش زندگي كني / هر كه حرص و طمع ورزد خيلي كم به آرزويش مي‌رسد.

6- گاهي به چيزي كه به سود و نفع آن اميدواري، ضرر و زيان مي‌رساند / چه بسا تشنه‌اي كه آب صاف در گلويش گير كند.

7- اين پند و حكمت مرد دانشمندي است / آن را غنيمت بدان، زيرا بهترين دستاورد است!( آنرا شكار كن زيرا نيكو شكاري است.)

محلّ تولّد بارودي در مصر است.او تلخ و شيرين روزگار را چشيده است و تجربه هاي با ارزشي را در زندگي اش جمع كرده است.

شاعر دراين قصيده جوانان را به استفاده از فرصت ها براي رسيدن به شرافت و بزرگي تشويق كرده است.

و معتقد است فقط كساني كه كوشش مي كنند در زندگي موفق مي شوند.

و معتقد است كه مردم در جامعه او عمرشان را تباه مي كنند مگر افرادي كه اخلاقي خوب دارند و حقيقت زندگي را شناخته اند.

بارودي حس كرده است كه كشورش از [ چيزي] جز تنبلي و سستي رنج نمي برد پس به سعي و تلاش و كار كردن فرا مي خواند.

اَلدَّرسُ السَّابِع

عليكُم بالْقرآن ِ

قال‌النّبـىُّ الأكرمُ (ص):" إذا الْتَبَسَت عليكُم الْفِتَنُ كَقِطَعِ اللَّيْلِ الْمُظْلِمِ فعليكُم بالْقرآنِ "

اَلْقرآنُ نورٌ و هُديً يُخْرجُ الْمجتمعَ الإنسانـى مِن الْموتِ إلي الْحياةِ و مِن الْيأسِ إلي الرَّجاء و مِن الْكَسَلِ إلي النَّشاطِ و من السُّكونِ إلي الْحركةِ و هو لا يَسْمَحُ لِلنّاس أن يَتْرُكوا الدّنيا بِذريعَةِ الْحصولِ علي الآخِرةِ . بل يَجعلُ الدّنيا وسيلةً لِلْحُصولِ علي الْعُقْبـَي .

و إليك الآنَ بعضَ الآياتِ حَول هذا الشّأنِ :

إنَّ القرآنَ الْكريـمَ قد عَدَّ الْمواهبَ الطّبيعيّةَ و النِّعمَ الإلـهيّةَ رزقاً لِلإنسان و وسيلةً لِبقاء حياتِه و دوامِ عَيْشهِ و سبباً لِحركتِهِ نَحوَ الْكمالِ و الرُّشدِ.

﴿ و نَزَّلنْا مِن السَّماءِ ماءً مباركاً فأنْبَتْنا جنّاتٍ و . . . رزقاً لِلْعبادِ﴾ فَنَهي الإنسانَ عن تحريـمِ هذه النِّعَمِ علي نَفْسه ﴿يا أيُّها الّذين آمَنوا لا تُحَرِّموا طَيّباتِ ما أحَلَّ اللّهُ لكم﴾

و هذا الْخِطابُ عامٌّ مُوَجَّهٌ إلي بنـى آدمَ أجْمَعيـنَ ، و لايَخْتَصُّ بالأغنياءِ ﴿ قُلْ مَنْ حَرَّمَ زينةَ اللّهِ الّتـى أخرَجَ لِعبادِهِ و الطّيّباتِ مِن الرّزقِ ، قُلْ هى لِلّذين آمَنوا فـى الْحياةِ الدّنيا﴾

مِن واجبِ الإنسان أن يَسْعَي لِلاستفادةِ مِن هذه النِّعَمِ فـى طريق حركتهِ نَحْوَ الْكمالِ و الرُّشْدِ و لا يَنْسَي مسؤوليَّتهُ تَجاهَ خالِقه.

قال الإمام علىٌّ (ع) : " إنَّ اللّهَ يُحِبُّ أن يَرَي أثَرَ النِّعمةِ علَي عبْدِه" ! فمَن ضَيَّعَ النِّعَمَ باسْتِفادَتِهِ فـى غيـرِ طريقِ الْحقَِ فقد كَفَرَ بِها .

إنَّ الْقرآنَ يؤكِّدُ أنَّ لِهذا الْعالَمِ سُنَناً و قوانيـنَ لا تَتَغيَّرُ ﴿ فَلَن تَجِدَ لِسُنَّةِ اللّهِ تبديلاً﴾ و مَن اسْتفادَ مِن هذه السُّنَنِ يَصِلْ إلي غايته ، و لا فرقَ فـى ذلك بين أن يكونَ الإنسانُ مؤمناً بِاللّهِ أو غيـرَ مؤمنٍ به ، مُسْلِماً أو غَيْرَ مسلمٍ ، لأنَّ الأسْماءَ و الْعناوينَ لا قيمةَ لَها مادامَتْ لَم تَقْتَرِنْ بالْعملِ !

لَمّا فَتَحَ‌ رسولُ اللّه(ص)مكّةَ قامَ ‌علي ‌الصَّفا فقال: يا بَنـى هاشمٍ ، يا بَنـى عبْدِ الْمُطَّلِبِ ! . . . لا تقولوا إنَّ مُحمّداً مِنّا ، فَوَاللّهِ ما أوليائى مِنكُم و مِن غيركم إلّا الْمتّقونَ . . . إنّ لـى عملى و لكُم عَمَلَكُم".

و هذا الإنسانُ لا يَيْأسُ و إنْ رَأي أنَّ قُوَي الظّلْم مُسَيْطِرةٌ علي الْعالَم ، لإنَّه قد آمَنَ بـ ﴿ أنّ الأرضَ يَرِثُها عبادﻯَ الصّالِحونَ﴾ و يعلَمُ أنّ الْحقَّ هو الْباقى و أنّ ﴿ الْباطلَ كان زَهوقاً﴾

﴿و نُريدُ أنْ نَمُنَّ علَي الّذين اسْتُضْعِفوا فـى الأرضِ و نَجْعَلَهم أئمّةً و نَجعَلَهُم الْوارثيـنَ﴾

درس هفتم

به قرآن پناه ببريد

پيامبر اكرم (ص) فرمود: "وقتي كه فتنه‌ها همچون پاره‌هاي شب تاريك بر شما پوشيده شد، پس به قرآن پناه ببريد."

قرآن نور و هدايت‌گري است كه جامعه‌ي بشري را از مرگ به سوي زندگي و از نااميدي به اميدواري و از تنبلي به سوي فعّاليّت و از سكون به سوي حركت، در مي‌آورد و به مردم اجازه نمي‌دهد كه دنيا را به بهانه‌ي دستيابي به آخرت، رها كنند، بلكه دنيا را وسيله‌اي براي رسيدن به آخرت،‌ قرار مي‌دهد.

و هم‌اينك به برخي آيات درباره‌ي اين موضوع، توجّه كن:

همانا قرآن كريم بخشش‌هاي طبيعي و نعمت‌هاي الهي را به عنوان روزي براي انسان و وسيله‌اي براي بقا و دوام زندگي‌اش و عاملي براي حركتش به سوي كمال و رشد، شمرده است.

(و از آسمان، آبي پربركت فرود آورديم، پس بدان[ وسيله ]باغ‌هايي رويانيديم ... براي روزي بندگان) بنابراين انسان را از محروم كردن اين نعمت‌ها بر خودش، بازداشته است (اي كساني كه ايمان آورده‌ايد، چيزهاي پاكيزه‌اي را كه خدا براي شما حلال كرده، حرام مشماريد)

و اين فراخواني، يك پيام عمومي براي تمامي فرزندان بشر است، و ويژه‌ي ثروتمندان نيست (بگو: زيوري را كه خدا براي بندگانش پديد آورده و روزي‌هاي پاكيزه را، چه كسي حرام گردانيده؟ بگو: اين ]نعمت‌ها[ در زندگي دنيا براي كساني است كه ايمان آورده‌اند).

بايد كه انسان براي استفاده و بهره از اين نعمت‌ها در راه حركتش به سوي كمال و رشد، تلاش كند و مسؤوليّت خويش را در برابر آفريده‌اش فراموش نكند.

امام علي (ع) فرمود: "مسّلماً خداوند دوست مي‌دارد كه تأثير نعمت را بر روي بنده‌اش، ببيند" پس هر كه نعمت‌ها را با استفاده اش در مسير ناحق تباه كند، نسبت به آن‌ها كفر ورزيده است.

در حقيقت قرآن تأكيد مي‌كند كه اين جهان داراي سنّت‌ها و قوانين غير قابل تغيير است (و هرگز براي سنّت خدا دگرگوني نخواهي يافت) و هر كه از اين سنّت‌ها استفاده كند به هدفش مي‌رسد، و هيچ فرقي در آن ميان وجود ندارد كه انسان به خدا ايمان داشته باشد يا نداشته باشد، مسلمان يا غير مسلمان باشد، زيرا اسم‌ها و لقب‌ها و عنوان‌ها تا زماني كه به عمل نزديك نشوند (همراه عمل نباشند)، هيچ ارزشي ندارد .

وقتي كه رسول خدا (ص) مكّه را فتح كرد، بر روي "صفا" ايستاد و گفت: "اي فرزندان هاشم،‌ اي فرزندان عبدالمطّلب، ... نگوييد كه محمّد از ماست،‌ قسم به خدا دوستان من از شما و غير شما جز پرهيزگاران نيستند ... مسّلماً عمل من براي من و عمل شما براي شماست."

و اين انسان نااميد نمي‌شود، اگرچه ببيند نيروهاي كفر بر جهان مسلّط شده‌اند، زيرا او ايمان آورده است به اين كه (زمين را بندگان شايسته به ارث مي‌برند) و مي‌داند كه فقط حق ماندگار است و[ مي‌داند ]كه (باطل نابودشدني است).

(و مي‌خواهيم كه منّت نهيم بر كساني كه در زمين ضعيف نگاه داشته شده‌اند و آنان را پيشوايان گردانيم، و ايشان را وارث[ زمين ]كنيم).

متن وترجمه کامل عربی 2 متوسطه (رشته ریاضی و تجربی )

اَلدَّرْسُ الْأوّلُ

إلهى...

﴿رَبِّ ﭐشْرَحْ لـى صَدرى ويَسِّرلـى أمْرى وَ احْلُلْ عُقْدَ‎ةً مِن لِسانـى يَفْقَهوا قَولـى﴾

اَللّهُمَّ أخْرِجْنـى مِن ظُلُماتِ الْوهْمِ و أكْرِمنـى بِنورِ الْفَهْمِ.

اَللّهُمَّ ﭐفْتَحْ عَلَيْنا أبْوابَ رَحْمَتِكَ.

وَﭐنشُرْ عَلَيْنا خَزائِنَ عُلومِكَ.

ربِّ ... رَبِّ يَسِّر و لاتُعَسِّر .

اَللّهُمَّ فَرِّحْ قلبـﻰ .

اَللّهُمَّ انْهَجْ لـى إلـي مَحَبَّتِكَ سَبيلاً سَهْلَةً.

إلَهى لا تَجْعَلْ لِلشَّيطانِ عَلـى عقلـى سبيلاً .

ولا لِلْباطِلِ عَلـي عَملـى دَليلاً .

اَللّهُمَّ ألْهِمْنا طاعَتَكَ و جَنِّبْنا مَعْصِيَتَكَ.

بِرَحْمتك يا أرْحَمَ الرّاحِميَن .

ترجمه درس اول :

پروردگارا، سينه ام را برايم فراخ كن (بگشاي ) و كارم را برايم آسان گردان

و گره از زبانم باز كن تا سخنم را بفهمند.

خدايا مرا از تاريكي هاي پندار خارج كن و مرا با نور فهم گرامي بدار.

خدايا درهاي رحمتت را برما بگشاي.

و گنجينه هاي دانش هايت را برما باز كن.

پروردگارا.... پروردگارا آسان بگير و سخت نگير.

خدايا قلبم را شاد كن.

خدايا راه آساني را به سوي محبتت به من نشان بده.

خدايا براي شيطان راهي بر عقل من قرار نده.

و راهنمايي براي باطل بر كار من قرار نده.

خدايا بندگي ات را به ما الهام كن و گناه به درگاهت را از ما دور كن.

[ اميد ما] به رحمتت است اي مهربان ترين مهربانان.

اَلدَّرسُ الثّانـى

فـى خدمة الْبؤساءِ

اَلْهَواءُ حارٌّ و النّاسُ فـى بُيوتِهِم . خَرجَ علـىٌّ (ع) إلـي السّوقِ.

لا تَخْرُج الآنَ . اَلشَّمسُ مُحْرِقَهٌ .

لا ...لعلَّ ذا حاجةٍ يَطْلُبُ مُساعدةً .

و فـى الطّريقِ :

ثَقيلةٌ ...ثقيلةٌ. لكنْ لا حيلةَ ...اَلأطفالُ ...اَلْجوعُ ...اَلْعطَشُ ...ماذا أفْعَلُ؟!

فَنَظَرَ إليها علـىّ (ع) !

فَجاءَ و أخَذَ مِنها القِربَةَ . فحَمَلَها إلـي بيتِها ... و سَألَها عَن حالِها :

بَعَثَ علـي بنُ أبـﻰ طالبٍ زَوجـى إلـي الثُّغورِ ....و بعدَ أيّامٍ سَمِعنا خَبَرَ وفاتِهِ!

و لـى أطفالٌ يَتامَي و لَيسَ عندﻯ شـﻰءٌ.

فقد ألْجَأتْنـى الضَّرورةُ إلـي خدمةِ النّاسِ .

ذهب علـىٌّ (ع) محزوناً إلـي دارِ الْحكومةِ وحَمَلَ زنبيلاً فيه طعامٌ.

فَرَجَعَ و قَرَعَ الْبابَ .

مَن يَقْرَعُ الْبابَ؟

أنا ذلكَ الْعبدُ الَّذى حَمَلَ مَعَك القِرْبةَ ....اِفْتَحـى الْبابَ ..... إنَّ مَعـى شيئاً لِلأطفالِ .....

رَضِىَ الله عنكَ و حَكَمَ بينـى و بيْنَ علـىّ بن أبـى طالبٍ !

فدخلَ علـىٌّ (ع) و قالَ:

إنـّى أحِبُّ اكْتِسابَ الثَّوابِ ، فَانْتَخِبـى بَيْنَ هذيْنِ الأمْريْنِ : تَهيئةِ الْخُبْزِ أو اللَّعِبِ مع الأطفالِ .

أنا أقْدَرُ مِنْكَ علـي تَهْيئَةِ الْخُبزِ؛ فَالْعَبْ أنتَ مع الأطفالِ !

فذهبَ علـىٌّ (ع) إلـي طِفْلَيْنِ صغيـرَيْنِ مِن بَينِهِم ، و جَعَلَ الْخُبزَ فـى فَمِهِما و هو يقولُ لِكُلٍّ مِنهُما :

يا بُنـىَّ! اِجْعَلْ علـىّ بنَ أبـى طالبٍ فـى حِلٍّ مِمَّا مرَّ فـى أمْرِكَ !

و بعدَ ساعةٍ .

أخى ! اُسْجُر التَّنّورَ .

اَللّهُمَّ أفْرِغْ علـي هذا الرَّجُلِ خيْرَك و ثوابَكَ...و لكن...علـىٌّ بنُ أبي

طالبٍ...كيفَ...؟! هو لا ينظرُ إلـي حالِ الْمحروميـنَ ... نَحنُ مَحرومونَ و لكن هو...!!

فبادَرَ علـىٌّ (ع) إلـي سَجْرِهِ .

فلَمّا أشْعَلَهُ :

ذُقْ يا علـىُّ ! هذا جَزاءُ مَن نَسِـﻰَ الْمَساكيـنَ و الْيَتامَي !

حينَئذٍ جاءَت امْرأةٌ و شاهَدَتْ خليفةَ الْمسلميـنَ وتَعَجَّبَتْ!

ويْحَكِ ... أتعلَميـنَ مَن هو ؟! هو أميـرُ الْمؤمنيـنَ ...

ويلٌ لـى . ماذا أفعلُ ؟! فَذَهَبَتْ إلَيْهِ و هى تَعْتَذِرُ!

وا حَيائى ... واحَيائى ... عفواً ... معذرةً ... يا أميـرَ الْمؤمنيـنَ ... عفواً ...

لا... لا.... بل واحَيائى منك فيما قَصَّرْتُ فـى أمْرِك !

ترجمه درس دوم

در خدمت فقيران

هوا گرم است و مردم در خانه هايشان هستند علي (ع) به سوي بازار خارج شد.

اكنون خارج نشو. خورشيد سوزان است.

نه .... شايد نيازمندي كمك بخواهد.

و در راه: سنگين است .... سنگين است. ولي چاره اي نيست ...كودكان ... گرسنگي... تشنگي .... چه كار كنم؟!

علي (ع) به او نگاه كرد! سپس آمد و مشك را از او گرفت و به خانه اش برد... و از حال او پرسيد:

علي بن ابي طالب همسرم را به مرزها فرستاد ... و بعد از چند روز خبر وفات او را شنيديم.

و كودكان يتيمي دارم و چيزي ندارم.

و نياز مرا به خدمت مردم واداشته است.

علـي (ع) غمگين به دار الحكومه رفت و زنبيلـي را كه در آن غذا بود برداشت.

پس برگشت و در زد.

چه كسي در مي زند؟

من همان بنده اي هستم كه مشك را همراه تو برداشت ... در را باز كن.... براي بچّه ها چيزي همراهم است.

خدا از تو راضي باشد و ميان من و علي بن ابي طالب داوري كند.

پس علي (ع) وارد شد و گفت:

من به دست آوردن ثواب را دوست دارم. پس يكي از اين دو كار را انتخاب كن: تهيه كردن نان يا بازي كردن با بچّه ها را.

من از تو در تهيه نان تواناتر هستم. پس تو با بچه ها بازي كن.

پس علي (ع) از ميان آنان به سوي دو كودك كوچك رفت و نان در دهان آن دو گذاشت در حالي كه به هر يك از آن دو مي گفت:

اي پسركم! علي ابن ابي طالب را در آنچه بر شما گذشت حلال كن.

و بعد از ساعتي.

برادرم تنور را روشن كن .

خدايا خير و ثوابت را بر اين مرد فرو بريز ... ولي ... علي بن ابي طالب ...چگونه ... ؟! او به حال محرومان نگاه نمي كند ... ما محروم هستيم ولي او ... !

پس علي (ع) اقدام به روشن كردن آن نمود.

سپس وقتي آن را روشن كرد:

اي علي بچش. اين سزاي كسي است كه درماندگان ويتيمان رافراموش كرده است

در اين هنگام زني آمد و خليفه ي مسلمانان را ديد و تعجب كرد.

واي بر تو ... آيا مي داني او كيست؟ او امير المؤمنين است.

واي بر من . چه كار كنم؟‌پس به سوي او رفت در حالي كه معذرت مي خواست.

شرمم باد ... شرمم باد ... ببخشيد ... معذرت ... اي امير المؤمنين ... ببخشيد ...

نه ... نه .... بلكه من از تو شرمم باد به خاطر اينكه در كار تو كوتاهي كرده ام .

الدرس الثالث

كِتاب الْحَياة

اَلْعلمُ و الدّينُ جَناحانِ لِلإنسانِ لا يَقْدِرُ علـي الطَّيَرانِ إلا بِهِما . و الأمّةُ الإسلاميّةُ هى أمّةٌ سائرةٌ نَحوَ الْكمالِ و الرُّشدِ و هى بِحاجةٍ إلـي هذَيْنِ الْجَناحَيْنِ.

والإسلامُ مُنْذُ ظهورِهِ شجَّع الْمسلميـنَ علـي التَّفكُّرِ و التَّعلُّمِ.

وإليك بعضَ هذه الآياتِ:

1 - أصل الْعالَم:

﴿... أنَّ السَّماواتِ و الأرضَ كانتا رَتْقاً فَفَتَقْناهُما ﴾

أصلُ الْعالَمِ سِرٌّ غامِضٌ و الآيةُ تُخْبِرُ الْعالَميـنَ عن حقيقةِ هذا الأمرِ مِن خِلال كلماتٍ وَجيزةٍ :

"كانت السَّماواتُ و الأرضُ مُلْتَصِقَتَيْنِ ثُم فَصَلَ اللّهُ بينهما ."

تَوَصَّلَ الْباحِثونَ فـى عِلْمِ الْفَلَك فـى الْقرنِ الْعِشرينَ إلـي نظريَّةٍ خلاصتُها أنَّ الْمادَّةَ الأولَـي لِلْعالَمِ كانت جامدةً ثُم حَدَثَ فيها انْفجارٌ شديدٌ وانْفَصَلَتْ أجزاءُ تلكَ الْمادَّةِ و تَشَكَّلَت السَّماواتُ و الأرضُ !

2- اَلشَّمسُ و الْقَمر

﴿وجَعَلَ الْقَمَرَ فيهنَّ ( فـى السَّماواتِ) نوراً و جَعَلَ الشَّمْسَ سِراجاً﴾

كلمةُ "سِراج" تُعبِّرُ عن شـﻰءٍ ذﻯ نورٍ و حرارةٍ من ذاتِه و كلمةُ "نور" تُعبِّرُ عن مُجرَّدِ نورٍ لا حرارةَ فيه.

والآيةُ تقولُ : إنّ الْقمرَ يَبْعَثُ ضَوءًا لاحرارةَ فيه و مِن مَصدرٍ غيرِ ذاتـىٍّ . أمّا الشَّمسُ فهي مُضيئةٌ بِذاتِها فَتكونُ مصدراً لِلنّورِ و الْحرارةِ .

و ما عَرَفَ الإنسانُ حقيقةَ الْقَمرِ إلا فـى الْقرنِ الْعِشرينَ و بعد هُبوطِ أوّلِ انسانٍ علـي سطحِه واكتِشافِه بأنَّه مُجرَّدُ كَوكبٍ هامِدٍ لا أثرَ فيهِ لِلماءِ ولا لِلحياةِ وهو يَعكِسُ ضوءَ الشَّمْسِ ....

3 - دَوَرانُ الأرضِ

﴿وَ تري الْجِبالَ تَحْسَبُها جامدةً و هى تَمرُّ مرَّ السَّحابِ .﴾

إنَّكَ لو تَنظُرُ إلـي الْجبالِ تَحْسِبُ أنّها ثابتةٌ و لكنَّ الْحقيقةَ غَيْرُ ذلك اَلْجبالُ تَمُرُّ أمامَكَ كَما يَمُرُّ السَّحابُ ؛ وسببُ ذلك دَورانُ الأرضِ و حَركتُها .

حركةُ الأرضِ ليستْ مخفيَّةً علـي أحَدٍ فـى عصرِنا ولكنَّها كانت مَجهولةً علـي الإنسانِ حتّي الْقرونِ الأخيرةِ . و قصّةُ غاليلةَ مشهورةٌ فـى هذا الْمجالِ .

هذه كانت بعضَ الإشاراتِ العلميَّةِ فـى الْقرآنِ الْكريـم ، الّتـﻰ اكْتَشَف الْعلمُ حقيقتَها حتّي الآنَ.

و نَعلَمُ أنَّ الإشاراتِ الْعلميَّةَ فـى آياتِ الْقرآنِ الْكريـم لَيسَت هدفاً بِحدِّ ذاتِها ، بل هي آياتٌ تُثْبِتُ لَنا صِدْقَ ادّعاءِ نزولِ الْقرآنِ من جانبِ اللّهِ تَباركَ و تَعالَي .

﴿ إنَّ فـى ذلك لآياتٍ لِقَومٍ يَعقِلونَ﴾

درس سوم

كتاب زندگي

علم و دين دو بال براي انسان هستند كه جز با آن دو نمي تواند پرواز كند و امّت اسلامي امّتي حركت كننده به سوي كمال و رشد است و به اين دو بال نيازمند است.

و اسلام از هنگام ظهورش مسلمانان را به فكر كردن ويادگيري تشويق كرده است.

و اينك بعضي از اين آيه ها :‌

1- اصل جهان:

كه آسمان ها و زمين بسته بودند و آن دو را باز كرديم.

اصل جهان راز پيچيده اي است و اين آيه به جهانيان درباره حقيقت اين امر در خلال سخناني مختصر و مفيد خبر مي دهد: " آسمان ها و زمين به هم پيوسته بودند سپس خداوند آن دو را از هم جدا كرد."

محقّقان در علم اختر شناسي در قرن بيستم به نظريّه اي رسيده اند كه خلاصه اش اين است كه مادّه ي نخستينِ جهان جامد بود. سپس انفجار شديدي روي داد و اجزاي آن مادّه جدا شد و آسمان ها و زمين تشكيل شد.

2- خورشيد و ماه

و ماه را در‌ آن ها (در آسمان ها ) نور و خورشيد را چراغ قرار داد.

كلمه ي " چراغ" چيزي را بيان مي كند كه داراي نور است و از خودش گرما دارد و كلمه ي "نور"

نور محض را بيان مي كند كه گرمايي در آن نيست.

و آيه مي گويد: ماه نوري را مي فرستد كه گرمايي ندارد و از منبعي غير خودش است. امّا خورشيد خود به خود فروزان است و منبع نور و گرماست.

و انسان حقيقت ماه را نشناخت جز در قرن بيستم و بعد از فرود آمدن اولين انسان بر سطح آن و كشف اينكه آن تنها سيّاره اي سرد و خاموش است كه هيچ اثري از آب و زندگي در آن نيست و نور خورشيد را منعكس مي كند.

3- چرخش زمين

و كوهها را مي بيني. آن ها را جامد مي پنداري در حالي كه همچون ابر حركت

مي كنند.

اگر به كوهها نگاه كني آن ها ثابت مي پنداري ولي حقيقت غير اين است. كوه ها همان طور كه ابر حركت مي كند در برابر تو در حركتندو علّت آن چرخش و حركت زميني است.

حركت زمين در عصر ما بر كسي مخفي نيست ولي تا قرن هاي اخير بر انسان نا معلوم بود و داستان گاليله در اين زمينه مشهور است.

اين پاره اي اشاره هاي علمي در قرآن كريم بود كه علم تا به حال حقيقت آن را كشف كرده است.

و مي دانيم كه اشاره هاي علمي در آيه ها ي قرآن كريم فـي نفسه هدف نيست بلكه آيه هايي است كه راست بودنِ ادّعاي نازل شدنِ قرآن را از جانب خداوند تبارك و تعالي ( نام او پر بركت و بلند بادا) براي ما ثابت مي كند.

به راستي كه در آن آيه هايي وجود دارد براي قومي كه مي انديشند.

اَلدَّرسُ الرّابع

جُمال الْعلم

اِعتَزِلْ ذِكْرَ الأغانـى و الْغَزَلْ و قُلِ الْفَصْلَ و جانِبْ مَنْ هَزَلْ

وَ اتَّقِ اللّهَ فَتَقْوَي اللّهِ ما جاوَرَتْ قلْبَ امْرِئٍ إلّاوَصَلْ

لَيْسَ مَنْ يَقْطَعُ طُرْقاً بَطَلا إنَّما مَنْ يَتَّقى اللّهَ الْبَطَلْ

أين نِمرودُ و كَنْعانُ و مَنْ مَلَكَ الأرضَ و وَلَّـي و عَزَلْ؟!

اُطْلُبِ الْعلمَ و لاتَكْسَلْ فما أبْعَدَ الْخيـرَ علـي أهلِ الكَسَلْ!

وَاهْجُرِ النَّوْمَ و حَصِّلْهُ فمَن يَعْرِفِ الْمطلوبَ يَحْقِرْ ما بَذَلْ

فـى ازْديادِ الْعلمِ إرْغامُ الْعِدَي و جَمالُ الْعلمِ إصلاحُ الْعَمَلْ

لا تَقُلْ أصلى و فَصْلى أبداً إنَّما أصلُ الْفَتي ما قَدْ حَصَلْ

قيمةُ الإنسانِ ما يُحْسِنُهُ أكْثـرَ الإنسانُ منه أمْ أقَـلّ

قَصِّرِ الآمالَ فـﻰ الدّنيا تَفُـزْ فَدليلُ الْعقلِ تَقصيـرُ الأمَـل .ْ

درس چهارم

از ذكر ترانه هاي بي معني و مفهوم و لهو و لعب دوري كن.

و سخن حق را بازگو و از بيهوده گويان دوري كن.

و تقواي خدا پيشه كن زيرا تقواي خدا به قلب انساني نزديك نشد مگر اينكه به آن برسد.

كسي كه راهزني مي كند قهرمان نيست،قهرمان كسي است كه تقواي خدا پيشه كند.

كجايند نمرود و كنعان و آنكه مالك زمين شد و مقام داد و بركنار كرد؟

علم را طلب كن و تنبلي نكن زيرا چه دور است خير و بركت بر تنبل ها !

و خواب را ترك كن و [علم را ] به دست آور زيرا كسي كه خواسته را بشناسد، آنچه را بخشش كند خوار و كوچك شمارد.

در افزايش علم، به خاك افكندنِ دشمنان وجود دارد و زيباييِ علم، اصلاح عمل است.

هرگز نگو: اصل و نسب من . اصل جوانمرد چيزي است كه خودش آن را به دست آورده است.

ارزش انسان به چيزي است كه آن را به نيكي انجام داده . خواه آن را زياد انجام داده باشد يا كم.

آرزوها را در دنيا كم كن تا رستگار شوي. زيرا كه نشانه ي عقل، كوتاه كردنِ آرزوست.

اَلدَّرسُ الْخامس

اَلظَّبْـىُ و القمرُ

أنا صَيّادٌ . أسافِرُ إلـي الْمناطِقِ الْمختلفةِ لِصَيْدِ الْحَيَواناتِ النّادرةِ . إحْدَي هذه الرِّحْلاتِ أمْضَيْتُ أسبوعاً كاملاً فـﻰ إحْدَي الْجُزُرِ الاِسْتوائيّةِ . فَتَّشْتُ عن آثارِ ظَبْـﻰٍ ذى قرونٍ جَميلةٍ يَسْكُنُ فـﻰهذه الْمِنطَقةِ.

ساعَدَنـى فـﻰ هذا الصَّيْدِ أحَدُ ساكنـى الْجزيرةِ و هو خَبيـرٌ بِمَسالكِ غاباتِها .

لَمّا غَرُبَت الشَّمسُ جَلَسْنا تَحتَ شجرةٍ مُشْرِفَةٍ علـي تَلٍّ رَمْلىٍّ. ظَهَرتْ أشِعَّةُ الْقَمرِ الْفِضّيَّةُ وأصْبَحَ الْمنظَرُ جَميلاً رائعاً يَخْلِبُ الْقلوبَ .

حينَئِذٍ رَأيتُ ظَبْياً يَمْشـﻰ بِهُدُوءٍ علـي الرَّمْلِ حتّي بَلَغ قِمَّةَ أحَدِ التِّلالِ فَجَلَسَ .

اُنْظُرْ ....اُنْظُرْ ....هذا هو الظَّبْىُ الَّذى فَتَّشْتُ عنه طولَ النَّهارِ . اُنظُرْ إلـي قُرونِهِ الْجميلةِ الثَّمينَةِ الَّتـى ظَهَرَتْ كالْفِضَّةِ الْبَرّاقَةِ فـﻰ ضَوْءِ الْقَمرِ......

ما فَطِنَ الظَّبْىُ لِوجودنِا . فَتَوَقَّفَ فـى نُقطةٍ و هو يَرْقُبُ الْقَمر بإعجابٍ فأخْرَجْتُ سِلاحى ولكن ماقَبِلتْ يدى .

كيف تَقتُلُ ظَبْياً يَعْشِقُ الْجَمالَ كما تَعْشِقُه أنتَ ؟!

لقد تَرَكَ مأمَنَهُ بين الأشْجارِ لِمُشاهدةِ الْقمرِ و مناجاتهِ ...!

وَضَعتُ السِّلاحَ علـي الأرضِ و قُلْتُ لِرفيقى:لا... لا أقتلُ هذا الظَّبْىَ.ما هو رأيُكَ ؟!

فأجابَ : أحسنتَ . اَلْحقُّ معكَ .إنَّه حَيَوانٌ "شاعرٌ" يَعْشِقُ الْجَمالَ !

درس پنجم

آهو و ماه

من شكارچي هستم. براي شكار حيوانات كمياب به مناطق مختلف سفر مي كنم. در يكي از اين سفرها هفته ي كاملـي را در يكي از جزاير استوايي گذراندم. آثار آهويي داراي شاخ هاي زيبا را جست و جو كردم كه در اين منطقه زندگي مي كرد.

در اين شكار يكي از ساكنان جزيره به من كمك كرد او به راه هاي جنگل هايش آگاه بود. وقتي خورشيد غروب كرد زير درختي مشرف به تپّه اي شني نشستيم. اشعه ي نقره اي ماه ظاهر شد و منظره ي زيبايي شد كه قلب ها را شيفته مي كرد. (مي فريفت)

در اين هنگام آهويي را ديدم كه به آرامي روي شن راه مي رفت تا اينكه به قلّه ي يكي از تپّه ها رسيد و نشست.

نگاه كن .... نگاه كن .... اين همان آهويي است كه در طول روز دنبال آن گشتم. به شاخ هاي زيباي گرانبهايش نگاه كن كه مانند نقره ي برّاق در نورماه ظاهر شد.

آهو به وجود ما پي نبُرد. پس در نقطه اي ايستاد در حالـي كه با شگفتي به ماه مي نگريست پس سلاحم را درآوردم ولي دستم قبول نكرد .

چگونه آهويي را مي كشي كه به زيبايي عشق مي ورزد همان طور كه تو به آن عشق مي ورزي؟!

[آهو]محلّ امن خود را در ميان درختان براي ديدن ماه و مناجات با او ترك كرده است.

سلاح را بر زمين نهادم و به دوستم گفتم:‌نه اين آهو را نمي كشم نظرت چيست؟!

آفرين حق با توست اين حيواني با احساس است كه به زيبايي عشق مي ورزد.

الدّرس السّادس

حقوقُ النّاسِ

يا عَقيلُ ! اِنْهَضْ ...لاشـﻰءَ فـﻰ الْبَيتِ.

أخوكَ خليفةُ الْمُسلميـنَ و رَئيسُ الْحكومةِ ! اِذْهَبْ إلَيْهِ لِتَحْصُلَ علـي شـﻰءٍ مِنَ الْمالِ!

نَهضَ عقيلٌ و ذهَبَ نَحْوَ دارِ الْحكومةِ.

درس ششم

حقوق مردم

اي عقيل! برخيز ... هيچ چيزي در خانه نيست.

برادرت خليفه ي مسلمانان و رئيس حكومت است. به سوي او برو تا چيزي از مال به دست بياوري.

عقيل برخاست و به سوي دار الحكومه رفت.

فـﻰ الطَّريقِ :

أخى أميـرُ الْبلادِ سأحْصُلُ علـي مالٍ و مَنْصِبٍ فَلَن أرْجِعَ إلّا بالأ كْياسِ الْمملوءَةِ .

حتماً لا شكَّ فيه!

فـﻰ دارِ الْحكومةِ

اَلسَّلامُ عليكَ يا أخى يا أميـرَ الْمؤمنيـنَ !

وعليكُم السَّلامُ و رحْمةُ اللّهِ !

در راه:

برادرم امير كشور است به زودي مال و مقام به دست خواهم آورد پس جز با كيسه هاي پُر باز نخواهم گشت حتماً هيچ شكّي در آن نيست.

در دار الحكومه

سلام بر تو اي برادرم اي امير مؤمنان .

و سلام و رحمت خداوند بر تو باد.

يا علـىّ !جِئْتُ إليك لأتكلَّمَ حولَ مَشا‌‌‌‌‌‌‌كِلـى الْحياةِ !

يا بُنـىَّ ! يا حَسَنُ ! ألْبِسْ عَمَّكَ لِباساً .

فألْبَسَهُ الْحسنُ (ع) مِن لِباسِهِ.

حانَ وقتُ الْعَشاءِ.

لَمّا جلَسوا علـي الْمائدةِ لِيَتَناوَلوا الْعَشاءَ ، ما وَجَدَ عقيلٌ شيئاً إلا الْخُبْزَ و الْمِلْحَ ! فَتعجَّبَ كثيـراً.

اي علي! سوي تو آمدم تا پيرامون مشكلاتم در زندگي صحبت كنم.

اي پسركم! اي حسن! لباس به عمويت بپوشان.

پس حسن (ع) از لباس خودش به او پوشانيد.

وقت شام رسيد .

وقتي بر سر سفره نشستند تا شام بخورند،‌ عقيل چيزي جز نان و نمك نيافت.

پس خيلي تعجّب كرد.

يا علـىّ ! أهذه مائِدةُ أميرِ الْبِلادِ ؟! أتُطْعِمُنا هَكَذا ؟!

أليس هذا مِن نِعَمِ اللّهِ ؟!

بَلـي! ولكن !

فلِلّه الْحمدُ والشُّكْرُ !

يا علـىُّ ! أنا مَقروضٌ و أسْرَتـﻰ بِحاجةٍ إلـي الْمُساعَدةِ . إنَّهُم أرْسَلونـى إليك لِكىْ أرجِعَ إلَيْهِم بالأخبارِ السّارَةِ.

اي علي! آيا اين سفره ي امير كشور است؟! آيا اين چنين به ما غذا مي دهي؟!

آيا اين از نعمت هاي خداوند نيست؟!

بله! ولي!

پس ستايش و شكر خدا را !

اي علي ! من بدهكارم و خانواده ام نياز به كمك دارد. آنان مرا به سوي تو فرستادند تا با خبرهاي شاد كننده به سوي آنان برگردم.

كَم دَيْنُكَ !

آلافٌ مِن الدَّراهِمِ !

ليس‌عندى هذا الْمقدارُ، ولكن اِصْبِرْ حتّي آخُذَ راتِبــﻰ مِن بيتِ الْمالِ فأساعِدُكَ بشىءٍ منه !

قرض تو چقدر است؟

هزاران درهم.

اين مقدار ندارم،‌ ولي صبر كن تا حقوقم را از بيت المال بگيرم و با مقداري از آن به تو كمك مي كنم.

بيتُ الْمالِ فـﻰ يدِكَ و أنتَ تَتَحَدَّثُ عن راتِبِك ....! كَم هو راتِبُكَ ؟!

لا فرقَ بينـى و بيْنَ الآخَرينَ فـﻰ بيتِ الْمالِ ..!

كأنَّك لا تَقْبَلُ لا بأسَ ! فاذْهَبْ إلـي السّوقِ ، فَا كْسِرْ أقفالَ الصَّناديقِ !

ما فـﻰ الصَّناديقِ ؟!

أموالُ التُّجارِ !

بيت المال دردست توست وتو از حقوقت صحبت مي كني...!حقوقت چقدر است؟!

هيچ فرقي ميان من و ديگران در بيت المال نيست.

گويا تو قبول نمي كني عيبي ندارد پس به بازار برو و قفل هاي صندوق ها را بشكن!

در صندوق ها چيست؟

اموال تجّار

أتَأمُرُنـى أنْ أ كْسِرَ صناديقَ قَومٍ قد تَوَكَّلوا عَلـي اللّهِ و جَعَلوا فيها أموالَهُم ؟! أتأمُرُنـى أنْ أسْرِقَ ؟!

فكَيفَ تَأمُرُنـى أنتَ أن أفْتَحَ بيتَ الْمالِ الْمسلميَن، و أدْفَعَ لكَ مِن أموالِهم، و قد تَوَكَّلوا علـي اللّهِ ؟!

ألَيسَت السَّرِقَةُ مِن شخصٍ واحدٍ خيـراً مِن أنْ تَسْرِقَ مِن جَميعِ الْمسلميـنَ !؟

خَجِل عقيلٌ و نَدِمَ علـي طَلَبِهِ ...!

آيا به من فرمان مي دهي كه صندوق هاي قومي رابشكنم كه به خداتوكّل كرده اند و اموال خودشان رادرآن قرار داده اند؟! آيا به من دستور مي دهي كه دزدي كنم؟!

پس چگونه تو به من دستور مي دهي كه بيت المال مسلمانان را باز كنم و از اموال آنان به تو بپردازم در حالي كه آنان به خدا توكّل كرده اند؟!

آيا سرقت از يك نفر بهتر از اين نيست كه از همه ي مسلمانان سرقت كني؟!

عقيل خجالت كشيد و از خواسته خود پشيمان شد..... !

الدّرس السّابع

عَلَـي الظلم ثورﻯ

أيا قدسُ ، يا قلْعةَ الصّامِدينْ ! علـي الظُّلْمِ ثُورى ، علـي الظَّالِميـنَ

إلـي الْفَجْرِ سيـرﻯ فَعَمَّا قريبْ مِنَ اللّهِ يأتيكِ نَصرٌ مُبيـنْ

طُيورُ الأبابيلِ مِنْ كُلِّ صَوبْ تَصُبُّ الْحِجارَ علـي اْلغاصِبيـنْ

درس هفتم

عليه ستم قيام كن

اي قدس اي دژ پايداران عليه ظلم قيام كن،‌عليه ظالمان

به سوي سپيده دم حركت كن كه به زودي از جانب خدا ياري آشكار برايت مي آيد.

پرندگان ابابيل از هر جهت بر غاصبان سنگ مي ريزند.

فسيـرى علـي الْمَوتِ لاتَنْحَنـى فَأنْتِ الصُّمودُ الَّذى لايَليـنْ

غُزاةٌ لَئِنْ قَتَلوا وَرْدَنا فَلَنْ يَقْتُلوا الْحُلْمَ فـﻰ الْياسَميـنْ

طُغاةٌ ولَو كَسَروا عَظْمَنا مِن الْمَوْتِ نولَدُ فـﻰ كُلِّ حيـنْ

كأشجارِ زَيْتونِنا فـﻰ الْجليلْ نَموتُ علـي أرْضِنا واثِقيـنْ

پس بر مسير مرگ حركت كن خم نشو زيرا تو آن سختي هستي كه نرم نمي شود.

جنگجوياني هستند كه اگر گُل[كنايه از كودكان] را بكُشند هرگز رؤيا را در گل ياسمن نخواهند كُشت

طغيانگراني هستند كه اگرچه استخوان ما را بشكنند در هر زمان از مرگ به دنيا مي آييم

مانند درختان زيتونمان در الجليل مطمئن بر زمينمان مي ميريم.

الدرس الثّامن

الشّابُّ الْبَطَلُ

مَسْرَحيّة

اَلشَّخْصيّاتُ : حَنْظَلَةُ، أبو عامرٍ (والِد حَنْظَلَة)، عبدُاللّهِ بْنُ أبَىٍّ ( كبيـرُ الْمُنافقيـنَ )،

و جَمعٌ مِنَ الصَّحابةِ.

اَلْمشهدُ الأوّلُ

درس هشتم

جوان قهرمان

نمايشنامه

شخصيّت ها: حنظله،‌ابو عامر (پدر حنظله) عبدالله بن اُبَي (بزرگ منافقان) و جمعي از صحابه

صحنه ي اوّل

أبو عامر: سُلِبَتْ قُدرتُنا ...! ماذا نَفْعَلُ ؟!

يا ولَدى! إلـي مَتـي هذا الْعِنادُ ؟! لايُؤَيَّدُ كلامُ محمَّدٍ ...!

لا يَظْفَرُ هذا الْيتيمُ ....!لاتَتْرُكْ دينَ آبائِكَ !

حنظلة : يا أبَتِ ! ماذا تَطْلُبُ مِنّـى ؟!

ابو عامر: قدرت ما سلب شده ... ! چه كار كنيم... ؟!

اي پسرم! اين مخالفت (دشمني ) تا كي؟ سخن محمّد تأييد نمي شود...!

اين يتيم پيروز نمي شود.... ! دين پدرانت را ترك نكن!

حنظله: اي پدرم! از من چه مي خواهي ؟!

أتَطْلُبُ عبادةَ الأصْنامِ و السّكوتَ أمامَ ظلمِ الظّالِميـنَ و تفاخُرَهُم علـي الْفقراءِ....... و أكْلَهُم مالَ الْحرامِ ....! لا ....لا...هذا أمرٌ لايُقْبَلُ !

إنَّك لَوَلَدٌ عاقٌّ !

يا والدﻯ ! لا طاعـﺔَ لِمخلوقٍ فـﻰ معصيةِ الْخالقِ!

آيا عبادت بت ها و سكوت در برابر ظلم ظالمان و فخر ورزي بر فقيران و خوردن مال حرام را مي خواهي؟! نه ..... نه ..... اين كاري است كه پذيرفته نمي شود.

به راستي كه تو فرزندي لعنت شده (نفرين شده، طرد شده) هستي.

اي پدرم! هيچ بندگي (طاعتي) براي مخلوق درگناه كردن به درگاه خدا وجود ندارد.

قال اللّهُ تبارَك و تَعالـي﴿ و إنْ جاهَداكَ لِتُشْرِكَ بـى مالَيسَ لكَ به علمٌ فَلا تُطِعْهُما﴾

يُطْرَقُ الْبابُ .

اِفْتَحِ الْبابَ يا حَنْظَلةُ ! فإنـّى علـي مَوْعِدٍ مع عبدِاللّهِ بْنِ أبَىٍّ .

عبداللّه :مَرْحَباً بأبـى عامرٍ !كيف حالُك الْيومَ ؟ عليكَ آثارُ الْغَضَبِ ! لِماذا؟!

خداوند تبارك و تعالي فرموده است:‌ و اگر با تو در آويختند تا با من شركي بورزي كه بدان آگاهي نداري، پس از ايشان اطاعت نكن.

در زده مي شود (در مي زنند).

در را باز كن اي حنظله چون من با عبدالله بن اُبي قرار دارم.

عبدالله: ابو عامر سلام! امروز حالت چطور است؟ نشانه هاي خشم بر تو ظاهر است! چرا؟!

ماذا نَفْعَلُ بِهؤلاءِ الشَّبابِ؟ قد غُسِلَتْ عُقولُـهُم! أخافُ أنْ يأخُذَ محمّدٌ كلَّ ما بِأيدينا بِواسطةِ هؤلاءِ الشَّبابِ!

لانَسْمَحُ ... أولئكَ شِرْذِمَةٌ قَليلونَ ..

ولكن ... هؤلاءِ ....

هَوِّنْ عليكَ... سَنَحتَفِظُ بِمُلْكِنا و جاهِنا .... لـى خُطَّةٌ لايُدرِكُها أحدٌ حتّي الشَّيطانُ!

با اين جوانان چه كنيم؟ عقلهاي ايشان شسته شده! (شست و شوي مغزي داده شده اند) مي ترسم كه محمّد به وسيله اين جوانان هر چه در دست داريم بگيرد!

اجازه نمي دهيم ... آنان گروه اندكي هستند....

ولي .... اينان......

سخت نگير:.... به زودي حكومت و مقامان را حفظ خواهيم كرد ... نقشه اي دارم كه كسي حتّي شيطان آن را

نمي فهمد.

ماهِىَ؟!

سَنَذْهَبُ مع محمّدٍ إلـي الْقِتالِ ... و نَتْرُ كُهُ فـﻰ الْوقتِ الْحَرِجِ....!

فكرةٌ رائعةٌ ... إنَّكَ أسْتاذُ الشَّياطيـن...!

نعم ... نعم... إلـي اللِّقاءِ!

آن [نقشه]چيست؟

با محمّد به جنگ مي رويم و او را در موقع بحراني ترك مي كنيم.... !

فكر جالبي است ... به راستي كه تو استاد شيطان ها هستي.

بله.... بله.... به اميد ديدار!

اَلْمشهدُ الثّانـى بعدَ غَزْوةِ أحُدٍ

﴿إنّا لِلّهِ و إنّا إلَيْه راجعونَ ﴾ قد اُسْتُشْهِدَ عَدَدٌ من خِيَرَةِ صَحابةِ رسولِ اللّهِ.

نَعَم... و علـي رأسِهِم سيِّدُ الشُّهداءِ حَمْزَةُ...

كُلُّ هذا هَيِّنٌ مادامَ رسولُ اللّه حيّاً.

صحنه دوم پس از جنگ (احد)

ما از خداييم و به سوي او باز مي گرديم .... ! عدّه اي از بهترين صحابه ي رسول خدا شهيد شده اند. بله .... و در رأس آنان سيّد الشهدا حمزه است.

همه اين[ها] آسان است تا وقتي رسول خدا زنده است.

﴿ مِنَ الْمؤمنيـنَ رِجالٌ صَدَقوا ما عاهَدوا اللّهَ علَيْه فمِنهُم مَنْ قَضَي نَحْبَهُ و مِنْهُم مَنْ يَنْتَظِرُ....﴾

اُنْظُرْ .....مَن هو

هو خيـرُ شَبابِ " الْمدينةِ " . أسَفاً علـي فِقْدانِهِ مِن بَيْنِ الشَّبابِ !

هو حَنْظلةُ ! حنظلةُ ..؟! هذا غيـرُ معقولٍ ...ليلةَ أمْسِ كانت حَفْلةُ عُرْسِه!

از مؤمنان مرداني (كساني ) هستند كه بر سر عهدي كه با خدا بستند راستگو ماندند و از ميان آنان كسي هست كه به عهد خود وفا كرد(رخت از دنيا بر كشيد) و كسي كه منتظر است.

نگاه كن ... او كيست؟

او بهترين جوانان مدينه است. افسوس بر نبودنِ او در ميان جوانان!

اوحنظله است!‌حنظله ؟! اين باور كردني نيست...شب گذشته جشن عروسي او بود

صحيحٌ ...ولكن حينما سَمِعَ نِداءَ الْمُنادﻯ يَدعو إلـي الْجِهادِ ، خَرَجَ مِن بَيْتِهِ و أسْرَعَ نَحْوَ ساحَةِ الْقِتالِ و اسْتُشهِدَ ...!

﴿ فَسَلامٌ عليْهِ يَومَ وُلِدَ وَ يَومَ يَموتُ و يَومَ يُبْعَثُ حَيّاً﴾

صحيح است ... ولي وقتي صداي منادي را شنيد كه دعوت به جهاد مي كرد، از خانه اش خارج شد و به سوي ميدان جنگ رفت و شهيد شد....‌!

پس سلام بر او روزي كه به دنيا آمد و روزي كه مي ميرد و روز ي كه زنده بر انگيخته مي شود.

الدّرس التّاسع

﴿ لَيسَ لِلإنسانِ إلّا ما سَعَي﴾

يَبْحَثُ النّاسُ فـﻰ مَسيـرِهِم نَحْوَ أهدافِهم عن نَماذِجَ مِثاليَّةٍ ، لِيجْعَلوهُم أسوةً لأنفُسِهِم.

حياةُ الْعُظَماءِ مَشْعلٌ لِهدايةِ الأجْيالِ ، و مَنْ لَم يَجْعَلْها وسيلةً لِهدايتِه يَضِلَّ "هَلَكَ مَن ليس لَهُ حكيمٌ يُرْشِدُهُ"!

درس نهم

انسان چيزي ندارد مگر آنچه با سعي بدست آورده است.

مردم در مسيرشان به طرف اهداف خود در جست و جوي الگوهاي برتر هستند تا آن ها را الگويي براي خودشان قرار دهند.

زندگي بزرگان مشعلي براي هدايت نسل هاست و هر كس آن را وسيله اي براي هدايت خودش قرار ندهد. گمراه مي شود. " كسي كه دانشمندي ندارد كه او را راهنمايي كند، هلاك مي شود."

ولكن كيف هؤلاء أصْبَحوا أئمَّةً لِلآخَرينَ و كيف خُلِّدَتْ أسْماؤُهُم فـﻰ التّاريخِ؟!

إلَيْكَ الآنَ بعضَ الإشاراتِ إلـي ميزاتِ هؤلاءِ الْعُظَماءِ:

اَلاجتهادُ و الثَّباتُ

لَيْسَتِ الرّاحةُ إلا بَعدَ التَّعَبِ و لا تَنْزِلُ النِّعَمُ مِنَ السَّماءِ جاهِزَهً بَل هىثَمَرةُ الْكَدِّ و تَحمُّلِ الْمَشَّقةِ.

ولي چگونه اينان پيشوايان ديگران شده اند و چگونه نام هاي آنان در تاريخ جاويدان شده است؟

و اينك پاره اي اشاره ها به ويژگي هاي اين بزرگان :‌

تلاش و پايداري

آسايش جز بعد از رنج و خستگي نيست و نعمت ها از آسمان آماده فرود نمي آيند بلكه ثمره ي رنج و تحمّل سختي هستند.

بِقَدْرِ الْكَدِّ تُكْتَسَبُ الْمَعالـى ومَن طَلَبَ الْعُلَـي سَهِرَ اللَّيالـى

إنَّ الطَّبيبَ الْمُسلمَ زكريّا الرّازىَّ كانَ قد بَدِأ بِدِراساتِهِ الطِّبيَّةِ فـى الأرْبَعيـنَ من عُمرِهِ، لكنّهُ وصَلَ إلـي أهدافِهِ ، لأنّهُ كان دَؤوباً فـى أعمالِهِ.

كان ميكِل أنْجِلو يقولُ : لَو عَلِمَ النّاسُ ما تَحَمَّلْتُ مِنَ الْمشا كِلِ و الْكَدْحِ فـى الْحياةِ ، لَما تَعَجَّبوا مِن أعمالـى الفنيَّةِ .

به اندازه ي رنج بلندي ها به دست مي آيد. و هر كس بلندي بخواهد، شب ها بيدار مي ماند.

پزشك مسلمان زكريّاي رازي تحصيلات پزشكي اش را در چهل سالگي شروع كرده بود ولي به اهداف خود رسيد.زيرا او در كارهايش با استقامت و پركار بود.

ميكل آنژ مي گفت: اگر مردم آنچه را از مشكلات و زحمت در زندگي تحمّل كرده ام مي دانستند؛ از كارهاي هنرمندانه ام تعجّب نمي كردند.

اَلْفقر

لو نَظَرْنا إلي تاريخِ حياةِ الْعُظَماءِ لَوَجَدْنا أنَّ هؤلاءِ تَحَمَّلوا الْمَصاعِبَ و تَجَرَّعوا آلاماً كثيـرةً فـى حياتِهِم.

كان الْفارابـىُّ - و هو من خِيَرَةِ علماءِ عصْرِهِ - يسهَرُ اللَّيْلَ لِلمطالعةِ وما كان فـى بيتِهِ مصباحٌ ؛ فيذهَبُ إلـي خارجِ الْبيتِ لِيُطالِعَ فـى ضَوءِ قِنْديلِ الْحُرّاسِ !

فقر

اگر به تاريخ زندگي بزرگان بنگريم در مي يابيم كه اينان سختي ها را تحمّل كرده اند و دردهاي بسياري در زندگيشان تحمّل كرده اند . (نوشيده اند: سركشيده اند.)

فارابي ، ‌از بهترين دانشمندان عصر خود، شب براي مطالعه بيدار مي ماند و در خانه اش چراغ نبود، پس به بيرون خانه مي رفت تا در نور چراغ نگهبانان مطالعه كند.

جان جاك رُوسّو كان خادماً فـى بُيوتِ الأغنياءِ. و كان يقول دائماً : لقد تَعَلَّمْتُ أشياءَ فـى مَدارِسَ عَديدةٍ ، ولكنَّ المدرسةَ الَّتـى اكْتَسَبْتُ فيها أعْظَمَ الْفوائِدِ هى مدرسةُ الْبُؤسِ و الْفقرِ!

نعم ! هذه هى شَريعةُ الْحياةِ : عملٌ و كَدْحٌ و نَصَبٌ و عَناءٌ، يَعقِبُها نعيمٌ و رَفاهٌ و راحةٌ و هَناءٌ!

ژان ژاك روسو در خانه هاي ثروتمندان خدمتگزار بود و هميشه مي گفت:‌در مدارس متعدّد چيزهايي ياد گرفتم ولي مدرسه اي كه بزرگ ترين چيزهاي سودمند را در آن به دست آوردم؛ مدرسه ي بينوايي و فقر بود!

بله ! اين قانون زندگي است. كار و زحمت و فرسوده شدن و رنج كه به دنبال آن نعمت و رفاه و راحتي و گوارايي مي آيد.

اَلأخلاق:

النَّجاحُ فـﻰ الْحياةِ يَتَرتَّبُ علـي التَّحَلّـى بالأخلاقِ الْفاضلةِ . هذا هو أميـرُ الْمؤمنيـنَ علـىّ (ع) يقول :

" مَن نَصَبَ نَفْسَهُ لِلنّاسِ إماماً، فَلْيَبْدَأ بِتَعليمِ نَفْسِهِ قبلَ تعليمِ غيْرِه ".

اخلاق:

موفّقيّت در زندگي مترتّب است بر آراسته شدن به اخلاق خوب. اين امير مؤمنان علي (ع) است كه مي گويد:

هر كسي خودش را پيشواي مردم قرار دهد ،پس بايد پيش از آموزش ديگري خودش را آموزش دهد.

قد جاء فـى ترجَمةِ الْعالِمِ الْجليلِ و الْفيلسوفِ الْكبيـرِ " مُلا صَدرا " أنّه ما كان يَقْبَلُ تِلميذاً إلا بِأربعةِ شُروطٍ:

1 - أنْ لا يَرْتَكِبَ الْمعاصىَ

2 - أنْ لا يَطْلُبَ الْعِلْمَ لِلوصولِ إلـي مَنْصِبٍ دُنْيَوىٍّ.

3 - أنْ لا يَطْلُبَ الْمالَ إلّا بِالْكَفافِ.

4 - أنْ لا يُحاكـﻰَ الآخَرينَ و يَعْتمدَ علـي نَفسِهِ.

در شرح حال دانشمند باشكوه و فيلسوف بزرگ ملّا صدرا آمده است كه او شاگردي را نمي پذيرفت مگر به چهار شرط:

1- اينكه مرتكب گناهان نشود.

2- اينكه علم را براي مقام دنيايي طلب نكند. (نخواهد)

3- اينكه مال را جز به قدر كفايت طلب نكند. (نخواهد)

4- اينكه از ديگران تقليد نكند و به خودش اعتماد كند.

اَلدَّرسُ الْعاشِر

تَبارَك اللهُ أحسَنُ الْخالِقينَ!

إنَّ اللّهَ قد خَلَقَ الإنسانَ و جَعَلَ له الْجَمالَ والزّينَةَ فـﻰ الطَّبيعةِ وأمَرَهُ بِالانتِفاع ِ مِنها .

درس دهم

پاك و منزّه است خداوند بهترين آفرينندگان.

خداوند انسان را آفريد و برايش زيبايي و زينت در طبيعت قرار داد و به او دستور داد كه از آن بهره بگيرد.

هذه الأرضُ و ما يَخْرُجُ منها مِن النّباتاتِ و هذه الأنهارُ و ما تَحْمِلُ مِنَ المْياهِ و هذه السَّماءُ و ما فيها مِن الكواكِبِ كُلُّها رِزْقٌ لِلْعبادِ لِيَنْتَفِعوا مِنها لِتكوينِ مُجْتَمَعٍ سعيدٍ علـي أساس الْحقِّ و الْعَدالةِ.

فَالأمّةُ الإسلاميَّةُ لَيْسَتْ محرومةً عَن الْخَيْراتِ و الطَّيِّباتِ بل مُكلَّفةٌ بِالاِنتفاعِ منها و التَّمتُّعِ بِها .

اين زمين و آنچه از گياهان از آن خارج مي شود و اين رودها و آنچه از آب ها حمل مي كند و اين آسمان و آنچه در آن است از سيّارات، همه ي آن ها رزقي براي بندگان است تا از آن براي پيدايش جامعه ي خوشبختي بر اساس حقّ و عدالت بهره ببرند.

پس امّت اسلامي محروم از چيزهاي خوب و پاك نيست بلكه تكليف دارد كه از آن بهره ببرد و از آن لذّت ببرد.

قُلْ مَن حَرَّمَ زينَةَ اللّهِ الَّتـﻰ أخْرَجَ لِعبادِهِ؟! لأ نَّها تَضْمَنُ سلامةَ الأمّةِ و سَعادَتَها !

و إلَيْكَ الآنَ بعضَ هذه النِّعَمِ الَّتـى أوْدَعَها اللّهُ فـى الْعالَمِ :

﴿ إنّا زَيَّنَّا السَّماءّ الدُّنيا بِزينَةٍ الْكَوا كبِ﴾

بگو چه كسي زينت خدا را كه براي بندگانش خارج ساخت حرام كرده؟! زيرا آن سلامت جامعه و خوشبختي او را تضمين مي كند.

و اينك بعضي از اين نعمت ها را كه خدا در جهان به امانت نهاده است:

به راستي كه ما آسمان جهان را با زينت ستارگان آراستيم.

كَأنَّ الشَّمْسَ و القمرَ و النُّجومَ مَصابيحُ السَّماءِ تُخْرِجُ العالَمَ مِن الظُّلُماتِ إلـي النّورِ و تُرشِدُ الضّالَّ إلـي سَبيلِهِ ﴿ وبِالنَّجْمِ هُم يَهتَدونَ﴾

إضافةً إلـي هذا أما رأيْتَ جَمالَ طلوعِ الشَّمسِ و غروبِها و حركاتِ الْبَدرِ بَيْنَ النُّجومِ و داخلَ الْغُيوم و خارجَها ؟

أما سَجَدْتَ لِخالِق هذا الْجمالِ ؟!

گويا خورشيد و ماه و ستارگان چراغ هاي آسمانند كه جهان را از تاريكي ها به سوي نور خارج مي كنند و گمراه را به راهش راهنمايي مي كنند. و آنان از ستاره راهنمايي مي گيرند.

علاوه بر اين آيا زيبايي طلوع و غروب خورشيد و حركت هاي ماه شب چهارده را ميان ستارگان و داخل ابرها و بيرون آن نديده اي؟

آيا براي آفريدگار اين زيبايي سجده نكرده اي؟!

﴿.... أنَّ اللّهَ أنْزَلَ مِن السَّماءِ ماءً فَتُصْبِحُ الأرضُ مُخْضَرَّةً﴾

تَتَزَيَّنُ الأرضُ بِاللّباسِ الأخْضَرِو الْعُيونُ تَتَمَتَّعُ بِها وتَبْتَهِجُ حيـنَ تَنْظُر إلَيْها.

ِليَعلَمِ الإنسانُ أنَّ جَميعَ الكائناتِ مُسَخَّرةٌ له و إنَّما خُلِقَتْ لِخدمتِهِ و قَضاءِ حَوائجِهِ!

﴿ وأمّا بِنِعمةِ رَبِّكَ فَحَدِّثْ!﴾

.... كه خداوند از آسمان آبي فرو فرستاد پس زمين به كمك آن سر سبز مي گردد.

زمين با لباس سبز زينت مي يابد و چشم ها وقتي به آن مي نگرند از آن بهره مند مي شوند و شاد مي گردند.

انسان بايد بداند كه همه موجودات فرمانبردار او هستند و براي خدمت به او و برآوردن نيازهايش آفريده شده اند.

و اما درباره نعمت پروردگار سخن بگو.

﴿أنزَلَ لَكُم مِنَ السَّماءِ ماءً فَأنْبَتْنا بِهِ حَداِئقَ ذاتَ بَهجةٍ ﴾

هل تأمَّلْتُم حَولَ سَبَبِ خَلْقِ هذا الْجمالِ فـﻰ الطَّبيعةِ ؟! قالَ اللّهُ سبحانَهُ و تعالـي :

﴿إنّا جَعَلْنا ما علي الأرضِ زينةً لَها لِنَبلُوَهُم أيُّهم أحسَنُ عملاً﴾

﴿أنبَتَتْ مِنْ كُلِّ زوج بَهيجٍ﴾

از آسمان آبي را براي شما فرو فرستاد و باغ ها ي زيبايي را با آن رويانديم.

آيا پيرامون علّت آفرينشِ اين زيبايي در طبيعت فكر كرده ايد؟ خداوند پاك و منزّه و بلند مرتبه فرموده است:

همانا ما آنچه را روي زمين است زينت آن قرار داديم تا آنان را امتحان كنيم كه كدام يك از آنان داراي عمل بهتري است؟

از هر جفت زيبا رويانيد .

لِلنباتاتِ فوائدُ كثيـرةٌ. فَبِالإضافةِ إلـي جَمالِها تُوَفِّرُ طعامَ الإنسانِ و الْحيوانِ و تُساعِدُ علـي تَنقيةِ الجوّ...!

لَيتَ الإنسانَ يُدرِكُ سرَّ هذا الْجمال ! لَعَلَّهُ يُسَبِّحُ خالقَهُ مَعَ جَميعِ الكائنات:

﴿ كُلٌّ قَد عَلِمَ صلاتَهُ و تَسبيحَهُ﴾

و يُرَدِّدُ عَن صميمِ قلْبِهِ:

﴿ فَتَبارَكَ اللّهُ أحسنُ الْخالِقيـنَ﴾

گياهان فايده هاي بسياري دارند. علاوه بر زيبايي شان غذاي انسان و حيوان را آماده مي كنند و به پاكيزه كردن هوا كمك مي كنند.

اي كاش انسان راز اين زيبايي را درك كند! اميد است او آفريدگارش را با همه ي موجودات به پاكي ياد كند:

همه، نيايش و به پاكي ياد كردنِ او را دانسته اند.

و [ كاش] از صميم قلب خود تكرار كند.

پاك و منزّه است خداوند بهترين آفرينندگان.