اقسام فعل از نظر حروف اصلی


اقسام فعل از نظر حروف اصلی:

               1)فعل معتل   2)فعل صحیح

     فعل معتل:

         به فعل های که یکی از حروف اصلی آن حروف عله(و،ا،ی)    باشد و به چهار دسته تسقیم می شود:

1)            فعل معتل مثال :  فعلی که اولین حرف اصلی آن حروف عله  باشد.مانند(وعد)

2)            فعل معتل اجوف: به فعلی که دومین حرف آن عله باشد. مانند (قَال، عاد)  

3)            فعل معتل ناقص :فعلی که سومین حرف آن حرف عله باشد. مانند(دعا، تلا)

4)        فعل معتل لفیف: فعل های که دو حرف اصلی آن حرف عله باشد و اگر دو حرف عله کنار هم قرار بگیرد آن را لفیف مقرون و اگر دو حرف عله جدا از هم قرار بگیرد آن را لفیف مفروق می گویند . مانند(روی ، ولی)

ادامه نوشته

مروری بر قواعد فعل از لحاظ ثلاثی مجرد و مزید

فعل ثلاثي دو نوع است:

 1- ثلاثي مجرّد                  2- ثلاثي مزيد

اغلب فعل هايي كه در دوره راهنمايي با آن آشنا شده ايد ثلاثي مجرّد بودند.

سَمِعوا، رَفَعْنا، يلعَبانِ، تحكُمُ، تَصبِرونَ، حَمَلَتْ، اُكْتُبوا 

ثُلاثي مجرّد به فعلي  مي گويند كه اوّلين صيغه فعل ماضيِ آن از سه حرف تشكيل مي شود. مثلاً اين فعلها ثلاثي مجرّد هستند (سَمِعوا، رَفَعْنا، يَلعَبانَ، تَحكُمُ، تَصبِرونَ، حَمَلْتَ، اُكتُبوا) اوّلين صيغه ماضيِ اين فعلها به ترتيب عبارتند از( سَمِعَ،رَفَعَ، لَعِبَ، حَكَمَ، صَبَرَ، حَمِلَ، كَتَبَ) مي بينيم همه اين فعل ها سه حرفي اند.

سَمِعوا - رَفَعْنا- يَلعَبانِ- تَحْكُمُ- تَصْبِرونَ- حَمَلَتْ- اُكْتُبوا

سَمِعَ -  رَفَعَ  - لَعِبَ  - حَكَمَ -  صَبَرَ  -   حَمَلَ-   كَتَبَ

 ثلاثي مزيد 

فعل ثلاثي مزيد به فعلي گفته مي شود كه اولين صيغه ماضي آن بيشتر از سه حرف باشد.

أخْرَجْنا- تُعَلِّمونَ- هاجَرْتُم- إجْلَسْتَ- قَدَّمْنا- سافَروا

به اين 6 فعل توجّه  كنيد: اوّلين صيغه ماضي اين فعل ها عبارتند از:

 أخْرَجَ  - عَلَّمَ-   هاجَرَ-     أجْلَسَ-  قَدَّمَ -  سافَرَ 

                               عَلَلمَ                           قَددَمَ

مي بينيد كه به اولين صيغه ماضي هر يك از اين فعل ها حرفي اضافه شده است.

ادامه نوشته

تجزیه فعل = فعل از لحاظ ریشه

فعل از جهت ماده ( ریشه) ( ثلاثی مجرد/ثلاثی مزید)
 
همانطور که در درس قبل دیدید ، ما می توانیم به راحتی هر فعل را از هر صیغه ای که باشد با حذف علامت صیغه ها و احیاناً تغییر حرف اول فعل به صیغۀ اول (للغائب) بیاوریم . حال اگر فعلی در صیغۀ اول ماضی دارای فقط سه حرف باشد به آن ثلاثی مجرد ( سه حرف تنها) ، و اگر این صیغه دارای بیش از سه حرف بود به آن ثلاثی مزید ( سه حرف و حروف اضافه ) می گویند.
 
مثال : کدامیک از فعل های زیر ثلاثی مجرد و کدامیک ثلاثی مزید است ؟
 
اَنزَلنا :  این فعل را با حذف علامت صیغه (نا) به صیغه اول تبدیل می کنیم :  اَنزَلَ   ، همانطور که می بینید دارای چهار حرف اصلی است پس ثلاثی مزید می باشد.

ادامه نوشته

وقف بین فعل(یا شبه فعل) و متعلقات آن

وقف بین فعل(یا شبه فعل) و متعلقات آن



مراد از متعلقات فعل و شبه فعل، جار و مجرور و ظرف است. این نوع وقف اکثراً قبیح است ولی در مواردی نیز ممکن است حسن باشد.

مثال ها

ادامه نوشته

آموزش علم صرف

بسم الله الرحمن الرحیم


«درس اوّل»

تعریف علم صرف:

صرف و تصریف به معنای تغییر است و علم ِ صرف صناعتی است که به وسیلۀ قواعدی که در آن وجود دارد می توان واژه ای را از شکلی به شکل های گوناگون تغییر داد تا بدین وسیله به معانی گوناگون جدیدی دست یافت؛ مثلأ واژۀ «کتابت» را که به معنی نوشتن است، با قواعدی که بعداً بیان خواهد شد به شکل های «کَتَبَ» ، «یَکتُبُ» ، «کَاتِبٌ» ، «مَکتُوبٌ» ، «لِیَکتُب» ، «اُکتُب» ، «لم یَکتُب» و ...  در آورد تا به معانی ِ نوشت، می نویسد، نویسنده، نوشته شده، باید بنویسد، بنویس، ننوشته است و ... دست یافت. و صد البته که این تصرفات بیشتر در افعال صورت می پذیرد.

فایدۀ علم صرف

فایده علم صرف این است که انسان بخاطر دانستن قواعد صرفی، اصل و بنای هر واژه را به سادگی تشخیص داده و به معنای آن پی می برد؛ از باب مثال: این علم صرف است که به انسان می فهماند واژۀ «کَاتِبٌ» با «کَاتَبَ» تفاوت اصولی داشته و هر کدام معنای خاص خود را می دهند. بنابراین، علم ِ صرف علم به قواعدی که بخاطر رعایت آن انسان از خطا و اشتباه در تشخیص واژه های عربی و در نتیجه در ترجمۀ لغات مصون می ماند.

ادامه نوشته