نمونه صرف افعال معتل ناقص

نمونه صرف افعال معتل

ماضی		مضارع		امر	مضارع منصوب	مضارع مجزوم
معلوم	مجهول	معلوم	مجهول
رَمی رَمیا رَمَوْا رَمَتْ رَمَتا رَمَیْنَ رَمَیْتَ رَمَیْتُما رَمَیْتُم رَمَیْتِ رَمَیْتُما رَمَیْتُنَّ رَمَیْتُ رَمَیْنا	رُمِیَ رُمِیا رُمُوا رُمِیَتْ رُمِیَتا رُمِینَ رُمِیتَ رُمِیتُما رُمِیتُم رُمِیتِ رُمِیتُما رُمِیتُنَّ رُمِیتُ رُمِینا	یَرْمِی یَرْمِیانِ یَرمُونَ تَرْمِی تَرْمِیانِ یَرْمِینَ تَرْمِی تَرْمِیانِ تَرْمونَ تَرْمِینَ تَرْمِیانِ تَرْمِینَ أرْمِی نَرْمِی	یُرْمی یُرْمَیانِ یُرْمَوْنَ تُرْمَی تُرْمَیانِ یُرْمَیْنَ تُرْمی تُرْمَیانِ تُرْمَونَ تُرْمَیْنَ تُرْمَیانِ تُرْمَیْنَ اُرْمی نُرْمی	لِیَرْمِ لِیَرمِیا لِیَرْمُوا لِتَرْمِ لِتَرْمِیا لِیَرْمِینَ إرْمِ إرْمیا إرْمُوا إرْمی إرْمِیا إرْمِینَ لِأرْمِ لِنَرْمِ	أنْ یَرْمِیَ أنْ یَرْمِیا أنْ یَرْمُوا أنْ تَرْمِیَ أنْ تَرْمِیا أنْ یَرْمِینَ أنْ تَرْمِیَ أنْ تَرْمِیا أنْ تَرْمُوا أنْ تَرْمِی أنْ تَرْمِیا أنْ تَرْمِینَ أنْ أرْمِیَ أنْ نَرْمِیَ	لم یَرْمِ لم یَرْمِیا لم یَرْمُوا لم تَرْمِ لم تَرْمِیا لم یَرْمِینَ لم تَرْمِ لم تَرْمِیا لم تَرْمُوا لم تَرْمِی لم تَرْمِیا لم تَرْمِینَ لم أرْمِ لم نَرْمِ

مروری بر فعل معتل ناقص ماضی

۱ ) در صیغه های سوم ، چهارم  و پنجم  اعلال به حذف وجود دارد 

نکته : اگر عین الفعـل مکسور باشد فقط در صیغه ی سوم اعلال به حذف خواهیم داشت .

۲ )  در صیغه ی اول اعلال به قلب  ( = قلب به الف ) وجود دارد . 

نکته : اگر ناقص واوی باشد الف بر کرسی الف نگارش می شود .

 مانند :    « دعـو : دعا   /     غزو : غزا       /    عفو : عفا     /    نمو :  نما     /   رجو  :  رجا     »

و اگر ناقص یایی باشد « الف » بر کرسی « یاء » نوشته می شود  .

 مانند :             «  هَـدَیَ  : هَـدَی        /        کَـفــَیَ  : کـَـفــَی   »

 نکته ی مهم : بجز صیغه ی اول ناقص ، عله در صیغه هایی که  ظاهر می شود در قالب اصلی آن یعنی «  واو  » و  یا  « یاء » نگارش می شود .

نمونه صرف ناقص یایی  « هَدَی »  ( =  فــَـعَـلَ ، یَفـْعِــلُ )

                         

         هو  هدی       هی  هَدَتْ              انتَ  هديْتَ       انتِ  هديْتِ              انا  هديْتُ

         هما  هدَيَا     هما  هَدَتا                هما  هديْتما       هما  هديْتما          نحنُ  هديْنا

        هم  هدَوْا      هنّ  هَدَيـْنَ               انتم  هديْتم        انتنّ  هديْتنّ             

 

نمونه صرف ناقص واوی  « غزا »  ( =  فــَـعَـلَ ، یَفـْعُــلُ )

                                         

         هو  غـزا        هی  غـزَتْ               انتَ  غـزوْتَ       انتِ  غـزوْتِ              انا  غـزوْتُ

         هما  غـزَوَا     هما  غـزتا               هما  غـزوْتما       هما  غـزوْتما            نحنُ  غـزوْنا

         هم  غـزَوْا      هنّ  غـزوْنَ               انتم  غـزوْتم        انتنّ  غـزوْتنّ       

       

نمونه صرف ناقص یایی  « نــَسِـیَ »  ( =  فــَـعِـلَ ، یَفـْعَــلُ )

                                 

      هو  نـَسِیَ      هی  نسیت              انتَ  نسیـتَ       انتِ  نسیـتِ               انا  نسیـتُ

      هما  نسیا      هما  نسیتا               هما  نسیـتما       هما  نسیـتما           نحنُ  نسیـنا

      هم  نـَسُوا      هنّ  نسیـنَ              انتم  نسیـتم        انتنّ  نسیـتنّ  

نکاتی در مورد صرف مضارع و امر مخاطب ناقص

۱ ) در صیغه های سوم ، نهم  و  دهم  اعلال به حذف وجود دارد .

۲ ) در صیغه هایی که مختوم به عله هستند در حالت رفعی اعلال به اسکان وجود دارد یعنی حرکت ضمه ی إعرابی ظاهر نمی شود .

 نکته ی مهم : صیغه هایی که مختوم به عله هستند ، در صورت جزم اعلال به حذف صورت می گیرد .

 ۳ ) امر تابعی از مضارع آن است .

 نمونه صرف مضارع و امر از ناقص یایی               « هَدَی  یهدي  »( =  فــَـعَـلَ ، یَفـْعِــلُ )

 

       هو  يهدي        هی  تهدي              انتَ تهدي         انتِ  تهدیـن              انا أهدي

       هما  يهديان    هما  تهديان             هما  تهديان        هما  تهديان            نحنُ  نهدي

       هم  يهدونَ      هنّ  يهدينَ              انتم  تهدونَ        انتنّ  تهدين              

 

                                                         إهـد ِ            إهـدی

                             امر مخاطب          إهـديا            إهـديا

                                                        إهـدوا           إهـدين

 

نمونه صرف مضارع و امر از ناقص واوی              « غزا  یغـزُو  »  ( =  فــَـعَـلَ ، یَفـْعُــلُ )

 

      هو  یغـزُو         هی  تغـزُو                انتَ تغـزُو           انتِ  تغـزیـن                انا أغـزُو

      هما  یغـزُوان    هما  تغـزُو ان             هما  تغـزُوان       هما  تغـزُوان              نحنُ  نغـزُو

      هم  یغـزُونَ      هنّ  یغـزُونَ               انتم  تغـزونَ        انتنّ  تغـزون               

 

                                                                أغـزُ            أغـزی

                                    امر مخاطب          أغــزوا         أغـزوا

                                                               أغــزوا         أغـزون

 

 

 نمونه صرف مضارع و امر از ناقص یایی       « نــَسِـیَ  یَـنـْسَی »  ( =  فــَـعِـلَ ، یَفـْعَــلُ )

 

       هو  یَـنـْسَی      هی  تـَـنـْسَی           انتَ تـَـنـْسَی       انتِ  تـَـنـْسَین              انا ا َنـْسَی

      هما  یَـنـْسَیان    هما  تـَـنـْسَیان          هما  تـَـنـْسَیان    هما  تـَـنـْسَیان             نحنُ  نـَـنـْسَی

       هم  یَـنـْسَونَ    هنّ  یَـنـْسَینَ            انتم  تـَـنـْسَونَ       انتنّ  تـَـنـْسَین             

 

                                                                      اِنـْسَ            اِنـْسَی

                                           امر مخاطب          اِنـْسَیا           اِنـْسَیا

                                                                      اِنـْسَوا           اِنـْسَین

 

 استثناء : در صرف مضارع  « رأی » همزه حذف می شود که در زیر می آید :

 

صرف ماضی « رَأیَ »  ( = مهموز العین  و الناقص )

                                         

        هو  رأی      هی  رأت                انتَ  رأیـتَ       انتِ  رأیـتِ                انا  رأیـتُ

        هما  رأیا      هما  رأتا                هما  رأیتما       هما  رأیـتم              نحنُ  رأیـنا

        هم  رأوْ ا      هنّ  رأیـنَ              انتم  رأیـتم        انتنّ  رأیـتنّ    

           

 صرف مصارع « رَأیَ  یَـرَی »  ( = مهموز العین  و الناقص )

 

      هو  یَـرَی       هی  تـَـرَی                 انتَ تـَـرَی          انتِ  تـَـرَین               انا ا َرَی

      هما  یَـرَیان    هما  تـَـرَیان                هما  تـَـرَیان       هما  تـَـرَیان             نحنُ  نـَـرَی

      هم  یَـرَونَ      هنّ  یَـرَینَ                  انتم  تـَـرَونَ       انتنّ  تـَـرَین              

 

                                                                  رَ              رَی

                                      امر مخاطب          رَیا            رَیا

                                                                 رَوا           رَین

مروری بر قواعد اعلال در افعال مزید

در افعال مزید همان  قوانین فوق الاشاره وجود دارد البته بعضا چند نکته خارج از این موارد وجود دارد که بیان می گردد :

نکته ۱) مثال واوی اگر به باب افتعال وارد شود ابتداء حرف عله در « تاء » باب افتعال ادغام می گردد ، آنگاه  همانند افعال سالم صرف می شود . مانند :

« وفق » :           اتــَّفــَقَ           یَــتــَّفِـقُ             اتــَّفِـقْ             اتــِّفاق

نکته ۲ ) فعل اجوف در باب های «  تفعیل ، مفاعلة  ، تفاعل  و  تفعّـل  »  فاقد تغییر است .مانند :

« بیـن » در باب تفعیل :           بَیــَّنَ             یُـبَــیــِّنُ            بَــیــِّنْ              تبــیــیـن

« قوم » در باب مفاعله :          قاومَ              یُقاومُ               قاوِمْ                مُقاومَة

« فوت » در باب تفاعل :          تــَفاوَتَ           یَتــَفاوَتُ           تــَفاوَتْ            تــَفاوُت

« فوق » در باب تفعّـل :           تــَفــَوَّ قَ        یَـ تــَفــَوَّ قُ        تــَفــَوَّ قْ           تــَفــَوّ ق

  

 نکته ۳ ) فعل اجوف در باب های « افعال ، استفعال ، افتعال و انفعال  بر قالب و وزن های زیر می آیند :

باب افعال :                         أفال                 یُفیل                إفالة

مانند : شار « شور »              أشار         یُشیر        إشارة

 

باب استفعال :                    إستفال           یَستفیل          إستفالة

مانند : جاب « جوب »            ‌إستجاب         یستجیب          إستجابة

 

باب افتعال :                        إفتال               یفتال              إفتیال

مانند : خار «خیر »                 ‌إختار               یختار              إختیار

 

باب انفعال :                        إنفال               ینفال               إنفیال

مانند : قاد « قید »                 ‌إنقاد                ینقاد                إنقیاد

 

تذکر مهم : دانستن قواعدی که در ذیل می آید  ( قواعد اعلال ) به خودی خود فاقد ارزش علمی است و آگاهی از آنها تنها در صورتی مفید است که این قواعد را بتوان در مرحله عمل بکار برد .

شایان توجه است که این قواعد صرفا در کتاب های قدما درج شده است و در روش جدید آموزش از این شیوه در آموزش فعل های معتل نباید استفاده شود و بیان این نکات در اینجا از این باب است که دیگرانی با ذکر این  نکات  دانش آموزان عزیز را دچار سردرگمی و یا ... ننمایند .

۱ ) واو حرف عله متحرک ما قبل مفتوح قلب به الف می شود .

مانند : قَوَل َ = قال َ

۲ ) یاء حرف عله متحرک ما قبل مفتوح قلب به الف می شود

مانند : یَـخـْشـَیُ = یَـخـْشـَی

 ۳ ) واو حرف عله متحرک ما قبل مکسور قلب به یاء می شود  ( واو در موضع حرکت است ).

مانند قـُـوِلَ ـــ  قِـولَ = قیلَ

 ۴ ) واو حرف عله متحرک و ما قبل آن حرف صحیح و ساکن باشد ، فتحه را به ما قبل می دهند .

مانند :  یُقـْوَل ُ ـــ یُـقـَـول ُ

 ۵ ) واو حرف عله متحرک و ما قبل آن حرف صحیح و ساکن باشد ، فتحه را به ما قبل می دهند .( واو در موضع حرکت است )

مانند :  یُقـْوَل ُ ـــ یُـقـَـول ُ = یُـقال

 ۶ ) ضمه بر واو ثقیل است نقل به ما قبل می شود .

مانند : امر قال یقول : اُقـْـوُلْ = قُلْ ( با وجود حرکت قاف از همزه مستغنی شد ) ، یدعُوُ = یدعُو

 ۷ ) کسره بر واو ثقیل است نقل به ما قبل می شود .

مانند  : قـُـوِلَ = قِـولَ

 ۸ ) کسره بر یاء ثقیل است نقل به ما قبل می شود.

 مانند :  یَـبْـیـِـعُ = یَـبیـعُ  ، بُـیـِعَ = بیعَ  ( بعد از سلب حرکت ما قبل )

 ۹ ) در التقاء ساکنین حرف عله حذف می شود .

مانند :  یَـقـُولـْنَ = یَـقـُلـْنَ

 ۱۰ ) اگر واو میانه یاء مفتوحه و کسره لازمه باشد بخاطر ثقیل بودن می افتد .

مانند : مضارع وعد : یَـوْعَـدُ = یَـعِـدُ

 ۱۱ ) ضمه بر یاء ثقیل است یاء حرف عله متحرک ما قبل مکسور قلب به یاء می شود

مانند :  یَـهْـدِیُ = یَـهْـدِی

۱۲ ) در ناقص واو  و یاء در پنج لفظ بیافتد به جزم .                    

مانند  :‌لم + یهدِی = لم  یهدِ     ،     لم + یدعُو = لم  یدعُ    ،     لم + یخشـَی = لم  یخشَ

 ۱۳ ) ضمه بر یاء ثقیل است نقل به ما قبل می شود.

مانند  : اسم مفعول از باع  یبیع ـــ مَبْـیُـوع  در التقاء ساکنین عله می افتد : مَبُوع واو را قلب به یاء کردند  و ما قبل را مکسور تا مشتبه نشود با اجوف واوی

۱۴ ) اگر اَفعَل و اِستَفعَلَ از معتل العين (اجوف) باشد، حرکت عين آن ها به فاء منتقل و به «الف» تبديل می شود سپس چون دو الف جمع شده اند يکی از آن ها را حذف می کنيم و به جای آن در آخر مصدر حرف «ة» می افزاييم مانند :

 «  اِشارة    -     إغاثَة         و          اِستخارة       -     استقامة    »

۱۵ ) اگر تَفَعَّل و تَفاعَلَ از معتل اللام باشد «الف» آخر آن ها بدل به «ياء» و ماقبلش مکسور می شود مانند: «تَأنَّی  تَأَنّي     و    تَغاضَی تَغاضِي ».

قواعد تمییز

      التمییز نکرةٌ جامدةٌ منصوبة ٌ تزیل ابهامَ ما قبلها :تمییز اسمی است نکره و جامد که ابهام ما قبل خود را بر طرف می سازد :

-  اشتهر التاجرُ أمانةً ( تاجر از لحاظ امانت مشهور شد یا امانت داری تاجرمشهور شد).

-  هذا ذراعٌ أرضاً ( این یک ذرع زمین است ) .

به امانة ًتمییز نسبت یا جمله و به ارضا تمییز مفرد گفته می شود . زیرا امانت ابهام را از جمله ماقبل برطرف کرده و ارضا ابهام را ازیک کلمه قبل یعنی ذراعٌ بر طرف نموده است .

 

1- التمییز المفرد یقع فی اربعة مواضع ، تمییز مفرد در چهار مورد واقع می شود :

   بعد از مساحت ، بعد از وزن ، بعد از پیمانه  و بعد از عدد .

-          ذهبتُ کیلومترا ً سبیلاً . سبیلاً بعد از مساحت واقع شده تمییز مفرد است .

-           اشتریت ُ مترین ِ قماشاً. دو متر پارچه خریدم، قماشاً در اینجا تمییزمفرد است زیرا بعد ازواحد وزن قرارگرفته است.

-           شربتُ کوباً شایاً . یک فنجان چای نوشیدم ، شایاً بعد از پیمانه قرار گرفته تمییز مفرد و منصوب است .

-          بعتُ احد عشر َ کتاباً . یازده کتاب فروختم (خریدم ). کتابا ً بعد از عدد قرار گرفته تمییز مفرد و منصوب است .

 

نکته1 :  تمییز اعداد همیشه منصوب نیستند ؛معدود یا تمییز اعداد سه تا ده جمع و مجرور است ، معدود یا تمییز ده تا صد مفرد و منصوب است ، معدود یا تمییز صد بیشتر مفرد و مجرور است و لزومی ندارد که حتماً منصوب باشد .

 

2- التممیزالمفسر ابهام النسبة  علی قسمین : تمییزنسبت  دو نو ع است :

 2- 1- منقولٌ عن الفاعل أو المفعول أو المبتدا : که از فاعل ،مفعول و مبتدا به تمییز تبدیل می شود. بهترین روش برای برگرداندن تمییز به اصل آن ابتدا تشخیص اسمیه یا فعلیه بودن جمله است. اگر جمله اسمیه بود که تمییز در اصل مبتدا بوده است ولی اگر جمله فعلیه باشد یک روش این است که: 1- لازم یا متعدی بودن فعل را در نظر می گیریم اگر فعل لازم باشد تمییز در اصل فاعل بوده است و اگر فعل متعدی باشد تمییز در اصل مفعول بوده است . روش دیگر در جمله فعلیه این است که 2- اگر کلمه قبل از تمییز مرفوع باشد تمییز در اصل فاعل بوده و اگر منصوب باشد تمییز در اصل مفعول بوده است . مثال : 

- فاض َ الإناءُ ماءً . در اصل اینگونه بوده است فاضَ إناءُ الماء ِ (آب ظرف پر شد یا ظرف پر شد از جهت یا ازنظر آب )

- حصدنا الأرضَ رُزّاً . در اصل حصدنا ارزَّ الأرضِ بوده است . الارّز = برنج

- علیُ اصغر منک سنّاً . در اصل سنُ علی ٍ اصغرُ منک بوده است.

- عاطفة ُاصغر منک سنا ً . در اصل سنُ عاطفة َ اصغرُ منک بوده است.(بعد از  افعل تفضیل اگر من بیاید برای مذکر و مونث یکسان بکار می رود )

نکته2 : در تمییزهای اصطلاحاً منقول برای ترجمه روانتر و بهتر ابتدا جمله را به اصلی که از آن منتقل شده است بر می گردانیم وسپس آن را ترجمه می کنیم تا ترجمه سلیسی بدست آید : ازددتُ علیاً ایماناً . اگر این جمله به این صورت ترجمه شود علی را ازجهت ایمان زیاد کردم ترجمه نارسا است پس آن را به اصل یعنی مفعول بر می گردانیم و سپس تر جمه می کنیم ؛ ایمان علی را زیاد کردم .

 

 2- 2 - غیر منقول عن شی ء : یا از چیزی نقل نشده است . مثل این جمله : کفی بالموت واعظاً . لله درُ ه فارساً ( همانطور که ملاحظه می نمایید تمییز در این مثالها بر خلاف توضیح اولیه مشتق است )کلماتی که معمولا مبهم هستند و به تمییز نیاز دارند عبارتند از؛ کفی ، ازداد ، اشتهر ، کبُر، ملاَ ، امتلاَ ، حسن ، قبُح ، طاب َ، افعل تفضیل و ....

 

تفاوت میان حال و تمییز :

یتفق الحال و التمییز فی انّهما اسمان نکرتان منصوبتان فضلتان رافعتان ابهام ماقبلهما

   هر دو اسمند نکره اند منصوبند زائد بر اعراب اصلی هستند که برطرف کننده ابهام ماقبل می باشند .

یفترقان فی ثلاثة دمور : در سه چیز متفاوتند : التمییز یکون اسماً فقط و الحال یکون جملة و الظرف أیضاً . التمییز مبینة للذوات و الحال مبینة للهیئات .حق التمییز الجمود و حق الحال الاشتقاق

1-      تمییز فقط می تواند اسم باشد ولی حال جمله و ظرف هم میتواند باشد .

2-       تمییز ذاتها و ملموسات را اشکار می سازد ولی حال حالتها ورفتارها را .

3-      تمییز در اصل باید جامد باشد ولی حال مشتق است.

فعل ناقص معتل ( ماضی )

در تعریف فعل ناقص می گوییم فعل ناقص  فعلی است که سومین حرف از سه حرف اصلی آن حرف عله باشد مانند: هدی ، یرمی ، دعو ، یشکو.

 

در صرف  صیغه های ماضی  فعل نا قص باید ابتدا به عین الفعل آن توجه نمود اگر

 عین الفعل آن فتحه باشد مانند: رمَی ، دعَو ، شکَو  نوع اعلالی که بر فعل عارض می شود اعلال به حذف است آن هم در صیغه هایی که به واو جمع یا تاء تانیث اضافه می شوند به عبارت روان تر یعنی در جمع مذکر غایب ، مفرد مونث غایب و مثنی مونث غایب مثال :

 

رمَی ، رمَت ، رمیا ، رمتا ، رمَوا ، رمین

 

رمیتَ، رمیتِ، رمیتما ، رمیتما ، رمیتم ،  رمیتنّ

 

رمیتُ ، رمینا

 

 ولی اگر عین الفعل کسره داشته باشد مانند : رضِی ، قضِی ، اعلال به حذف فقط درجمع مذکرایب صورت می گیرد و روی عین الفعل این صیغه  ضمه قرار می دهیم :

 

قضِی ، قضِیت ، قضیا ، قضیتا ، قضُوا ، قضین

 

قضِیتَ ، قضیتِ ؛ قضیتما ، قضیتما ، قضیتم ، قضیتنّ

 

قضیتُ ، قضینا

فعل مهموز

مهموز فعلی است كه یكی از حروف اصلی آن "همزه" باشد.

همزه در ساختار كلمه دچار تغییراتی می شود به تغییرات همزه "تخفیف همزه" گفته می شود.
تخفیف همزه به دو شكل صورت میگیرد:سماعی(بی قاعده) كه با حذف همزه صورت می گیرد/قیاسی(باقاعده)كه با قلب همزه است.
تخفیف قیاسی همزه:
1-هرگاه دو همزه در كنار هم واقع شوند و اولی مفتوح و دومی ساكن باشد همزه ی دوم قلب به الف می شود و هر دو به صورت "آ" نوشته می شوند:اَأخذ=آخذَ
2-هرگاه دو همزه در كنار هم واقع شوند و اولی مكسور و دومی ساكن باشد همزه ی دوم قلب به "یا" می شود.إإمان=ایمان
3-هرگاه دو همزه در كنار هم واقع شوند و اولی مضموم و دومی ساكن باشد همزه ی دوم قلب به واو می شود.اُأتی =اوتی
تخفیف سماعی همزه:
1-در امر حاضر از "اكل"و "اخذ" همزه حذف می شود.امر:کُلْ و خُذْ.
2- در امر حاضر از "سال" و "امر" همزه حذف می شود و نیز می توان با حفظ همزه فعل را صرف كرد :سلْ و مُرْ.
3-در مضارع از فعل "رای"همزه حذف می شود.یَری . امرش : رَ .
4-در ماضی و مضارع باب افعال از فعل "رای" همزه حذف می شود.أری . یُری  اگر همين مضارع را مجزوم كنيم مجزوم به حذف حرف علة مي شود چون هم ناقص و هم مهموز است . 
رأي- يري- لم يرَ

مضارع اجوف وامر آن

برای نوشتن مضارع فعل اجوف ابتدا باید مشخص شود که بر وزن یفعِلُ مضارع می شود یا یفعَل ُ یا یفعُل ُ .

قاعده کلی این است که اگر اصل فعل اجوف یعنی قبل از اعلال آن یایی بود ؛ مضارع بر وزن یفعِل ُ نوشته شود زیرا حرکت متناسب با حرف یا کسره است مثل سیَرَ = یسیرُ صیرَ =یصیرُ بیَع = یبیعُ

اما اگر اصل حرف عله واو بود مضارع بر وزن یفعُلُ نوشته می شود مثل قول = یقول ُ عود = یعود ُ عوذ = یعوذُ .

اما فعلی نداریم که اصل حرف عله آن الف باشد زیرا الف در اصل واو یا یا بوده است که به الف تبدیل شده است مثل قول = قال . بیع = باع ، اما نحویون گرامی وزن یَفعَــلُ را نیز بی نصیب نگذاشته اند و یکسری فعلها را بر این وزن مضارع کرده اند از آن جمله اند :

فعلهای خاف ؛ نام و نال بر وزن یفعَل ُ مضارع می شوند با اینکه اصل حرف عله در آنها اینچنین بوده است : خوَف. نوَم . نیَل َ .

در مضارع اجوف صیغه های جمع مونث اعلال به حذف حرف عله دارند یعنی از چهارده صیغه فقط دوصیغه آنها حرف عله حذف می شود :

صرف مضارع فعلهای اجوف :

یعودُ . یعودانِ .یعودون َ. تعودُ .تعودانِ . یعُدن َ .

تعودُ. تعودانِ . تعودونَ . تعودین ُ . تعودان ِ . تعُدن َ .

امر : عُد . عودا . عودوا . عودی . عودا . عُدن

أعودُ . نعود ُ

یکون ُ . یکونان ِ . یکونون َ .تکون ُ .تکونانِ .یکُـنّ

تکون ُ . تکونانِ . تکونونَ . تکونینَ . تکونانِ . تکُـنّ .

امر : کُن . کونا . کونوا . کونی . کونا . کُنّ .

أکون ُ . نکون ُ .

راح : یروحُ ( می رود ) . یروحان ِ . یروحون َ . تروح ُ . تروحان ِ . یرُحن َ .

تروحُ . تروحان ِ . تروحون َ . تروحین َ . تروحان ِ . ترُحنَ .

امر: رُح . روحا . روحوا . روحی . روحا . رُحنَ .

أروحُ . نروح ُ .

یصیر ُ . یصیران ِ . یصیرون َ . تصیر ُ . تصیران ِ . یصِرن َ .

تصیرُ . تصیران ِ . تصیرون َ . تصیرین َ . تصیران ِ . تصِرن .

امر : صِر . صیرا. صیروا . صیری. صیرا . صِرنَ .

أصیر ُ . نصیرُ . ( سار و باع هم اینطور صرف می شوند )

اما :

ینال ُ . ینالان ِ. ینالون َ . تنالُ . تنالان ِ . ینـَـَلن َ .

تنال ُ . تنالان ِ . تنالون َ . تنالین َ . تنالان ِ . تنـَـلن َ.

امر: نَل . نالا . نالوا .نالی . نالا . نَلن َ .

أنال ُ . ننال ُ .( خاف و نام هم مثل ینال ُ مضارع و امرمی شوند ).

تبریک عید فطر

عید صیام آمد و ماه صیام رفت / لطف تمام آمد و فیض تمام رفت
 شد عید فطر و لطف خدا باز تازه شد /  گرد غم گناه ز جان عوام رفت!
عید سعید فطر مبارک